Doradca Podatnika 51-52/2006 Ubezpieczenia

11 grudnia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał skargę konstytucyjną pani Anny W. dotyczącą sposobu ustalenia wskaźnika wysokości wymiaru kapitału początkowego osoby ubezpieczonej. Trybunał orzekł, iż art. 15 ust. 4 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 oraz z art. 67 ust. 1 konstytucji.

W złożonej skardze pani Anna W. zakwestionowała sposób ustalenia wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego określonego w załączniku do decyzji ZUS. W 1992 r. kobieta przepracowała tylko dwa miesiące, natomiast ZUS podzielił uzyskane w tych miesiącach wynagrodzenie przez 12 miesięcy, jakby to był jej roczny przychód z pracy. Zdaniem skarżącej powinno się dokonać obliczeń stosunkowych.

Wyliczony w ten sposób kapitał początkowy byłby wyższy niż ustalony przez ZUS. Zdaniem skarżącej ustawodawca skrzywdził wszystkie osoby, które nie przepracowały pełnego roku, gdyż okres zaledwie kilku miesięcy został przyjęty do obliczenia świadczenia z całego roku. Skarżąca powołała się również na fakt, że gdyby w ogóle nie przepracowała w 1992 r. dwóch miesięcy, to wartość kapitału początkowego byłaby wyższa niż obecnie, mimo że faktycznie wpłaciłaby z tytułu świadczeń emerytalnych mniejszą kwotę.

Taka sytuacja w jej ocenie stanowi naruszenie zagwarantowanej przez Konstytucję RP zasady równości wobec prawa. Do skargi Anny W. dołączył się również rzecznik praw obywatelskich. Trybunał Konstytucyjny nie podzielił jednak stanowiska skarżącej i rzecznika. Trybunał uznał, że zasada wzajemności wysokości składek i prawa do świadczeń nie zawsze jest realizowana w systemie ubezpieczeń społecznych.

Ponadto TK stwierdził, że w sprawie chodzi o wyliczenie tylko jednego z elementów wskaźnika wysokości kapitału początkowego, a zatem jednego z wielu elementów mających wpływ na ostateczną wysokość świadczenia emerytalnego. Oprócz kapitału początkowego o wysokości emerytury decyduje również kwota zwaloryzowanych składek zgromadzonych na indywidualnym koncie emerytalnym ubezpieczonego.

Zdaniem trybunału dopiero wskazanie, że całość regulacji mającej wpływ na prawo do emerytury narusza konstytucyjnie określony zakres tego prawa, mogłoby doprowadzić do stwierdzenia niekonstytucyjności. Niezgodność z konstytucją byłaby w sytuacji, gdy przyjęty przez ustawodawcę sposób ustalenia wysokości podstawy kapitału początkowego prowadziłby do naruszenia prawa do zabezpieczenia społecznego.

Dodatkowo TK stwierdził, iż kwestionowana regulacja w jednakowy sposób traktuje wszystkich ubezpieczonych. Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw (sygn. akt SK 15/06).

źródło: www.trybunal.gov.pl