Doradca Podatnika 03/2007 Ubezpieczenia

Pracodawca udzielił pracownikowi urlopu bezpłatnego. W tym czasie zawarł z tą osobą umowę o dzieło. Czy w takim przypadku osoba ta będzie podlegała ubezpieczeniom społecznym?

Nie, w przypadku gdy pracodawca zawarł umowę o dzieło z pracownikiem korzystającym z urlopu bezpłatnego, a okres umowy o dzieło trwa w całości w okresie korzystania z tego urlopu, nie ma obowiązku opłacania za takiego pracownika składek z tytułu umowy o dzieło. Umowa o dzieło nie jest samoistnym tytułem do objęcia ubezpieczeniami emerytalnymi, rentowymi, chorobowymi i wypadkowymi oraz ubezpieczeniami zdrowotnymi.

Osoba, która wykonuje pracę wyłącznie na podstawie umowy o dzieło, nie podlega z tego tytułu wyżej wymienionym ubezpieczeniom. Wyjątkowo, od przychodu wypłacanego z tytułu umowy o dzieło istnieje obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne, gdy umowa ta zawarta jest z własnym pracownikiem lub jeżeli w ramach takiej umowy praca jest wykonywana na rzecz własnego pracodawcy.

W takim przypadku pracodawca nie zgłasza takiej osoby ponownie do ubezpieczeń, natomiast od przychodu uzyskiwanego przez tego pracownika z umowy o dzieło jest zobowiązany opłacać składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Jeżeli w danym miesiącu pracownik uzyskał wynagrodzenie z umowy o pracę oraz z umowy o dzieło, to w imiennym raporcie miesięcznym ZUS RCA, składanym za pracownika, składki powinny być naliczone od zsumowanego przychodu.

Jednak sprawa wygląda całkowicie odmiennie, jeżeli pracownik, z którym pracodawca zawarł umowę o dzieło, korzysta w tym czasie z urlopu bezpłatnego (to samo dotyczy pracownika przebywającego na urlopie wychowawczym oraz pobierającego zasiłek macierzyński). W okresie przebywania na urlopie bezpłatnym stosunek pracy podlega swoistemu zawieszeniu. W rzeczywistości stosunek pracy istnieje, nie został rozwiązany, ale pracownik w tym okresie nie świadczy pracy, a pracodawca nie wypłaca mu wynagrodzenia.

Obowiązki obu stron ulegają zawieszeniu. Oznacza to, że zawieszeniu ulega stosunek pracy, a co za tym idzie obowiązek odprowadzania składek. W takim wypadku, jeżeli umowa o dzieło zawarta zostanie z pracownikiem przebywającym na urlopie bezpłatnym, płatnik nie zgłasza go do żadnych ubezpieczeń, a od wypłaconego wynagrodzenia nie nalicza żadnych składek. Trzeba pamiętać, że wskazane powyżej rozwiązanie dotyczy tylko sytuacji, w której okres wykonywania pracy na podstawie umowy o dzieło w całości mieści się w okresie korzystania przez pracownika z urlopu bezpłatnego.

W przypadku bowiem gdy tylko część wykonywania pracy na podstawie umowy o dzieło pokrywa się z okresem urlopu bezpłatnego, powyższe rozwiązanie stosuje się tylko częściowo, tj. tylko w okresie korzystania przez pracownika z urlopu bezpłatnego. W pozostałym zakresie stosuje się rozwiązanie podane na początku wywodu, polegające na sumowaniu dochodów uzyskiwanych przez pracownika z obu tytułów, tj. z umowy o pracę i umowy o dzieło.

Innymi słowy, od dnia powrotu z urlopu bezpłatnego pracownik podlega ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym zarówno z tytułu umowy o pracę, jak i z tytułu umowy o dzieło, a przychód podlegający oskładkowaniu stanowi łączny dochód pracownika z tych umów.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.