Doradca Podatnika 04/2007 Rachunkowość

Barbara Kołodziej

Firma handlowa, która jest naszym dłużnikiem, złożyła reklamację do naszej jednostki i odmówiła zapłaty z tytułu nienależytego wykonania usługi w kwocie 10 000 zł. Jako wierzyciel nie uznaliśmy reklamacji i wezwaliśmy dłużnika do zapłaty należności. Wobec ponownej odmowy, skierowaliśmy sprawę z powództwem cywilnym do sądu, z wnioskiem o zasądzenie zapłaty oraz odsetek z tytułu zwłoki w zapłacie i zwrot kosztów postępowania sądowego, które wynoszą 900 zł, a które zostały zapłacone przez pracownika naszej jednostki z pobranej zaliczki.

Prawomocnym wyrokiem sąd orzekł na rzecz naszej jednostki zapłatę w kwocie 7000 zł, zaś w pozostałej części w kwocie 3000 zł powództwo oddalił. Poza tym sąd zasądził na naszą rzecz odsetki z tytułu zwłoki w zapłacie od dłużnika liczone od dnia zapłaty oraz częściowy zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 300 zł. Jak powinniśmy ująć te zdarzenia w księgach rachunkowych?

Należność skierowana na drogę postępowania sądowego jest należnością zagrożoną nieściągalnością. Dlatego też zgodnie z art. 35b uor należy utworzyć odpis aktualizujący jej wartość w następujący sposób:
Wn konto "Pozostałe koszty operacyjne" (należność główna)
Wn konto "Koszty finansowe" (zarachowane odsetki)
Ma konto "Odpisy aktualizujące wartość należności".

W chwili wniesienia sprawy do sądu dokonuje się przeksięgowania roszczenia następująco:
Wn konto "Należności dochodzone na drodze sądowej"
Ma konto "Rozrachunki z odbiorcami".

W tym momencie, kwota odniesiona na konto pozostałych kosztów operacyjnych oraz kwota kosztów finansowych nie stanowi jeszcze kosztów uzyskania przychodów, gdyż nie występują przesłanki uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności (przesłanki te znajdują się w art. 16 ust. 2a ustawy o CIT oraz art. 23 ust. 1 pkt 20 i ust. 3 ustawy o PIT ).

Ponoszone przez wierzyciela koszty sądowe należy odnosić w ciężar pozostałych kosztów operacyjnych następująco: Wn konto "Pozostałe koszty operacyjne" Ma konto "Pozostałe rozrachunki".


Wyrok nakazujący dłużnikowi zapłatę należności oraz zasądzający zwrot kosztów procesu księguje się w księgach rachunkowych wierzyciela następująco (art. 35b ust. 1 pkt 4 uor):

1. Przeniesienie zasądzonej należności na właściwe konto:
Wn konto "Rozrachunki z odbiorcami"
Ma konto "Należności dochodzone na drodze sądowej",

2. Zasądzone koszty procesu jako kwota zwiększająca należność pokrytą odpisem:

Wn konto "Rozrachunki z odbiorcami"
Ma konto "Odpisy aktualizujące wartość należności",

3. Zasądzone odsetki (zapisy nie skutkują podatkowo):

Wn konto "Rozrachunki z odbiorcami"
Ma konto "Przychody finansowe" (odsetki), oraz zapis równoległy:

Wn konto "Koszty finansowe" (inne)
Ma konto "Odpisy aktualizujące wartość należności".

Zapisy w księgach rachunkowych wierzyciela będą następujące:

1. Skierowanie sprawy z powództwem cywilnym do sądu - 10 000 zł
Wn konto "Należności dochodzone na drodze sądowej"
Ma konto "Rozrachunki z odbiorcami";

2. Utworzenie odpisu aktualizującego wartość należności (księgowanie równoległe do poz. 1 lub wcześniej po otrzymaniu od dłużnika odmowy zapłaty) - 10 000 zł
Wn konto "Pozostałe koszty operacyjne"
Ma konto "Odpisy aktualizujące wartość należności";

3. Zapłata kosztów postępowania sądowego - 900 zł
Wn konto "Pozostałe koszty operacyjne"
Ma konto "Rozrachunki z pracownikami";


4. Prawomocny wyrok sądu, zasądzający na rzecz wierzyciela należność główną oraz zwrot kosztów postępowania sądowego

a) zasądzona częściowo należność główna - 7000 zł
Wn konto "Rozrachunki z odbiorcami"
Ma konto "Należności dochodzone na drodze sądowej",
b) częściowy zwrot kosztów postępowania sądowego należny wierzycielowi - 300 zł
Wn konto "Rozrachunki z odbiorcami"
Ma konto "Odpisy aktualizujące wartość należności",
c) obciążenie dłużnika odsetkami z tytułu zwłoki w zapłacie - 1220 zł
Wn konto "Rozrachunki z odbiorcami"
Ma konto "Przychody finansowe",
d) kwota roszczenia oddalonego przez sąd - 3000 zł
Wn konto "Odpisy aktualizujące wartość należności"
Ma konto "Należności dochodzone na drodze sądowej";

5. Spłata zasądzonej przez sąd należności - 8700, w tym:

a) należność główna - 7000 zł
b) odsetki naliczone za okres do dnia zapłaty - 1400 zł
c) zwrot kosztów postępowania sądowego - 300 zł
Wn konto "Rachunek bieżący"
Ma konto "Rozrachunki z odbiorcami";

6. Księgowanie równoległe do poz.

5: a) zarachowanie kwoty 7300 zł (7000 zł + 300 zł)
Wn konto "Odpisy aktualizujące wartość należności"
Ma konto "Pozostałe przychody operacyjne",
b) zarachowanie pozostałych odsetek z tytułu zwłoki w zapłacie - 180 zł (1400 zł - 1220 zł)
Wn konto "Rozrachunki z odbiorcami"
Ma konto "Przychody finansowe".

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.