Doradca Podatnika 04/2007 Podatek dochodowy

Edyta Duchnowska
Autorka jest radcą prawnym w Kancelarii J. Bienias i Partnerzy

Od 1 stycznia 2007 r. uległy uproszczeniu zasady przekazywania 1 proc. należnego podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego. Według zasad dotychczas obowiązujących, jeżeli podatnik chciał przekazać określoną kwotę tytułem darowizny pieniężnej, mógł przekazać nie więcej niż 1 proc. należnego podatku w rocznym zeznaniu podatkowym składanym do 30 kwietnia roku następnego za rok podatkowy, za który dokonywał rozliczenia.

Od 1 stycznia 2007 r. wystarczy wskazanie w rocznym zeznaniu podatkowym nazwy organizacji, numeru wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Wpłaty dokona już urząd skarbowy, w którym się podatnik rozlicza, w terminie 3 miesięcy od upływu terminu dla złożenia zeznania, a koszty przelewu bankowego zostaną potrącone z przekazywanej kwoty.

Począwszy od 1 stycznia 2004 r. podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT) uzyskali prawo do pomniejszania kwoty podatku dochodowego - wynikającego z zeznania rocznego - o kwotę stanowiącą 1 proc. podatku należnego, przekazując tę kwotę na rzecz wybranej organizacji pożytku publicznego. Pierwszym rokiem, za który podatnicy mogli w Polsce odpisać 1 proc. - był rok 2003.

Według zasad dotychczas obowiązujących, jeżeli podatnik chciał przekazać określoną kwotę tytułem darowizny pieniężnej, mógł przekazać nie więcej niż 1 proc. należnego podatku w rocznym zeznaniu podatkowym składanym do 30 kwietnia. W deklaracji podatkowej PIT należało wskazać nazwę organizacji pożytku publicznego oraz wysokość dokonanej wpłaty na jej rachunek bankowy. Określa to art. 26 ust. 1 pkt 9 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT).

Od 1 stycznia 2007 r. zasady te uległy uproszczeniu. Równolegle z wprowadzeniem art. 27d do ustawy o PIT oraz art. 14a do ustawy o ryczałcie, uchwalono z dniem 1 stycznia 2004 r. ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, która to wprowadziła do polskiego systemu prawa status organizacji pożytku publicznego (Dz.U. z 2003 r. nr 96, poz. 873).

To nowe dla polskiego ustawodawstwa podatkowego rozwiązanie "prawa jednego procenta" z sukcesem obowiązuje w innych krajach, również Unii Europejskiej, w tym na Węgrzech, Litwie, Rumunii, Słowacji. Jednakże mechanizmy stosowane w poszczególnych krajach były i są różne. W Polsce pomimo krótkiego okresu obowiązywania regulacja dotycząca odpisu 1 proc. doczekała się już dwóch nowelizacji.

Ostatnia z nich obowiązuje od 1 stycznia 2007 r. Art. 27d ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym od początku 2004 roku do końca 2006 roku mówi, że podatnik, który chciał skorzystać z odpisu 1 proc., musiał najpierw wpłacić pieniądze na rzecz organizacji pożytku publicznego, a następnie odliczyć z tej wpłaty kwotę nie większą niż odpowiednik 1 proc. podatku należnego.

Wpłata musiała być dokonana wyłącznie na rzecz organizacji pożytku publicznego i potwierdzona stosownym dokumentem. Zgodnie z art. 27d ust. 4 ustawy o PIT w dotychczasowym brzmieniu, odliczenia można było dokonać pod warunkiem, że dokonane wpłaty:

• zostały udokumentowane dowodem wpłaty na rachunek bankowy organizacji pożytku publicznego, z którego w szczególności wynika: imię i nazwisko oraz adres wpłacającego, kwota dokonanej wpłaty, nazwa organizacji pożytku publicznego, na rzecz której została dokonana wpłata,
• nie zostały odliczone od dochodu na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT (darowizny) oraz od przychodu lub podatku na podstawie ustawy o ryczałcie.

Te same zasady obowiązywały osoby uiszczające podatek w formie ryczałtu (art. 14a ust. 4 ustawy o ryczałcie). Zmiana w mechanizmie odpisu 1 proc. dokonana w ustawie o PIT pod koniec 2004 r. polegała na tym, że począwszy od 2005 r. podatnik mógł odliczać wpłaty dokonane od 1 maja do 31 grudnia roku podatkowego oraz od 1 stycznia do dnia złożenia zeznania za rok podatkowy, nie później jednak niż do upływu terminu określonego dla złożenia tego zeznania, a więc do końca kwietnia (art. 27d ust. 2a ustawy o PIT). P

ocząwszy od 1 stycznia 2005 r. osoby fizyczne uiszczające podatek w formie ryczałtu mogły odliczać dokonane wpłaty od 1 lutego do 31 grudnia roku podatkowego oraz od 1 stycznia do dnia złożenia zeznania za rok podatkowy, nie później jednak niż do upływu terminu określonego dla złożenia tego zeznania, a więc nie później niż do 31 stycznia (art. 14 ust. 2a ustawy o ryczałcie).

Powyższe regulacje obowiązywały do 31 grudnia 2006 r., ponieważ już 1 stycznia 2007 r. zaczęły obowiązywać kolejne zmiany, tym razem w samym sposobie odliczania 1 proc. Zmiany zostały wprowadzone przez ustawę z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Powyższa ustawa uchyliła art. 27d ustawy o PIT oraz art. 14a ustawy o ryczałcie, które to dotychczas regulowały kwestie związane z "prawem jednego procenta".

