Doradca Podatnika 04/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Rafał R. Kasprzycki
Autor jest aplikantem radcowskim

Wspólnicy spółki jawnej po podziale zysku spółki postanowili pozostawić w spółce, jako kapitał zapasowy z przeznaczeniem na jej dalszy rozwój, zysk osiągnięty w poprzednim roku. Czy takie postępowanie wspólników podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?

Przede wszystkim należy wyjaśnić, iż zgodnie z ustawą o podatku od czynności cywilnoprawnych podatkowi temu podlega między innymi umowa spółki oraz jej zmiana, gdy powoduje to podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

W przypadku umów spółek osobowych (np. spółki jawnej) za zmianę w powyższym rozumieniu uznaje się wniesienie lub podwyższenie wniesionego do spółki wkładu, którego wartość powoduje zwiększenie majątku spółki albo podwyższenie kapitału zakładowego, pożyczkę udzieloną spółce przez wspólnika lub akcjonariusza, dopłaty oraz oddanie przez wspólnika lub akcjonariusza spółce rzeczy lub praw majątkowych do nieodpłatnego używania.

Umowa spółki oraz jej zmiana podlega podatkowi, jeżeli w chwili dokonania czynności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej znajduje się w przypadku spółki osobowej siedziba tej spółki. Wydaje się zatem, iż w opisywanym stanie faktycznym czynność taka będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Wskazana uchwała stanowić bowiem będzie de facto albo pożyczkę, albo użyczenie spółce środków finansowych należących do wspólników. Gdy omawiana czynność zakwalifikowana zostanie do umowy pożyczki, podstawę opodatkowania stanowić będzie jej wartość, w przypadku zaś gdy uchwałę zakwalifikujemy do nieodpłatnego używania, będzie to roczna wartość nieodpłatnego używania, którą przyjmuje się w wysokości 4 proc. wartości rynkowej rzeczy lub prawa majątkowego oddanego do nieodpłatnego używania - z tym zastrzeżeniem, iż w przypadku zawarcia umów na czas nieokreślony (tak jak w niniejszej sprawie) podstawę opodatkowania stanowić będzie wartość świadczeń za dziesięć lat.

Oczywiście opodatkowanie w przypadku nieodpłatnego użytkowania będzie miało zastosowanie jedynie w przypadku użyczenia rzeczy lub praw majątkowych. W mojej ocenie własność wartości pieniężnej stanowić będzie prawo majątkowe, stąd też - niezależnie, czy daną uchwałę zakwalifikujemy jako pożyczkę, czy jako bezpłatne użyczenie - podlegać ono będzie opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Pozostaje zatem kwestia wymagalności i wysokości takiego podatku.

Od zmiany umowy spółki należy się 0,5-proc. podatek od czynności cywilnoprawnych. Taką zmianą też jest zarówno pożyczka wspólników udzielona spółce, jak i bezpłatne użyczenie prawa majątkowego. Obowiązek podatkowy w opisywanej sytuacji powstanie z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej (podjęcia przez wspólników uchwały), przy czym należy pamiętać, że w tym przypadku mamy do czynienia ze spółką osobową i wspólnikami, a więc zgodnie ze znowelizowanym art. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych obowiązek podatkowy spoczywać będzie na spółce.

Podatnicy, czyli wspólnicy reprezentujący spółkę, obowiązani są, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, według ustalonego wzoru, oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.