zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Opłacanie składek przez osoby rozpoczynające działalność gospodarczą

Andrzej Radzisław
specjalista ds. ubezpieczeń społecznych

Rozpoczynający działalność gospodarczą ma obowiązek zgłosić ten fakt do ZUS-u oraz za każdy miesiąc prowadzenia działalności opłacać należne składki na ubezpieczenia. W przeciwieństwie jednak do pozostałych płatników, podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych (o ile osoby te spełniają wymienione w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych przesłanki), w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia.


Osoba prowadząca działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu w okresie od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Decydujące znaczenie dla ustalenia, czy istnieje w danym przypadku obowiązek ubezpieczeń, ma faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej, a nie tylko posiadanie uprawnień do jej prowadzenia. Dlatego też osoba, która uzyskała wpis do ewidencji działalności gospodarczej i jako datę rozpoczęcia prowadzenia działalności podała, np. 4 grudnia, ale faktycznie rozpoczęła działalność dopiero od 2 stycznia, podlega ubezpieczeniom od 2 stycznia.

WAŻNE
Początkiem obowiązku ubezpieczeń jest data faktycznego rozpoczęcia prowadzenia działalności, a nie data uzyskania uprawnień do jej prowadzenia.

Osoba prowadząca działalność gospodarczą obowiązkowo podlega także ubezpieczeniu zdrowotnemu. Natomiast ubezpieczenie chorobowe dla osób prowadzących działalność jest dobrowolne.

Ubezpieczenie to ustaje od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie należnej składki. W uzasadnionych przypadkach ZUS na wniosek ubezpieczonego może wyrazić zgodę na opłacenie składki po terminie.

Od jakiej podstawy naleűy naliczać składki

Osoby, które rozpoczynają prowadzenie działalności gospodarczej, przez okres 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności mogą opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od zadeklarowanej przez siebie kwoty, nie niższej jednak niż 30 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Z preferencyjnych zasad opłacania składek mogą skorzystać osoby, które:
  • w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej nie prowadziły innej pozarolniczej działalności,
  • nie wykonują działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.
Składki na ubezpieczenia społeczne od tak ustalonej podstawy wymiaru mogą opłacać jedynie osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych, w tym wspólnicy spółki cywilnej, którzy spełniają ww. warunki.

WAŻNE
Prawo do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od 30 proc. minimalnego wynagrodzenia przysługuje przez okres 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej.


Przykład
Osoba, która rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej 20 grudnia 2006 r. i spełnia warunki do opłacania składek od niższej podstawy, składki na ubezpieczenia społeczne za okres od 20 grudnia 2006 r. do 31 grudnia 2008 r. może opłacać od zadeklarowanej kwoty, nie niższej niż 30 proc. minimalnego wynagrodzenia.


Przykład
Osoba, która rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej 1 grudnia 2006 r. i spełnia warunki do opłacania składek od niższej podstawy, składki na ubezpieczenia społeczne za okres od 1 grudnia 2006 r. do 30 listopada 2008 r. może opłacać od zadeklarowanej kwoty, nie niższej niż 30 proc. minimalnego wynagrodzenia.

Z preferencyjnych zasad opłacania składek nie mogą skorzystać pozostałe osoby prowadzące działalność gospodarczą, a także wspólnicy spółek jawnych, komandytowych lub partnerskich oraz jednoosobowy wspólnik spółki z o.o., a także twórcy i artyści.

Ta grupa osób jest zobowiązana do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od zadeklarowanej kwoty nie niższej niż 60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Od 1 stycznia 2007 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 936 zł, a minimalna podstawa wymiaru składek 280,80 zł (30 proc. z 936 zł).

Podstawa ta ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu, jeżeli działalność została rozpoczęta lub zakończona w trakcie miesiąca kalendarzowego lub w przypadku gdy prowadzący działalność przez część miesiąca był niezdolny do pracy i spełnia warunki do przyznania zasiłku chorobowego.