Obecnie powyższe kwestie reguluje art. 45 ustawy o PIT oraz art. 21 ustawy o ryczałcie. Zgodnie z art. 45 ust. 5c ustawy o PIT kwoty w wysokości nieprzekraczającej 1 proc. podatku należnego wynikającego z zeznania podatkowego, na rzecz jednej organizacji pożytku publicznego nie będzie przekazywał podatnik, a naczelnik urzędu skarbowego, na wniosek podatnika.

Podatnik powinien wybrać organizację pożytku publicznego z wykazu, który minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości, ma obowiązek ogłosić, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Zgodnie z art. 45 ust. 5c ustawy o PIT kwota przekazana na rzecz wybranej organizacji nie będzie mogła przekraczać 1 proc. podatku należnego wynikającego z zeznania podatkowego, po zaokrągleniu do pełnych dziesiątek groszy w dół.


Analogiczne regulacje zawiera art. 21 ustawy o ryczałcie. Naczelnym celem nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne było uproszczenie sposobu przekazywania przez podatników 1 proc. należnego podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego.

Przyjęcie proponowanych rozwiązań ma pozwolić na wyeliminowanie uciążliwych i skomplikowanych czynności związanych z przekazywaniem darowizny na rzecz organizacji pożytku publicznego poprzez wprowadzenie czytelnej i prostej czynności polegającej na wypełnieniu odpowiedniej rubryki zeznania podatkowego.

Obecnie obowiązujące przepisy wymagały od podatników samodzielnego dokonywania wpłat na konta organizacji pożytku publicznego. Po znowelizowaniu wspomnianych ustaw obowiązek ten obciąża urzędy skarbowe, zaś podatnik w swoim zeznaniu podatkowym ma możliwość wskazania jednej organizacji pożytku publicznego, na rzecz której zdecyduje się przekazać do 1 proc. należnej kwoty podatku.

W uzasadnieniu do projektu ustawy stwierdzono, iż uproszczenie sposobu przekazywania części podatku należnego powinno przyczynić się do zwiększenia kwot będących w dyspozycji organizacji pożytku publicznego. Ponadto w ocenie projektodawców takie rozwiązanie ma wspierać ideę budowania społeczeństwa obywatelskiego oraz prowadzić do podnoszenia wrażliwości społecznej i uproszczenia kierowania środków na wybrane przez podatnika cele istotne społecznie.

Jednakże na nowych zasadach odliczane będą jedynie wpłaty dokonane po 30 kwietnia 2007 r. (osoby fizyczne rozliczające się na zasadach ogólnych) i po 31 stycznia 2007 r. (osoby fizyczne uiszczające podatek w formie ryczałtu). Art. 12 powołanej powyżej ustawy nowelizującej stanowi, że jeśli osoba fizyczna dokonała wpłaty w trakcie roku 2006 (od 1 maja 2006 r. do 31 grudnia 2006 r.) lub dokona jej przed terminem złożenia zeznania rocznego (od 1 stycznia 2007 r. do 30 kwietnia 2007 r.), będzie mogła odliczyć wpłaty na zasadach obowiązujących w trakcie 2006 r., a więc zgodnie z brzmieniem uchylonego z dniem 1 stycznia 2007 r. art. 27d ustawy o PIT.

W 2007 r. podatek można więc zmniejszyć na dotychczas obowiązujących zasadach o wpłaty dokonane w okresie od 1 maja 2006 r. do dnia złożenia zeznania za rok 2006, nie później jednak niż do 30 kwietnia 2007 r., o sumę wpłat dokonanych w tym okresie na rzecz nawet kilku różnych organizacji pożytku publicznego.

Ryczałtowcy, zgodnie z art. 15 ustawy z 16 listopada 2006 r., zachowują prawo do odliczenia wpłaty na starych zasadach, jeżeli wpłata zostanie dokonana nie później niż do 31 stycznia 2007 r. Po upływie tych dat przekazywanie kwot podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego będzie należało do obowiązków naczelników właściwych urzędów skarbowych.

---

Nowe zasady przekazywania darowizn obowiązujące od 1 stycznia 2007 r. dotyczą jedynie procedury ich przekazywania, a nie kwoty, którą można darować, jeżeli nie będzie to mniej niż 5 zł. Tak mówi ustawa z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Łatwiej będzie przekazać darowiznę na rzecz polskiej organizacji pożytku publicznego.

Nadal można też przekazać 1 proc. należnego podatku dochodowego od osób fizycznych na rzecz organizacji określonych w art. 4 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W tym celu wystarczy wskazanie w rocznym zeznaniu podatkowym nazwy organizacji i numeru wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Wpłaty dokona urząd skarbowy, w którym podatnik się rozlicza, w terminie trzech miesięcy od upływu terminu złożenia zeznania.

Koszty przelewu bankowego przekazania 1 proc. dla organizacji pozarządowych zostaną potrącone z przekazywanej kwoty.

Począwszy od rozliczenia za 2007 r., będzie można przekazać równoważnym organizacjom określonym w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego obowiązujących w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, prowadzącym działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych, realizującym te cele.

Prawo do odliczenia darowizny na rzecz organizacji określonej w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego - obowiązujących w innym niż RP państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego - prowadzącej działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych przysługuje jednak pod pewnymi warunkami, o których mówi art. 26 ust. 6e ustawy o PIT, tj.:

• udokumentować oświadczeniem tej organizacji, że na dzień przekazania darowizny była ona organizacją równoważną do organizacji, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o działalności pożytku publicznego, realizującą cele określone w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i prowadzącą działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych oraz
• podać podstawę prawną wynikającą z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, której stroną jest Polska, lub odrębnych ustaw, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, na którego terytorium organizacja posiada siedzibę.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.