zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Koszty na przełomie roku

Koszty należy ujmować w księgach rachunkowych zgodnie z zasadami: memoriału, współmierności przychodów i związanych z nimi kosztów, ostrożności oraz istotności. Trzeba pamiętać jednak o różnicach pomiędzy wynikiem rachunkowym i podatkowym, na co wpływa odmienne traktowanie kosztów według prawa bilansowego i podatkowego.

Koszty w prawie bilansowym

Koszty należy ujmować w księgach rachunkowych zgodnie z zasadami zawartymi w ustawie o rachunkowości (uor).

Zasada memoriału, określona w art. 6 ust. 1 uor, polega na tym, że w księgach rachunkowych jednostki ujmuje się wszystkie osiągnięte, przypadające na jej rzecz przychody i obciążające ją koszty związane z tymi przychodami dotyczące danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty, np. należne pracownikom wynagrodzenia za grudzień 2006 r., mimo że mają być wypłacone w następnym roku, tj. w styczniu 2007 r., podlegają zarachowaniu do kosztów tego roku, którego dotyczą.

Zasada współmierności przychodów i związanych z nimi kosztów, określona w art. 6 ust. 2 uor, wyraża się tym, że do aktywów jednostki lub pasywów danego okresu sprawozdawczego zalicza się koszty lub przychody dotyczące przyszłych okresów oraz przypadające na ten okres sprawozdawczy koszty, których jeszcze nie poniesiono.

Zgodnie z zasadą ostrożności (art. 7 ust. 1 uor), poszczególne składniki aktywów i pasywów wycenia się, stosując rzeczywiście poniesione na ich nabycie (wytworzenie) ceny (koszty). Zasada istotności wyraża się tym, że dokonuje się wyboru rozwiązań dopuszczonych uor i dostosowuje się je do potrzeb jednostki do oceny sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego jednostki, przy zachowaniu zasady ostrożności (art. 8 ust. 1 uor). materiaŁy w drodze

Przykład
Spółka z o.o. zawarła z firmą produkcyjną w grudniu 2006 r. umowę na dostawę materiałów do produkcji o wartości w cenie zakupu (bez VAT) 20 000 zł. Faktura VAT wpłynęła do jednostki 28 grudnia 2006 r. z datą wystawienia 23 grudnia 2006 r.
Dane z faktury VAT były następujące:
  • wartość w cenie zakupu - 20 000 zł,
  • VAT 22 proc. - 4400 zł,
  • kwota zobowiązania ogółem - 24 400 zł.
Do końca 2006 r. spółka nie otrzymała dostawy materiałów. 4 stycznia 2007 r. dostarczono materiały, które przyjęto do magazynu (na podstawie "Pz").

W księgach rachunkowych roku 2006 r. spółka powinna dokonać następujących zapisów:
1. Dane wynikające z faktury VAT:
a) kwota zobowiązania ogółem - 24 400 zł
Wn konto "Rozliczenie zakupu"
Ma konto "Rozrachunki z dostawcami"
b) VAT naliczony 22 proc. - 4400 zł
Wn konto "VAT naliczony i jego rozliczenie"
Ma konto "Rozliczenie zakupu".

Trzeba zauważyć, że obniżenie kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług nie może nastąpić wcześniej niż w miesiącu otrzymania przez nabywcę towaru. Z uwagi na to, że otrzymano materiały 4 stycznia 2007 r. można dokonać obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony dopiero w deklaracji za styczeń 2007 r. Saldo Wn na koncie "Rozliczenie zakupu" w kwocie 20 000 zł oznacza materiały w drodze ustalone na dzień bilansowy i ujmuje się je w aktywach bilansu jako "Zapasy" w wierszu B.I.1 "Materiały".

