Doradca Podatnika 01/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Spółka wykorzystywała obrót wierzytelnościami do wypracowania mechanizmu mającego na celu uniknięcie opodatkowania u wszystkich zaangażowanych podmiotów.

Do takich ustaleń doszedł UKS w Opolu, który przeprowadził kontrolę skarbową spółki, wykonującej w 2002 r. czynności związane m.in. z obrotem wierzytelnościami oraz z pośrednictwem pieniężnym. Czynności te były wykonywane w wyniku realizacji umów, zawartych z podmiotami powiązanymi w celu windykacji wierzytelności wobec podmiotów trzecich. Umowy opierały się na określonym schemacie:

• podmiot A finansował wykup wierzytelności (na wolnym rynku lub od podmiotu powiązanego), przekazując środki na rzecz powiązanego podmiotu B,
• podmiot B nabywał wierzytelności i dokonywał windykacji z majątku dłużników,
• w rozliczeniu umowy podmiot A otrzymywał zwrot zainwestowanego kapitału oraz 80 proc. zysku, zaś podmiot B otrzymywał 20 proc. zysku wypracowanego z transakcji.

Kontrolowana Spółka występowała zamiennie: albo jako podmiot A - finansujący, albo jako podmiot B - finansowany i dokonujący windykacji. W rozliczeniu umów spółka akcyjna otrzymywała gotówkę oraz inne wierzytelności, nieobjęte tymi umowami. Wierzytelności te spółka sprzedawała innym podmiotom powiązanym.

Rozliczając z kolei tę transakcję sprzedaży wierzytelności, spółka za koszt uzyskania przychodu przyjmowała wartość nominalną wierzytelności, a nie faktyczną wartość jej nabycia, która była niższa od wartości nominalnej. W efekcie spółka wykazała za rok podatkowy stratę podatkową. Określone zostało zobowiązanie w podatku CIT wraz z odsetkami w wys. ponad 145 tys. zł. Podmiot nie wniósł odwołania od decyzji.

Dodatkowo, po dokonaniu łącznej oceny zgromadzonych materiałów z kilku, równolegle prowadzonych kontroli skarbowych, ustalono, że w grupie kilkunastu powiązanych podmiotów obrót wierzytelnościami służył do wypracowania mechanizmu mającego na celu uniknięcie opodatkowania u wszystkich zaangażowanych podmiotów.

Fałszywe umowy jako próba udokumentowania źródeł pochodzenia majątku

Podatniczka, będąca 24-letnią osobą niepracującą i niewykazującą żadnych dochodów, zakupiła w 2004 r. mieszkanie za 119 tys. zł. Fakt ten stał się podstawą do wszczęcia postępowania przez UKS w Olsztynie.

Kontrolowana jako źródło pochodzenia środków finansowych na zakup mieszkania wskazała darowizny od rodziców i pożyczkę od ojca swojego narzeczonego. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało jednak, że umowy darowizn były fikcyjne, do czego przyznali się rodzice 24-latki. Z kolei dochody rzekomego pożyczkodawcy wskazywały, iż nie miał on możliwości udzielenia pożyczki.

Postępowanie kontrolne wykazało, że wydatki poniesione przez kontrolowaną nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich. W związku z tym UKS wydał decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów w kwocie prawie 90 tys. zł. Od wydanej decyzji podatniczka złożyła odwołanie. Izba Skarbowa utrzymała decyzję w mocy. Strona w całości wpłaciła należne zobowiązanie podatkowe.

Działalność gospodarcza prowadzona bez zezwolenia

Małżeństwo twierdziło, że źródłem finansowania ich wydatków są pieniądze pochodzące z działalności gospodarczej. W czasie kontroli okazało się jednak, że formalnie takiej działalności nie było.

Ustalono, że małżeństwu nie zostało wydane zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej w latach 1992-1995. W związku z tym ustalono zobowiązanie podatkowe na łączną kwotę ponad 370 tys. zł. Na własny wniosek pracownicy UKS w Katowicach przeprowadzili postępowanie kontrolne wobec małżonków w zakresie kontroli źródeł finansowania wydatków i posiadanego mienia za rok 2002, w wyniku którego ujawniono nadwyżkę wydatków nad przychodami w wysokości 496 tys. zł, które nie znalazły pokrycia w mieniu zgromadzonym w badanym okresie oraz w latach poprzednich, pochodzących z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania.

W roku 2002 podatnicy dokonali wydatków na łączną kwotę 856 tys. zł, w tym w kwocie 835 tys. zł dokonali wpłat własnych na rachunek bankowy firmy. Wpłacone pieniądze były częścią "dorobku życia", pochodziły głównie z działalności handlowej prowadzonej w kraju i poza granicami kraju w latach 1992-1995.

Jednakże ustalono, iż nie zostało wydane zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej przez podatniczkę w latach 1992-1995. Za rok 1992 podatnicy nie złożyli zeznania, natomiast za lata 1993-1995 nie wykazali w złożonych zeznaniach przychodu z handlu. Podatnik w zeznaniu za 1996 r. wykazał przychody m.in. z innych źródeł, które, jak ustalono w toku postępowania, były najprawdopodobniej zapomogą wypłaconą w formie asygnaty i odebraną osobiście przez podatnika.

Nie uznano paszportu za dowód na wykonywanie zajęć zarobkowych poza granicami kraju, bowiem paszport jest jedynie dokumentem urzędowym uprawniającym do przekraczania granicy i pobytu za granicą oraz poświadczającym obywatelstwo polskie, a także tożsamość osoby w nim wskazanej w zakresie danych, jakie dokument ten zawiera. Postępowanie zakończono wydaniem decyzji ustalających zobowiązanie podatkowe.

Pożyczka otrzymana z nieujawnionych źródeł

Małżeństwo systematycznie udzielało córce pożyczek w kwocie wolnej od opodatkowania, co wzbudziło podejrzenia UKS.

Kontrola została przeprowadzona u podatników w związku z wcześniejszą kontrolą prowadzoną przez UKS w Białymstoku u ich córki. W toku postępowania kontrolnego ustalono, iż podatniczka otrzymała pożyczki od rodziców w łącznej kwocie 237 tys. zł. W związku z tym zostało wszczęte postępowanie kontrolne u rodziców kontrolowanej celem wyjaśnienia źródła pochodzenia majątku.

Zeznali oni, że środki finansowe przekazane w formie pożyczek pochodziły z uprawy pomidorów i ogórków. Kontrolowani nie byli rolnikami. Kontrolujący ustalili, że plony wskazywane przez podatników jako uzyskane ze zbiorów były trzykrotnie, a nawet czterokrotnie wyższe niż osiągane w tamtym okresie w Polsce przy tego typu uprawach. Także uzyskiwane ceny były zdecydowanie wyższe od obowiązujących w tamtym okresie. Dodatkowa należność wobec fiskusa wyniosła ponad 38 tys. zł od każdego z małżonków.