Doradca Podatnika 04/2007 Prawo pracy

Przedstawiamy pytania w zakresie tematyki Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Odpowiedzi zostały przygotowane na podstawie wykładni Państwowej Inspekcji Pracy.

Zatrudniamy 150 pracowników. W bieżącym roku, z powodu złej sytuacji finansowej firmy, chcielibyśmy zawiesić fundusz świadczeń socjalnych. Czy możemy to zrobić i w jaki sposób?

Od 1 stycznia 2004 r. po raz kolejny zmieniono zapisy ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 1996 r. nr 70, poz. 335 ze zm.). Zmiany dotyczyły przede wszystkim określenia kręgu pracodawców zobowiązanych do tworzenia funduszu oraz uprawnienia do rezygnacji z jego tworzenia. Pracodawców podzielono na dwie grupy, które mają nieco odmienne uprawnienia.

Pierwszą z nich tworzą pracodawcy zatrudniający według stanu na dzień 1 stycznia danego roku co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty. Drugą - pracodawcy prowadzący działalność w formach organizacyjno-prawnych jednostek sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 18-20 ustawy z 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 155, poz. 1014 ze zm.), którzy tworzą fundusz bez względu na liczbę zatrudnianych pracowników. Pracodawcy zaliczeni do grupy drugiej nie mają możliwości zrezygnowania z tworzenia funduszu ani zmiany wysokości odpisu.

Pracodawcy zaliczeni do grupy pierwszej (czyli zatrudniający według stanu na dzień 1 stycznia danego roku co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty) mogą dowolnie kształtować wysokość odpisu na fundusz, mogą także zdecydować, że nie będzie on tworzony. Decyzja taka wyrażona może zostać w:

• układzie zbiorowym pracy (zakładowym lub ponadzakładowym),
• regulaminie wynagradzania, jeżeli pracownicy nie są objęci układem zbiorowym pracy.

Postanowienia regulaminu wynagradzania w tym zakresie powinny zostać uzgodnione z zakładową organizacją związkową lub, w przypadku gdy nie działa ona u danego pracodawcy, z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów.

Czy z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych można sfinansować upominki związane z przejściem na emeryturę naszych pracowników oraz związane z tym uroczystości?

Zgodnie z art. 1 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 1996 r. nr 70, poz. 335 ze zm.) fundusz ten przeznaczony jest na finansowanie działalności socjalnej organizowanej na rzecz osób uprawnionych do korzystania z funduszu oraz na dofinansowanie zakładowych obiektów socjalnych.

Definicję działalności socjalnej zawiera art. 2 pkt 1 ustawy, tj.: usługi świadczone przez pracodawców na rzecz różnych form krajowego wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, sportowo-rekreacyjnej, udzielanie pomocy materialnej - rzeczowej lub finansowej, a także zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe na warunkach określonych umową.

Zasadą jest przy tym, że pomocy z funduszu udziela się, biorąc pod uwagę kryteria socjalne: sytuację życiową, rodzinną i materialną osób uprawnionych (art. 8 ustawy). W definicji tej nie mieści się zatem organizacja imprez okolicznościowych i upominków z okazji przejścia pracownika na emeryturę. Nie ma jednak przeszkód, by wydatki te zostały pokryte ze środków własnych pracodawcy.