W księgach rachunkowych roku 2007 spółka powinna zaksięgować:

1. Przyjęcie materiałów (figurujących jako materiały w drodze) na podstawie dokumentu "Pz" według cen zakupu - 20 000 zł
Wn konto "Materiały"
Ma konto "Rozliczenie zakupu"

2. Spłata zobowiązania wobec dostawcy - 24 400 zł
Wn konto "Rozrachunki z dostawcami"
Ma konto "Rachunek bieżący".

Dostawy niefakturowane

Przykład
Jednostka "Y" zakupiła w grudniu 2006 r. od jednostki "Z" towary o wartości netto 12 000 zł. Dostawę towarów przyjęto do magazynu 31 grudnia 2006 r. Faktura VAT dokumentująca zakup została wystawiona 7 stycznia 2007 r. i zawierała następujące dane:
  • wartość w cenie zakupu - 12 000 zł,
  • VAT 22 proc. - 2640 zł,
  • kwota zobowiązania ogółem - 14 640 zł.
Termin zapłaty przypada na 15 stycznia 2007 r. Zapisy w księgach rachunkowych jednostki "Y" w 2006 r. będą następujące:
1. Przyjęcie towarów do magazynu ("Pz") w cenie zakupu (dostawa niefakturowana) - 12 000 zł
Wn konto "Towary"
Ma konto "Rozliczenie zakupu". Zapisy w księgach rachunkowych jednostki "Y" w 2007 r. będą następujące: 1. Dane wynikające z otrzymanej faktury VAT i księgowanej w styczniu 2007 r.:
a) wartość według cen zakupu - 12 000 zł
Wn konto "Rozliczenie zakupu"
b) VAT naliczony 22 proc. - 2640 zł
Wn konto "VAT naliczony i jego rozliczenie"
c) kwota zobowiązania ogółem - 14640 zł
Ma konto "Rozrachunki z dostawcami"
2. Spłata zobowiązania wobec dostawcy - 14 640 zł
Wn konto "Rozrachunki z dostawcami"
Ma konto "Rachunek bieżący".

Należy pamiętać, że VAT naliczony można odliczyć od VAT należnego nie wcześniej niż w rozliczeniu za miesiąc, w którym otrzymano fakturę i nie później niż w rozliczeniu za miesiąc następny. Jeżeli jednostka otrzymała fakturę w styczniu 2007 r., może odliczyć VAT naliczony w rozliczeniu za styczeń 2007 r. lub też za miesiąc następny. Saldo Ma na koncie "Rozliczenie zakupu" oznacza dostawy niefakturowane, które należy wykazać w pasywach bilansu za rok 2006 jako "Zobowiązania krótkoterminowe".

Rozliczenia międzyokresowe kosztów

W praktyce część kosztów ponoszona jest z góry na poczet przyszłych okresów. W ewidencji księgowej określane są one mianem czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 uor, jeżeli koszty dotyczą przyszłych okresów sprawozdawczych, należy dokonywać czynnych rozliczeń międzyokresowych tych kosztów, zaliczając je do aktywów jednostki, tzn. aktywując koszty przez tymczasowe odniesienie ich na konto "Rozliczenia międzyokresowe kosztów".

Stosownie do upływu czasu lub wielkości świadczeń odpisuje się je w ciężar odpowiednich kont wynikowych, aż do momentu, kiedy na wynik zostaną przeniesione wszystkie koszty, które uprzednio zaliczono do aktywów. Do czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów zalicza się m.in.:
  • koszty remontów środków trwałych, wykonanych w większym zakresie, niezwiązane z ulepszeniem tych składników aktywów trwałych w znaczeniu określonym w art. 31 ust. 1 uor,
  • opłacone z góry czynsze,
  • koszty prac badawczych i rozwojowych - do czasu ustalenia ich efektu,
  • opłaconą z góry prenumeratę czasopism i innych fachowych publikacji na potrzeby związane z działalnością jednostki itp.
Ponadto trzeba pamiętać, że zgodnie z art. 39 ust. 4 uor, jeżeli zgodnie z umową wartość otrzymanych finansowych składników aktywów jest niższa od zobowiązania zapłaty za nie, w tym także z tytułu emitowanych przez jednostkę papierów wartościowych, to różnica stanowi czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów, które odpisuje się w koszty finansowe w równych ratach, w ciągu okresu, na jaki zaciągnięto zobowiązanie.