W takiej sytuacji minimalną podstawę wymiaru składek należy podzielić przez liczbę dni danego miesiąca i pomnożyć przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniom. Od ustalonej w ten sposób podstawy należy naliczyć składki na ubezpieczenia społeczne. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Wobec tego osoba rozpoczynająca prowadzenie działalności, która zadeklaruje kwotę 30 proc. minimalnego wynagrodzenia jako podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, od tej podstawy będzie naliczała także składki na ubezpieczenie wypadkowe oraz chorobowe (jeżeli przystąpi do tego ubezpieczenia - ubezpieczenie chorobowe dla osoby prowadzącej działalność jest dobrowolne).

Natomiast składkę na ubezpieczenie zdrowotne jest zobowiązana naliczać i opłacać na ogólnych zasadach, czyli od zadeklarowanej kwoty, nie niższej niż 75 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku. Składka na ubezpieczenie zdrowotne jest miesięczna i niepodzielna.

Składka ta nie ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu w sytuacji, gdy działalność została rozpoczęta lub zakończona w trakcie miesiąca jak również za okres pobierania zasiłków. Osoby prowadzące działalność gospodarczą mają obowiązek opłacać składki na Fundusz Pracy, ustalone od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, jeśli wynoszą one w przeliczeniu na okres miesiąca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę.

Oznacza to, że osoba rozpoczynająca prowadzenie działalności gospodarczej (dla której jest to jedyny tytuł do ubezpieczeń) i jako podstawę wymiaru deklarująca 30 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia nie opłaca składki na Fundusz Pracy, ponieważ jej podstawa wymiaru na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Przykład
Osoba rozpoczyna prowadzenie działalności od 2 stycznia 2007 r. Jest to jej pierwsza działalność, której nie wykonuje na rzecz byłego pracodawcy. Minimalną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za styczeń dzielimy przez 31 (liczba dni stycznia) i mnożymy przez 30 (liczba dni podlegania ubezpieczeniom w styczniu) 280,80 zł : 31 x 30 = 271,74 zł. Od ustalonej w ten sposób podstawy naliczmy składki na ubezpieczenia społeczne za styczeń. Składki te wynoszą:
  • na ubezpieczenie emerytalne 71,74 zł x 19,52 proc. = 53,04 zł
  • na ubezpieczenie rentowe 271,74 zł x 13,00 proc. = 35,33 zł
  • na ubezpieczenie wypadkowe 271,74 zł x 1,80 proc.* = 4,89 zł
  • na ubezpieczenie chorobowe 271,74 zł x 2,45 proc. = 6,66 zł
  • na ubezpieczenie zdrowotne 1970,65 zł (75proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, wraz z nagrodami z zysku, w III kwartale 2006 r.) x 9 proc.** = 177,36 zł.
Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne nie ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu, w sytuacji gdy działalność została rozpoczęta lub zakończona w trakcie miesiąca * stopa procentowa obowiązująca od 1 kwietnia 2006 r. do 31 marca 2007 r.
** od 1 stycznia 2007 r. stopa procentowa składki na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9 proc.

Przykład
Od 1 grudnia 2006 r. osoba prowadzi działalność gospodarczą i opłaca składki na ubezpieczenia społeczne od 30 proc. minimalnego wynagrodzenia. Za styczeń 2007 r. jest zobowiązana do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od zadeklarowanej kwoty nie niższej niż 280,80 zł (30 proc. z 936 zł). Wobec tego składki na ubezpieczenia społeczne wynoszą:
  • na ubezpieczenie emerytalne 280,80 zł x 19,52 proc. = 54,81 zł
  • na ubezpieczenie rentowe 280,80 zł x 13,00 proc. = 36,50 zł
  • na ubezpieczenie wypadkowe 280,80 zł x 1,80 proc.* = 5,05 zł
  • na ubezpieczenie chorobowe 280,80 zł x 2,45 proc. = 6,88 zł * stopa procentowa obowiązująca od 1 kwietnia 2006 r. do 31 marca 2007 r.
łącznie składki na ubezpieczenia społeczne wynoszą 103,24 zł. Składkę na ubezpieczenia zdrowotne za styczeń należy naliczyć od podstawy 1970,65 zł (75 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, wraz z nagrodami z zysku, w III kwartale 2006 r.) x 9 proc. = 177,36 zł.

