Doradca Podatnika 04/2007 Obrót gospodarczy

Julia Chełmońska
Autorka jest prawnikiem,
specjalistą prawa gospodarczego

Chciałbym zostać wspólnikiem spółki jawnej, która ma sprzedawać artykuły biurowe. Jestem informatykiem. Mógłbym skomputeryzować spółkę, zainstalować internet, a także dokonywać niezbędnych napraw. Czy moja praca może stanowić mój wkład do spółki?

Tak. Wspólnik spółki osobowej (jawnej, partnerskiej, komandytowej i komandytowo- -akcyjnej) może wnieść tytułem wkładu do spółki swoją pracę. Przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu przez wniesienie wkładów oraz, jeżeli umowa tak stanowi, poprzez współdziałanie w inny sposób.

Wkład wspólnika może polegać na przeniesieniu lub obciążeniu własności rzeczy lub innych praw, a także na dokonaniu innych świadczeń na rzecz spółki (art. 3 w zw. z art. 48 § 2 k.s.h). Za "inne świadczenia" uznawana jest również praca (ograniczenie, przewidziane w art. 14 § 1 k.s.h., pozbawiające pracę zdolności aportowej, odnosi się tylko do spółek kapitałowych).

Tak więc wniesienie kapitału nie jest warunkiem bycia wspólnikiem spółki osobowej. Takie rozwiązanie jest rezultatem osobistej odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki: po bezskutecznej egzekucji z majątku spółki wierzyciel może sięgnąć do majątków poszczególnych jej uczestników. W zamian za wniesienie wkładu wspólnik uzyskuje udział w spółce, a jednym z praw z nim związanych jest prawo do udziału w zysku spółki.

To właśnie prawa udziałowe, w tym udział w zysku, a nie wynagrodzenie w rozumieniu przepisów prawa pracy, są ekwiwalentem dla wspólnika za świadczenie pracy. Jego udział w zysku określany jest w umowie spółki i najczęściej jest uzależniony od stosunku wartości wkładu wspólnika (dlatego praca wspólnika musi być wyceniona) do wartości wkładów pozostałych wspólników. W przypadku nieokreślenia w umowie spółki udziału w zysku wspólnicy uczestniczą w zysku w częściach równych.

Wspólnik spółki jawnej ma prawo żądać corocznie wypłacenia odsetek w wysokości 5 proc. od swojego udziału kapitałowego, nawet gdy spółka poniosła stratę (art. 53 k.s.h.), z tym że jeżeli wskutek poniesionej straty udział kapitałowy zostanie uszczuplony, zysk powinien zostać przeznaczony przede wszystkim na uzupełnienie tego udziału. Jednak nie każda praca może być przedmiotem wkładu.

Dotyczy to m.in. czynności związanych z reprezentacją i prowadzeniem spraw spółki. Również postanowienia umowne, zobowiązujące do określonego świadczenia wspólnika nieposiadającego odpowiedniego wykształcenia lub umiejętności, mogą zostać uznane za nieważne, a więc nie mogą być zaliczone na poczet udziału.

Praca świadczona przez wspólnika jako wkład nie powoduje powstania stosunku pracy w rozumieniu przepisów prawa pracy, lecz wynika wyłącznie ze stosunku spółki, ze wszystkimi tego konsekwencjami, m.in. brak uprawnień pracowniczych, opodatkowanie i składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne według zasad obowiązujących dla osób prowadzących działalność gospodarczą, a nie dla pracowników.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.