Przykład
Jednostka "X" dokonała w grudniu 2006 r. całej wpłaty na prenumeratę czasopism wydawnictwa "Y" na rok 2007 w kwocie brutto 4280 zł (w tym VAT 7 proc. - 280 zł). Fakturę VAT jednostka otrzymała 21 grudnia 2006 r. Jednostka "X" rozlicza koszty na kontach zespołu 4 i 5 oraz aktywuje koszty dotyczące następnego roku obrotowego, dokonując ich odpisów w równych ratach w ciągu całego roku.

Zapisy w 2006 r. w księgach jednostki "X" będą następujące:
1. Dokonanie wpłaty na prenumeratę czasopism wydawnictwa "Y" na rok 2007 - 4280 zł
Wn konto "Rozrachunki z dostawcami"
Ma konto "Rachunek bieżący"
2. Dane wynikające a faktury VAT potwierdzającej dokonanie 100 proc. wpłaty na prenumeratę czasopism na rok 2007:
a) wartość w cenie zakupu - 4000 zł
Wn konto "Rozliczenie zakupu"
b) VAT według stawki 7 proc. - 280 zł
Wn konto "VAT naliczony i jego rozliczenie"
c) kwota zobowiązania ogółem - 4280 zł
Ma konto "Rozrachunki z dostawcami"
3. Zaliczenie kosztów prenumeraty do kosztów działalności operacyjnej - 4000 zł
Wn konto "Koszty według rodzajów"
Ma konto "Rozliczenie zakupu"
4. Zarachowanie kosztów do rozliczenia w 2007 r., równolegle do operacji 3 - 4000 zł
Wn konto "Rozliczenia międzyokresowe kosztów" (analitycznie: "Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów")
Ma konto "Rozliczenie kosztów".



Saldo Wn konta "Rozliczenia międzyokresowe kosztów" oznacza stan czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów, przypadających do rozliczenia w przyszłych okresach sprawozdawczych. Ujmuje się je w bilansie w wierszu B.IV. aktywów jako "Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe", których okres aktywowania, poczynając od dnia bilansowego, trwa nie dłużej niż 12 miesięcy, czyli do grudnia 2007 r. W księgach rachunkowych w 2007 r. jednostka "X" powinna dokonać następujących zapisów:
1. Miesięczny odpis kosztów rozliczanych w czasie od stycznia 2007 r. - 333,33 zł
Wn konto "Koszty zarządu"
Ma konto "Rozliczenia międzyokresowe kosztów" (analitycznie: "Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów").



Często występującą sytuacją jest wykonanie przez kontrahenta świadczenia na rzecz jednostki, ale niepotwierdzone otrzymaniem faktury od dostawcy. Brak faktury nie zwalnia jednak jednostki z obowiązku zaliczenia wartości tych świadczeń do kosztów danego okresu. W tym przypadku należy utworzyć rezerwę na wydatki przyszłych okresów, a zatem dokonuje się biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów.

Koszty w prawie podatkowym

Zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy o CIT oraz art. 22 ust. 5 ustawy o PIT, koszty uzyskania przychodów są potrącalne tylko w tym roku podatkowym, którego dotyczą, tj. są potrącalne także koszty uzyskania poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy, lecz dotyczące przychodów roku podatkowego oraz określone co do rodzaju i kwoty koszty uzyskania, które zostały zarachowane, chociaż ich jeszcze nie poniesiono, jeżeli dotyczą przychodów danego roku podatkowego, chyba że ich zarachowanie nie było możliwe, w tym przypadku, są one potrącalne w roku, w którym zostały poniesione.

Należy zwrócić uwagę na art. 15 ust. 2 ustawy o CIT, który reguluje zasadę ustalania kosztów uzyskania przychodów w sytuacji, kiedy podatnik ponosi koszty uzyskania przychodów ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu, oraz koszty związane z przychodami z innych źródeł, a nie jest możliwe ustalenie kosztów uzyskania przypadających na poszczególne źródła.

