Doradca Podatnika 50/2006 Ubezpieczenia

Otrzymałem zawiadomienie, że w zakładzie przeprowadzona będzie kontrola ZUS, w trakcie której spisane zostaną również składniki majątku firmy. Czy muszę je udostępnić do spisu?

Tak, ZUS ma prawo dokonywania oględzin składników majątku płatników składek, ale tylko tych, którzy posiadają zadłużenie. Przede wszystkim wyjaśnijmy, że przed podjęciem czynności kontrolnych pracownik ZUS powinien okazać płatnikowi objętemu kontrolą (lub osobie przez niego upoważnionej) legitymację służbową oraz przekazać upoważnienie do przeprowadzenia danej kontroli.

Na kopii upoważnienia płatnik kwituje jego odbiór. Dokument ten, oprócz danych identyfikacyjnych płatnika, zawiera także informację o osobach prowadzących kontrolę, jak również o jej zakresie. Tak więc zapoznając się z otrzymanym upoważnieniem, płatnik może sam stwierdzić, czy obejmuje ono także dokonanie oględzin jego majątku. Przy czym konieczność dokonania takich oględzin może też powstać w trakcie prowadzonych już czynności kontrolnych - wówczas nastąpi rozszerzenie zakresu kontroli.

Zauważmy, że we wszystkich z przywołanych przepisach jest mowa o płatnikach składek zalegających z ich opłatą, a więc posiadających zadłużenie w ZUS. Są to całkiem logiczne zapisy, ponieważ zadaniem oględzin jest zorientowanie się w możliwościach dokonania zabezpieczenia zaległości składkowych na majątku dłużnika. W tym celu potrzebny jest m.in. spis poszczególnych jego składników. Wynika stąd, że oględziny nie powinny obejmować płatników nieposiadających wspomnianych zaległości.

O miejscu i terminie przeprowadzenia ewentualnych oględzin płatnik składek musi być zawiadomiony przez kontrolującego w sposób umożliwiający mu wzięcie w nich udziału - nie później jednak niż bezpośrednio przed rozpoczęciem tych czynności. Zasada ta nie dotyczy sytuacji, gdy okoliczności faktyczne uzasadniają natychmiastowe podjęcie oględzin, a płatnik jest nieobecny. Fakt nieobecności płatnika powinien znaleźć odzwierciedlenie w protokole pokontrolnym. Jeżeli więc płatnik, o którym mowa w pytaniu, posiada zadłużenie w ZUS z tytułu składek lub innych należności, do poboru których upoważniony jest ten organ, ma obowiązek udostępnić do oględzin składniki swojego majątku.

W przeciwnym wypadku ZUS może sporządzić wniosek do właściwego sądu o ukaranie płatnika (lub osoby go reprezentującej) grzywną za utrudnianie czynności kontrolnych.

Uprawnienia ZUS do oględzin majątku oraz obowiązki płatnika w tym zakresie	Przepis ustawy systemowej regulujący dane zagadnienie
Kontrola może obejmować m.in. dokonywanie oględzin składników majątku płatników zalegających z opłatą należności z tytułu składek	art. 86 ust. 2 pkt 6
W trakcie prowadzonych czynności kontrolnych inspektor ZUS ma prawo dokonywać oględzin i spisu składników majątku należącego do płatników zalegających z opłatą należności z tytułu składek	art. 87 ust. 1 pkt 1a
Płatnicy składek są zobowiązani udostępniać do oględzin składniki majątku, których badanie wchodzi w zakres kontroli, o ile zalegają z opłatą należności z tytułu składek	art. 88 ust. 1 pkt 1a

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.