Jakie dokumenty trzeba złożyć do ZUS

Osoba, która rozpoczyna prowadzenie działalności gospodarczej jest zobowiązana poinformować o tym ZUS, składając zgłoszenie płatnika składek oraz zgłosić do ubezpieczeń siebie jako osobę ubezpieczoną. Zgłoszenia płatnika składek dokonuje się poprzez złożenie formularza:
  • ZUS ZFA - zgłoszenie płatnika składek osoby fizycznej lub
  • ZUS ZPA - zgłoszenie płatnika składek osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej (gdy działalność jest prowadzona w ramach spółki cywilnej).
Wspólnicy spółki cywilnej mogą być płatnikami składek sami za siebie, składają wówczas formularz ZUS ZFA, lub płatnikiem składek za nich może być spółka, która składa formularz ZUS ZPA. Wybór sposobu rozliczeń zależy od decyzji wspólników. Zgłoszenie płatnika składa się w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń społecznych we właściwej jednostce organizacyjnej ZUS w formie dokumentu pisemnego według ustalonego wzoru albo w formie wydruku z aktualnego programu informatycznego udostępnionego przez ZUS.

WAŻNE
Do zgłoszenia należy dołączyć kopię decyzji urzędu skarbowego o nadaniu numeru NIP i zaświadczenie urzędu statystycznego o nadaniu aktualnego numeru REGON.

Zgłoszenia siebie jako osoby ubezpieczonej do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, wypadkowego i zdrowotnego należy dokonać w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń (tj. od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności).

W tym celu należy złożyć formularz ZUS ZUA z kodem tytułu ubezpieczenia 05 70 xx - osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, dla której podstawę wymiaru składek stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 30 proc. minimalnego wynagrodzenia. Powyższe dokumenty należy złożyć w jednostce terenowej ZUS-u właściwej ze względu na siedzibę płatnika składek.

KIEDY składać dokumenty i opłacać składki

Składki na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne osoba samodzielnie prowadząca działalność gospodarczą wykazuje wyłącznie w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA. Deklarację powinna złożyć do 10 dnia danego miesiąca za poprzedni miesiąc. W tym terminie powinny być również opłacone składki. Jeżeli osoba prowadząca działalność jest płatnikiem składek również za inne osoby, np. za zatrudnionych pracowników lub zleceniobiorców, dokumenty rozliczeniowe składa i składki opłaca w terminie do 15 dnia danego miesiąca za miesiąc poprzedni.

Osoby prowadzące działalność - opłacające składki wyłącznie za siebie (lub za osoby współpracujące) od 30 proc. minimalnego wynagrodzenia - są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji lub raporcie zadeklarowały jako podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne 30 proc. minimalnego wynagrodzenia, a na ubezpieczenie zdrowotne kwotę minimalnej podstawy wymiaru składek, tj. 75 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Osoby te są zwolnione z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych za kolejny miesiąc także wówczas, gdy zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego jest spowodowana wyłącznie zmianą minimalnego wynagrodzenia lub przeciętnego wynagrodzenia.

Oznacza to, że osoby te są zwolnione z obowiązku składania do ZUS dokumentów rozliczeniowych, jeżeli w stosunku do miesiąca poprzedniego nie zajdą żadne zmiany. Jeżeli osoba prowadząca działalność zaprzestaje prowadzenia tej działalności (co oznacza, że faktycznie nie wykonuje żadnych czynności związanych z prowadzeniem tej działalności), wyrejestrowuje siebie:
  • jako ubezpieczonego - na formularzu ZUS ZWUA (wyrejestrowanie z ubezpieczeń),
  • jako płatnika składek - na formularzu ZUS ZWPA (wyrejestrowanie płatnika składek).
Podstawa prawna
  •  art. 8 ust. 6, art. 18a ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 ze zm.)

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Polski Jubiler