Doradca Podatnika 03/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Jakiś czas temu otrzymałem decyzję dyrektora izby skarbowej. Decyzja ta jest ostateczna i określa, iż nie mam prawa do zwrotu podatku od towaru i usług za dwa miesiące 2006 r. W międzyczasie pojawiły się nowe okoliczności. W związku z tym, czy mam i ewentualnie jaką możliwość wznowienia postępowania?

Możliwość taką przewiduje art. 240 i dalsze Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tą normą w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

• dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe
• decyzja wydana została w wyniku przestępstwa
• decyzja została wydana przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu
• strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu
• wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję
• decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;
• decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji
• została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny
• ratyfikowana umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub inna ratyfikowana umowa międzynarodowa, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji
• wynik zakończonej procedury wzajemnego porozumiewania lub procedury arbitrażowej, prowadzonych na podstawie ratyfikowanej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innej ratyfikowanej umowy międzynarodowej, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji
• orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ma wpływ na treść wydanej decyzji. Przy czym wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony.

WŁAŚCIWOŚĆ ORGANÓW

W razie dopuszczalności wznowienia postępowania (tj. spełnienia jednej z powyższych przesłanek) organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Należy jednak zwrócić uwagę, iż postanowienie takie stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ (organ pierwszej instancji) postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

W praktyce wygląda to zazwyczaj w ten sposób, iż najpierw organ wyższego rzędu wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, ale nie dokonuje merytorycznej oceny. Oceny tej dokonuje zazwyczaj organ niższego rzędu. Ten ostatni bada sprawę pod względem merytorycznym, tj. przeprowadza postępowanie co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Jak bowiem wskazuje art. 244 § 1 Ordynacji podatkowej, organem właściwym w sprawach wymienionych powyżej (wznowienia postępowania) jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Organ ten, w razie dopuszczalności wznowienia postępowania wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Podstawa wznowienia postępowania

Abstrahując jednak od kwestii samej właściwości organów powołanych do rozstrzygnięcia wniosku o wznowienie, wskazać należy na przedmiot mogący stanowić podstawę wznowienia postępowania.


Z treści pytania wynika bowiem, iż w powyższym przypadku podstawę taką stanowić mają nowe okoliczności lub dowody. Art. 240 Ordynacji podatkowej w § 1 pkt 5 przewiduje takie przesłanki jako podstawę wznowienia. Postępowanie na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wznawia się jednak jedynie wtedy, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki:

1. ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe,
2. istnienie "nowych okoliczności faktycznych" czy "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej,
3. "nowe okoliczności faktyczne" czy "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję.

W praktyce powyższe oznacza, iż nie wszystkie nowe dowody lub okoliczności będą mogły stanowić skuteczną podstawę wznowienia. Przykładowo za nowy dowód nie będzie mogło być uznane pismo, które co prawda wnosi nowe elementy do sprawy i nie było wcześniej znane organom, gdy data jego powstania będzie późniejsze od daty podważanej decyzji (mowa tu nie o dacie decyzji wznowieniowej, a o dacie decyzji, co do której postępowanie ma być wznowione). Jeżeli dowód taki nie istniał w dniu wydania decyzji, to nie może stanowić nowego dowodu w sprawie wznowienia.

Rozstrzygnięcie organu

Oceniając zasadność zgłoszonych podstaw wznowienia, organ orzekający co do meritum sprawy (tj. organ, który orzeka co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, a nie organ, który wydał postanowienie o wznowieniu) wydaje decyzję w sprawie. Organ podatkowy w tym przypadku po przeprowadzeniu stosownego postępowania wydaje decyzję, w której:

• uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek wznowienia (określonych w art. 240 § 1, np. nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, ale nie były znane organowi), i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie
• odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek wznowienia
• odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek wznowienia, lecz: - w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa, albo - wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przedawnienia.

W razie jednak odmowy uchylenia decyzji z powodów wymienionych w ostatnim punkcie, organ podatkowy w rozstrzygnięciu powinien stwierdzić istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 oraz wskazać okoliczności uniemożliwiające uchylenie takiej decyzji.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.