W takiej sytuacji koszty ustala się w takim stosunku, w jakim pozostają przychody z tych źródeł w ogólnej kwocie przychodów. Trzeba pamiętać zatem, że wszelkie koszty poniesione, które można przypisać bezpośrednio uzyskanym przychodom, należy odnieść do tych przychodów, które podlegają opodatkowaniu, i do tych, które są zwolnione od podatku albo objęte zryczałtowaną formą opodatkowania.

Poza tym trzeba zauważyć, że wszelkie poniesione koszty, których nie można przypisać konkretnym przychodom w sposób bezpośredni, należy rozdzielić, stosując proporcje. Jeżeli chodzi o ustawę o PIT w zakresie kosztów uzyskania przychodów, to z uwagi na wyodrębnienie aż 9 różnych źródeł przychodów, każdy podatnik ma obowiązek odrębnego ustalenia kosztów uzyskania przychodów w odniesieniu do poszczególnych źródeł przychodów (art. 9 ustawy o PIT).

Dochodem z poszczególnego źródła przychodów (poza sytuacjami, kiedy dochodem jest przychód), jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeśli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Różnice trwałe w kosztach

Różnice trwałe dodatnie w kosztach oznaczają, iż koszty rachunkowe są trwale niższe od kosztów podatkowych, tzn. że dany koszt jest kosztem podatkowym, natomiast nigdy nie będzie kosztem rachunkowym. Różnice te są więc czysto teoretyczne. Różnice trwałe ujemne w kosztach oznaczają natomiast, iż koszty stanowiące element kosztów rachunkowych nie będą stanowić nigdy kosztów podatkowych.

Takie pozycje kosztów znajdują się w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT, w którym większość tych kosztów ma właśnie taki charakter. Powodują one, iż wynik rachunkowy jest niższy od wyniku podatkowego, a ponieważ różnica ta ma charakter trwały, dlatego też należy ją uwzględnić przy ustaleniu wymiaru podatku za bieżący okres, zwiększając go.

Różnice okresowe w kosztach

Różnice okresowe dodatnie w kosztach występują wówczas, gdy dane koszty rachunkowe występują późnej niż koszty podatkowe. Wynik rachunkowy jest zatem w danym okresie wyższy niż wynik podatkowy. Płatność podatku jest odroczona w czasie, gdyż w następnych okresach wystąpi z tego tytułu koszt rachunkowy, a nie będzie już kosztu podatkowego. Jeżeli jednostka nalicza amortyzację dla celów podatkowych metodą przyśpieszoną, a dla celów bilansowych metodą liniową, można spotkać się z taką sytuacją.

