Doradca Podatnika 51-52/2006 Prawo pracy

Jeden z pracowników uległ wypadkowi, w wyniku czego stał się niezdolny do pracy. Niezdolność ta będzie trwała kilka miesięcy. Jest to dobry fachowiec, w związku z czym nie chcielibyśmy się z nim rozstawać. W jaki sposób możemy tę osobę zastąpić, tak aby mogła powrócić do pracy po odzyskaniu zdrowia?

Pracodawca może tu skorzystać z trzech możliwości - powierzyć wykonywanie danych obowiązków innemu pracownikowi, zatrudnić inną osobę na podstawie umowy na zastępstwo lub umowy na czas określony. W przedstawionej sytuacji najkorzystniejsze dla pracodawcy byłoby powierzenie wykonywania obowiązków chorego innemu pracownikowi. Co ważne, jeżeli będą spełnione przesłanki określone w kodeksie pracy, nie ma potrzeby stosowania wypowiedzenia zmieniającego, a pracownik musi przyjąć nowe obowiązki.

Skorzystanie z tej możliwości jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy po stronie pracodawcy zaistnieją uzasadnione potrzeby, okres powierzenia innej pracy nie przekroczy trzech miesięcy w danym roku kalendarzowym, zmiana rodzaju pracy nie spowoduje obniżenia dotychczasowego wynagrodzenia pracownika oraz nowa praca będzie odpowiadała jego kwalifikacjom. Zmiana obowiązków może nastąpić nawet z dnia na dzień, ponieważ nie obowiązują tu żadne okresy wypowiedzenia.

Drugim sposobem rozwiązania tego problemu jest zawarcie umowy na zastępstwo. Kodeks pracy pozwala na zatrudnienie innej osoby na podstawie umowy o pracę na czas określony obejmujący okres usprawiedliwionej nieobecności w pracy danego pracownika. W tym przypadku nie ma ograniczeń czasowych, tak jak przy powierzeniu innej pracy. Umowa może być zawarta na kilka dni, ale i na kilka lat. Termin jej rozwiązania najlepiej określić konkretnym zdarzeniem - tu powrotem chorego pracownika do firmy. Nie ma też przeszkód, aby wyznaczony on został konkretną datą.

Przy czym w tym wypadku istnieje ryzyko, że w razie, gdy osoba zastępowana skróci lub przedłuży swój pobyt na zwolnieniu, pracodawca będzie musiał odpowiednio - wypowiedzieć umowę (obowiązuje 3-dniowy okres wypowiedzenia) lub ją przedłużyć. Mimo że umowa ta należy do grupy umów na czas określony, odróżniają ją od nich pewne elementy.

Po pierwsze - nie obowiązuje tu zasada, że trzecia kolejna umowa przekształca się automatycznie w umowę na czas nieokreślony, po drugie - umowa na zastępstwo nie ulega przedłużeniu do dnia porodu. I wreszcie trzecią możliwością zastąpienia nieobecnego pracownika jest podpisanie z inną osobą typowej umowy na czas określony. Ten sposób jest dla pracodawcy najmniej wygodny. Przede wszystkim umowa taka rozwiązuje się dopiero z upływem okresu, na jaki została zawarta.

Można ją wypowiedzieć wcześniej, ale pod warunkiem, że została podpisana na okres przeszło 6 miesięcy i umieszczono w niej klauzulę pozwalającą na wcześniejsze jej rozwiązanie. Następnym minusem jest przepis stanowiący, że zawarcie kolejnej, trzeciej umowy tego rodzaju jest równoznaczne w skutkach prawnych z zawarciem umowy o pracę na czas nieokreślony. Zasada ta obowiązuje nie tylko w sytuacji podpisywania umów na następujące bezpośrednio po sobie okresy, ale i wówczas, gdy między nimi wystąpiła przerwa nie dłuższa niż jeden miesiąc. Pracodawcy muszą też pamiętać, że umowa na czas określony, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży ulega automatycznemu przedłużeniu do dnia porodu. Zatrudnienie zastępcy chorego pracownika na podstawie jednej z dwóch omówionych umów o pracę wiąże się dla pracodawcy z szeregiem dodatkowych obowiązków, jak np. koniecznością założenia i prowadzenia akt osobowych, zapewnieniem badań lekarskich oraz przeszkolenia bhp, dostarczeniem obuwia i odzieży ochronnej.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.