zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Działalność gospodarcza małżonków

Rozpoczął się nowy rok. Podatnicy prowadzący działalność gospodarczą ponownie staną przed wyborem decyzji co do formy prawnej i formy opodatkowania prowadzonej działalności gospodarczej. Warto więc przypomnieć, na jakich zasadach działalność taką mogą prowadzić małżonkowie.

Do końca 2005 r. w polskim prawie podatkowym funkcjonowała instytucja wspólnego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej na nazwisko obojga małżonków. Naturalne były sytuacje, kiedy podatnik prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą wraz ze współmałżonkiem, na podstawie wspólnego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, rozliczając się przy tym, w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych na zasadach ogólnych, składając w trakcie roku deklaracje PIT-5, w których wykazywano po 50 proc. uzyskanych dochodów z prowadzonej wspólnie działalności gospodarczej, natomiast dla celów podatku od towarów i usług posługiwano się numerem NIP jednego z małżonków.

Koniec "spółki małżeńskiej"

Po wejściu w życie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej sytuacja prawna takich osób uległa zmianie. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 tej ustawy przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.

Konsekwencją wprowadzenia takiej definicji przedsiębiorcy było wyeliminowanie z ewidencji działalności zarejestrowanej na imiona obojga małżonków, jako formy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W związku z powyższym art. 68 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej, zobligowały organ ewidencyjny do tego, aby w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy wzywał każdego z małżonków, którzy są wpisani do ewidencji działalności gospodarczej pod wspólnym numerem ewidencyjnym, do złożenia wniosku o zmianę wspólnego wpisu.

W przypadku braku złożenia stosownego wniosku na organie ewidencyjnym spoczywał obowiązek wykreślenia wspólnego wpisu małżonków z ewidencji działalności gospodarczej w terminie do 31 grudnia 2005 r. Po zmianie wpisów w ewidencji działalności gospodarczej wynikającej z powyższej regulacji małżonkowie mieli możliwość:
  • pozostawić tylko jednego z małżonków w ewidencji, który będzie prowadził działalność we własnym imieniu i na własny rachunek (drugi zrezygnuje z roli przedsiębiorcy i przyjmie status osoby współpracującej lub w ogóle zrezygnuje z działalności),
  • rozdzielić się i działać jako dwaj niezależni przedsiębiorcy wpisani osobno pod własnymi numerami w ewidencji działalności gospodarczej, bez łączenia się umową spółki,
  • prowadzić działalność w spółce cywilnej lub spółce osobowej prawa handlowego (np. w spółce jawnej). Po wprowadzeniu tych zmian wielu małżonków uzyskało odrębny wpis do ewidencji, lecz nie zawierali oni umowy spółki ze współmałżonkiem, pomimo dalszego wspólnego prowadzenia działalności, będąc w przeświadczeniu, że przekształcenie wpisu małżonków na dwa odrębne wpisy, mimo niezawiązywania spółki cywilnej, nie powoduje żadnych zmian dotychczasowych zasad rozliczania się w podatku dochodowym z tytułu wspólnie prowadzonej działalności gospodarczej.
Odrębny wpis a zasady rozliczania

Odmienne zdanie w tej materii miały jednak organy podatkowe. Stały one na stanowisku, że dla rozliczeń z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, realizacja obowiązku nałożonego przez ustawę o swobodzie działalności gospodarczej polegającego na zmianie wpisu w ewidencji działalności gospodarczej, nie musi powodować zmiany sposobu rozliczenia.

Jednakże zależy to od formy organizacyjnej działalności gospodarczej, jaką wybrali małżonkowie po zmianie wpisu. Jeżeli małżonkowie podjęli decyzję o prowadzeniu działalności gospodarczej wspólnie, oznacza to, że na gruncie obowiązujących przepisów możliwe jest to tylko w formie organizacyjnej przewidzianej przepisami kodeksu cywilnego (tj. spółki cywilnej) lub przepisami kodeksu spółek handlowych (np. spółki jawnej).

Wiąże się to z koniecznością zawarcia umowy spółki przez małżonków. Po zawarciu takiej umowy zdarzenia gospodarcze ewidencjonowane są w jednej księdze, a przychody, koszty uzyskania przychodów, dochód bądź strata rozliczane przez każdego z małżonków proporcjonalnie do posiadanych udziałów wynikających z zawartej umowy.

Zatem działalność małżonków w spółce np. cywilnej lub jawnej (w przypadku równych udziałów) pod względem skutków podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych nie różni się niczym od dawnej formy działalności prowadzonej na imię obojga małżonków.

WAŻNE
Jeżeli małżonkowie wspólnie prowadzący działalność gospodarczą nie zawierają umowy spółki, to brak jest podstaw do proporcjonalnego opodatkowania uzyskiwanego dochodu ze źródła, jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza przez każdego z małżonków.

W sytuacji niezawarcia spółki każdy z małżonków ma status odrębnego przedsiębiorcy prowadzącego odrębną pozarolniczą działalność gospodarczą w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

W związku z tym, w świetle art. 24a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który m.in. stanowi, że osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych są obowiązane prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów z zastrzeżeniem ust. 3 i 5, albo księgi rachunkowe zgodnie z odrębnymi przepisami, każdy z małżonków zobligowany jest do prowadzenia odrębnej podatkowej księgi przychodów i rozchodów.

 Tym samym małżonkowie, którzy mają odrębne wpisy w ewidencji działalności gospodarczej i nie założyli spółki obowiązani są opłacać zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, wynikające z deklaracji podatkowej (PIT-5), odrębnie od całości dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzenia indywidualnie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Marek Michalec

Podstawa prawna
  • art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. nr 173, poz. 1807 ze zm.)
  • art. 68 ustawy z 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. nr 173, poz. 1808)
  • art. 24a ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.)

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Restauracja