Doradca Podatnika 03/2007 Obrót gospodarczy

Jestem przedsiębiorcą budowlanym. Podpisałem z producentem drewnianych drzwi wewnętrznych umowę na wykonanie kilkudziesięciu sztuk takich drzwi. Niestety mają one większe wymiary od tych, których potrzebuję. Czy w takim razie mogę odstąpić od umowy?

Gdy dzieło ma wady, zamawiający może żądać ich usunięcia, wyznaczając w tym celu wykonawcy odpowiedni termin z zagrożeniem, że po bezskutecznym jego upływie nie przyjmuje naprawy. Jeżeli wady nie dadzą się usunąć albo gdy z okoliczności wynika, że wykonawca nie zdoła ich usunąć w odpowiednim czasie, zamawiający może od umowy odstąpić, ale tylko wtedy, gdy wady są istotne (sytuację, w której dzieło z wadami jest całkowicie nieprzydatne dla zamawiającego, należałoby postrzegać w kategorii występowania wad istotnych).

W przypadku odstąpienia od umowy strony powinny dokonać zwrotu tego, co sobie wzajemnie do tej pory świadczyły. Gdy wady nie są istotne, zamawiający może żądać obniżenia wynagrodzenia, jakie ma zapłacić wykonawcy, w odpowiednim stosunku. To samo dotyczy przypadku, gdy wykonawca nie usunął wad w terminie wyznaczonym przez zamawiającego.

Mają tu odpowiednio zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego o rękojmi za wady (art. 556-576). Nieco inaczej kształtuje się sytuacja wykonawcy, który nie wykonał dzieła, ale był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących zamawiającego, także wtedy, gdy przyczyny te były niezawinione przez zamawiającego.

W takim przypadku wykonawcy należy się wynagrodzenie pomniejszone jedynie o to, co oszczędził z powodu niewykonania dzieła (art. 639 k.c.). Żądanie wynagrodzenia na tej podstawie nie wyłącza możliwości odszkodowania, jeżeli przyjmujący zamówienie poniósł ponadto jakąś szkodę w związku z niewykonaniem umowy (art. 471 k.c.). Szkodę trzeba udowodnić także co do wysokości (por. wyrok SN z 15 listopada 1990 r., sygn. akt II CR 184/90).

Oddanie dzieła nie powoduje wymagalności wierzytelności przyjmującego zamówienie o wynagrodzenie, gdy oddane dzieło jest dotknięte wadą istotną, czyniącą je niezdatnym do zwykłego użytku lub sprzeciwiającą się wyraźnie umowie. Jeżeli dzieło ma tylko wadę nieistotną, jego oddanie powoduje, w myśl art. 642 § 1 k.c., wymagalność wierzytelności przyjmującego zamówienie o wynagrodzenie za dzieło (wyrok SN z 26 lutego 1998 r.. sygn. akt I CKN 520/97, OSNC 1998, nr 10, poz.167).

Zamawiający, niezależnie od powyższego, jest uprawniony do odstąpienia od umowy w każdym czasie, aż do momentu ukończenia dzieła przez wykonawcę. Musi jednak zapłacić umówione wynagrodzenie, po odliczeniu kwoty, którą wykonawca zaoszczędził na skutek niewykonania dzieła.

W tym przypadku (odstąpienia zamawiającego od umowy na podstawie art. 644 k.c.) przepisy o rękojmi za wady dzieła w tym art. 560 § 3 w zw. z art. 638 k.c. nie mają zastosowania (postanowienie SN z 14 października 1998 r. sygn. akt II CKN 5/98).

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.