Doradca Podatnika 01/2007 VAT

Utrata prawa do zwolnienia podmiotowego skutkuje opodatkowaniem wykonywanych przez podatnika czynności. Tym samym nakłada na podatnika VAT obowiązek dokonania zgłoszenia rejestracyjnego przed dniem, w którym podatnik traci prawo do zwolnienia podmiotowego.

Podatnikami zwolnionymi z VAT są ci, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty wyrażonej w złotych odpowiadającej równowartości 10 000 euro, przy czym do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku (art. 113 ust. 1 ustawy o VAT).

Jednocześnie ustawodawca stanowi, że przy ustalaniu wartości sprzedaży opodatkowanej pod uwagę nie bierze się odpłatnej dostawy towarów oraz odpłatnego świadczenia usług zwolnionych od podatku, a także towarów, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji (art. 113 ust. 2).

Należy podkreślić, że stosownie do art. 113 ust. 8 ustawy o VAT w przypadku podatnika prowadzącego przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzającego funduszami inwestycyjnymi, agenta, zleceniobiorcy lub innej osoby świadczącej usługi o podobnym charakterze - kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzeń za wykonanie usługi, pomniejszona o kwotę podatku przez wartość sprzedaży określoną w art. 113 ust. 1 należy rozumieć 30-krotność prowizji lub innych postaci wynagrodzeń za wykonanie usług.

Omawiane zwolnienie, zgodnie z art. 113 ust. 9 cytowanej ustawy, ma także zastosowanie w stosunku do podatników rozpoczynających w ciągu roku wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu, jeżeli przewidywana przez podatnika wartość sprzedaży nie przekroczy, w proporcji do okresu prowadzonej sprzedaży, kwoty pozwalającej na korzystanie przez podatnika ze zwolnienia podmiotowego.

Omawiając problematykę zwolnienia podmiotowego należy wskazać na czynności, których wykonywanie nie uprawnia podatnika do korzystania ze zwolnienia. Otóż, stosownie do art. 113 ust. 13 ustawy o VAT, zwolnienie podmiotowe nie ma zastosowania do podatników dokonujących importu towarów i usług, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, oraz dokonujących dostaw:

• towarów z metali szlachetnych
• towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym (z wyjątkiem wskazanych art. 113 ust. 13 pkt 1b ustawy o VAT)
• nowych środków transportu
• terenów budowlanych oraz przeznaczonych pod budowę.

Jednocześnie wydane na podstawie art. 113 ust. 14 ustawy o VAT rozporządzenie Ministra Finansów z 25 maja 2006 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur (...) określa listę towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku określone art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT.

PRZEKROCZENIE WARTOŚCI SPRZEDAŻY

W sytuacji gdy u podatnika korzystającego ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o VAT wartość sprzedaży przekroczy wyrażoną w złotych kwotę stanowiąca równowartość 10 000 euro, zwolnienie traci moc w momencie przekroczenia tej kwoty (art. 113 ust. 5 ustawy o VAT).


Analogicznie w stosunku do podatnika, który rozpoczął wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu i korzysta ze zwolnienia od podatku na mocy art. 113 ust. 9 ustawy o VAT. Otóż, zgodnie z treścią art. 113 ust. 10, jeżeli faktyczna wartość sprzedaży, w proporcji do okresu prowadzonej sprzedaży, przekroczy w trakcie roku podatkowego kwotę pozwalającą na korzystanie ze zwolnienia, zwolnienie określone w ust. 9 traci moc z momentem przekroczenia tej kwoty.




UPRAWNIENIE DO ODLICZENIA PODATKU NALICZONEGO

Podstawowym uprawnieniem podatników na gruncie regulacji ustawy o VAT jest prawo do obniżenia wartości podatku należnego o wartość podatku naliczonego, wynikającego z nabycia towarów lub usług związanych z wykonywaniem czynności opodatkowanych. Uprawnienie to, co do zasady, wskazuje na istotę neutralności VAT jako konstrukcji podatkowej, która obciąża finalnego odbiorcę towaru lub usługi.

Obowiązujące przepisy wskazują również na możliwość korzystania z powyższego uprawnienia przez podatników, którzy stosownie do treści art. 113 ust. 5 lub 10 ustawy o VAT utracili prawo do korzystania ze zwolnienia podmiotowego.


Warto podkreślić, iż w myśl art. 113 ust. 6 ustawy o VAT, kwotę podatku naliczonego w omawianym przypadku stanowi iloczyn ilości towarów objętych spisem z natury i kwoty podatku przypadającej na jednostkę towaru, z uwzględnieniem podziału na poszczególne stawki podatkowe.

PONOWNE NABYCIE PRAWA DO ZWOLNIENIA PODMIOTOWEGO

Obowiązujące regulacje ustawy o VAT dopuszczają możliwość ponownego korzystania przez podatnika ze zwolnienia podmiotowego (art. 113 ust. 1).

Otóż zgodnie z art. 113 ust. 11 podatnik, który utracił prawo do zwolnienia podmiotowego lub z tego prawa zrezygnował, może dopiero po upływie trzech lat, licząc od końca miesiąca, w którym utracił prawo do zwolnienia lub zrezygnował z tego zwolnienia, ponownie skorzystać ze zwolnienia właściwego dla podatników, u których wartość sprzedaży w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyła kwoty wyrażonej w złotych, a odpowiadającej równowartości 10 000 euro.

Ponadto, w myśl art. 168 ust. 2 ustawy o VAT, powyższą regulację stosuje się również w stosunku do podatników, którzy utracili prawo do zwolnienia lub z niego zrezygnowali przed 1 maja 2004 r. zgodnie z regulacjami art. 14 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.


Nie będą tu miały bowiem zastosowania przepisy art. 14 ustawy o VAT ze względu na to, iż przepisy te dotyczą opodatkowania towarów przy likwidacji działalności spółki lub zaprzestaniu działalności przez osobę fizyczną. W przypadku rezygnacji ze statusu podatnika VAT czynnego i "przejścia" na zwolnienie od VAT nie następuje zakończenie prowadzenia działalności, lecz tylko rezygnacja z jej opodatkowania podatkiem VAT.

Regulacje ustawy o VAT przewidują formę zwolnienia podmiotowego, właściwego dla podatników, u których wartość sprzedaży nie przekracza wskazanego limitu pozwalającego na korzystanie ze zwolnienia. Niemniej warunkiem korzystania z omawianego zwolnienia jest wykonywanie przez podatnika czynności, w stosunku do których przepisy nie wyłączają jego stosowania.

Utrata prawa do zwolnienia podmiotowego skutkuje opodatkowaniem wykonywanych przez podatnika czynności, a tym samym nakłada na podatnika obowiązek dokonania zgłoszenia rejestracyjnego przed dniem, w którym podatnik traci prawo do zwolnienia podmiotowego (art. 96 ust. 5 pkt 2 ustawy o VAT).

Warto podkreślić, iż na mocy art. 113 ust. 5 powoływanej ustawy istnieje możliwość odliczenia podatku naliczonego wynikającego z nabycia towarów objętych spisem z natury sporządzonym na dzień utraty prawa do zwolnienia.

Z kolei, zgodnie z art. 113 ust. 11 możliwe jest nabycie ponownego prawa do korzystania ze zwolnienia podmiotowego, niemniej uprawnienie to może powstać nie wcześniej niż po upływie trzech lat, licząc od końca miesiąca, w którym podatnik je utracił bądź z niego zrezygnował.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.