Różnice okresowe ujemne w kosztach mają miejsce wtedy, gdy dane koszty rachunkowe występują wcześniej w księgach rachunkowych niż koszty podatkowe. Wówczas wynik brutto jest niższy niż wynik podatkowy. Należy zapamiętać, że na różnice ujemne według prawa bilansowego składają się:
  • różnice kursowe ujemne, ustalone na dzień bilansowy (niezrealizowane) dla składników aktywów i pasywów wyrażonych w walutach obcych (art. 30 ust. 4 uor),
  • naliczone, lecz niezapłacone odsetki od zobowiązań, w tym również od kredytów i pożyczek,
  • odpisy amortyzacyjne dokonane dla celów bilansowych według art. 32 ust. 1 uor, w kwotach nie wyższych niż przewidują to przepisy podatkowe,
  • wierzytelności odpisane jako nieściągalne, które zostały zarachowane uprzednio jako przychody należne, ale których nieściągalność do momentu bilansowego nie została udokumentowana według przepisów podatkowych określonych w art. 16 ust. 2 ustawy o CIT,
  • odpisy aktualizujące wartość należności zarachowanych uprzednio jako przychody należne, których nieściągalność do momentu bilansowego nie została uprawdopodobniona według przepisów podatkowych określonych w art. 16 ust. 2a ustawy o CIT,
  • rezerwy na pewne lub prawdopodobne straty z operacji gospodarczych w toku, tworzone w myśl art. 35d uor,
  • rezerwy na przyszłe wydatki (rozliczenia międzyokresowe bierne), tworzone w myśl uor m.in. na prawdopodobne koszty, których dokładna kwota bądź data powstania zobowiązania z ich tytułu nie są jeszcze znane, np. naprawy gwarancyjne; prawo podatkowe nie uznaje tych rezerw za koszt uzyskania przychodu, aż do chwili, gdy strata (koszt) zostanie faktycznie poniesiony (zapłacony),
  • niewypłacone osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej należności z tytułu umów zlecenia, umów o dzieło, w myśl uor ujmowane są w kosztach zgodnie z zasadą memoriału, czyli w chwili zarachowania kosztu, natomiast koszt podatkowy nastąpi w momencie poniesienia wydatku, a więc zgodnie z zasadą kasową,
  • aktualizacja wyceny składników majątkowych w księgach rachunkowych i sprawozdaniu finansowym zgodnie z zasadą ostrożności, będąca następstwem utraty wartości użytkowej czy rynkowej składników majątkowych stanowi według prawa bilansowego koszt na dzień bilansowy; podatkowo koszt ten może zostać uznany w chwili sprzedaży danego składnika przez zaliczenie w koszty uzyskania przychodów ich pierwotnej ceny nabycia (kosztu wytworzenia), a więc przed aktualizacją wyceny.
Beata Piotrowska
Autorka jest głównym specjalistą w Departamencie Budżetu i Finansów Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie,
specjalistką ds. rachunkowości

Podstawa prawna
  • ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.) u ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (j.t. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.)
  • ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.)


CZY WIESZ, ŻE...
Niższe składki
W 2008 r. składka na ubezpieczenie rentowe (obecnie 13 proc.) zostanie obniżona o 3 pkt proc., a rok później o kolejne 3 pkt proc. W efekcie za dwa lata pracodawcy odprowadzą do ZUS nie 45 proc., ale 39 proc. wynagrodzeń. W ten sposób wszystkie narzuty na pracę (tzw. klin podatkowy) mają się zmniejszyć o 4 pkt proc.

Takie zmiany zapisano w zatwierdzonym przez rząd najnowszym programie konwergencji, czyli informacji o stanie finansów publicznych na kolejne trzy lata.

Podania i załączniki bez opłaty skarbowej
Prezydent Lech Kaczyński podpisał zmianę ustawy o opłacie skarbowej. Ma ona wejść w życie 1 stycznia 2007 r. Zgodnie z ustawą, opłata skarbowa nie będzie pobierana m.in. od podań i załączników do nich.

Opłacie skarbowej będą natomiast podlegać m.in. zaświadczenia, zezwolenia i koncesje wydawane na wniosek zainteresowanego oraz dokumenty stwierdzające ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu sądowym. Pojawią się też nowe stawki opłaty skarbowej.

Indywidualne konta emerytalne
Resort pracy i polityki społecznej wycofał się z wcześniejszych propozycji wprowadzenia ulg podatkowych dla oszczędzających na indywidualnych kontach emerytalnych.

Przygotowany przez ministerstwo projekt zmian w ustawie o IKE nie przewiduje zachęt podatkowych. Nie zgodziło się na nie Ministerstwo Finansów. Pozostanie jedynie zwolnienie zawarte w art. 21 ust. 1 pkt 58a ustawy o PIT.

Zgodnie z nim wolne od podatku są dochody z tytułu oszczędzania na indywidualnym koncie emerytalnym uzyskane w związku z gromadzeniem i wypłatą środków przez oszczędzającego, wypłatą środków dokonaną na rzecz osób uprawnionych do tych środków po śmierci oszczędzającego oraz wypłatą transferową. Zwolnienie nie ma jednak zastosowania, gdy oszczędzający gromadził oszczędności na więcej niż jednym IKE.



Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Hotelarz