Doradca Podatnika 50/2006 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Jeżeli radca prawny, który sprawuje obsługę prawną naszej firmy (spółki z o.o.), zostanie równocześnie jej prokurentem umocowanym do działania łącznie z innym prokurentem lub członkiem zarządu (prokura łączna), to czy spółka będzie mogła takiej osobie udzielić pełnomocnictwa do reprezentowania spółki przed sądem? Czy udzielenie takiego pełnomocnictwa nie będzie stanowiło naruszenia (obejścia) przepisów o prokurze i pełnomocnictwie?

Zgodnie z normami kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Prokura może być udzielona kilku osobom łącznie (prokura łączna) lub oddzielnie.

Jeżeli mamy do czynienia z prokurą łączną, wówczas prokurent może zasadniczo działać w imieniu mocodawcy jedynie wraz z drugą osobą umocowaną, np. drugim prokurentem lub członkiem zarządu spółki z. o.o. Osoba taka nie mogłaby zatem samodzielnie podejmować skutecznie w imieniu mocodawcy czynności sądowych, np. złożyć powództwa. W takim przypadku pojawia się jednak problem, czy prokurent taki może zostać ustanowiony samodzielnym pełnomocnikiem spółki.

W praktyce i doktrynie podnoszone były głosy, iż prokura łączna nie pozwala na udzielenie jednocześnie pełnomocnictwa do samodzielnego reprezentowania spółki w toczącej się przeciwko niej sprawie cywilnej. Stanowisko takie uzasadniane było tym, iż udzielenie pełnomocnictwa prokurentowi stanowić miałoby obejście przepisów k.c. o prokurze łącznej.

Orzekając na kanwie analogicznego problemu (tj. pytania, czy prokurent, któremu udzielono prokury łącznej, może reprezentować spółkę samodzielnie na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu jako pracownikowi), w wyroku z 15 listopada 2006 r. (sygn. akt VCSK252/06) Sąd Najwyższy przychylił się do poglądu, iż brak jest przeciwwskazań do udzielenia pełnomocnictwa prokurentowi (przy prokurze łącznej) do reprezentowania spółki w procesie. Jak słusznie podniósł Sąd, art. 98 i następne przepisy k.c. o pełnomocnictwie stosuje się także do pełnomocnictw udzielanych do reprezentowania spółek handlowych. W ocenie Sądu Najwyższego niesłuszny był też zarzut naruszenia w tej sprawie art. 205 kodeksu spółek handlowych o reprezentacji łącznej.

Zauważyć przy tym należy, iż stanowisko zajęte przez Sąd Najwyższy w tej sprawie wpisuje się w linię orzecznictwa wskazaną w uchwale z 23 sierpnia 2006 r. (sygn. akt III CZP 68/06), w której SN uznał, że członek dwuosobowego zarządu spółki z o.o. uprawniony umową spółki do jej reprezentowania łącznie z drugim członkiem zarządu może być ustanowiony jej pełnomocnikiem do poszczególnych czynności, np. do zawarcia umowy notarialnej sprzedaży czy kupna na rzecz spółki.

Może więc - wspólnie z drugim członkiem zarządu - udzielić pełnomocnictwa samemu sobie. Zdaniem SN nie narusza to art. 205 k.s.h. o reprezentacji łącznej. Z związku z powyższym uważam, iż spółka może udzielić pełnomocnictwa we wskazanym zakresie prokurentowi (przy prokurze łącznej).

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.