Doradca Podatnika 02/2007 Prawo pracy

Od pół roku zatrudniam pracownika na jedną czwartą etatu w supermarkecie. Po przeprowadzonej przeze mnie kontroli ewidencji czasu pracy okazało się, że pracownik nie przepracował odpowiedniej liczby godzin w danym okresie rozliczeniowym. Czy mogę te nieprzepracowane godziny odliczyć pracownikowi z przysługującego mu urlopu wypoczynkowego?

Nie. Takie działanie pracodawcy jest niezgodne z prawem. Pracodawca nie ma prawa do podjęcia tego rodzaju działań. Wymiar przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego ustalany jest wyłącznie na podstawie przepisów ustawowych i uzależniony jest od wymiaru etatu pracownika, ogólnego stażu pracy i wykształcenia pracownika.

Modyfikacja wymiaru urlopu przez pracodawcę możliwa jest tylko na korzyść pracownika poprzez odpowiednie zapisy w prawie wewnątrzzakładowym (regulaminy pracy, układy zbiorowe, statuty) lub indywidualnie w umowie o pracę. Błędne ustalenie miesięcznej normy czasu w żaden sposób nie powinno odbijać się negatywnie na pracowniku. Jest błędem zawinionym przez pracodawcę, a wszelkie negatywne konsekwencje takiej pomyłki nie mogą obciążać pracownika.

Pracodawca w żaden sposób nie może obciążać konsekwencjami swojej pomyłki pracowników, a już zdecydowanie nie może robić tego kosztem urlopu, który jest osobistym uprawnieniem pracownika. Pracownik nie jest także uprawniony do zrzeczenia się przysługującego mu prawa do urlopu. Pracodawca poprzez takie działanie popełnia wykroczenie określone w przepisie art. 282 § 1 pkt 2 k.p. (nieudzielenie pracownikowi przysługującego mu urlopu wypoczynkowego lub bezpodstawne obniżenie tego urlopu).

Może to być podstawą do poinformowania Państwowej Inspekcji Pracy o fakcie popełnienia takiego wykroczenia oraz do wnioskowania o podjęcie przez ten organ odpowiednich działań w tym zakresie, jak chociażby przeprowadzenie kontroli u pracodawcy nieudzielanie, w razie potwierdzenia naruszeń prawa pracy, do wydania stosownych zaleceń.

Warto zauważyć, że w opisanym przypadku zachowanie takie ma charakter umyślny, ale zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 3 lutego 2003 r., sygn. akt III KK 388/02, LEX nr 76988, oraz z 4 lutego 2002 r., sygn. akt V KKN 389/01, OSNKW 2002/5-6/46) odpowiedzialność związana jest także z zachowaniem nieumyślnym. Podmiotem tego wykroczenia może być kierownik zakładu pracy lub główny księgowy albo każdy inny pracownik, który został upoważniony w tym zakresie do działania w imieniu zakładu pracy.

W przypadkach gdy działanie pracodawcy ma charakter złośliwy lub uporczywy, może on odpowiadać za popełnienie przestępstwa z art. 218 § 1 k.k. Rozróżnienie w każdym przypadku, czy pracodawca popełnia wykroczenie określone w art. 282 § 1 pkt 2 k.p. czy w art. 218 § 1 k.k. jest to, czy działanie pracodawcy nacechowane jest złośliwością lub uporczywością. Podmiotem takiego wykroczenia lub przestępstwa może być kierownik zakładu pracy lub główny księgowy albo każdy inny pracownik, który został upoważniony w tym zakresie do działania w imieniu zakładu pracy.

W razie rozwiązania stosunku pracy możliwe jest także wystąpienie do sądu pracy z roszczeniem o zapłatę ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy - w odniesieniu do tej części urlopu, która bezprawnie została pracownikowi zabrana, o ile roszczenie to nie ulegnie przedawnieniu, co następuje po upływie trzech lat od daty wymagalności roszczenia.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.