Doradca Podatnika 04/2007 VAT

Wiesława Moczydłowska

Osoby, które po 1 maja 2004 r. kupiły używane auto w jednym z krajów Unii Europejskiej, mają szansę na zwrot zapłaconej akcyzy. Możliwość taką dał im wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. ETS uznał, że polskie przepisy nakazujące płacić akcyzę za sprowadzony z innych krajów Unii samochód są niezgodne z unijnym prawem.

Prawo wspólnotowe sprzeciwia się polskiemu podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim obciąża on samochody używane starsze niż dwuletnie, przywożone z innego państwa członkowskiego, w większym stopniu niż te, które zostały już zarejestrowane na miejscu - stwierdził 18 stycznia 2007 r. Europejski Trybunał Sprawiedliwości w sprawie C-313/05 Maciej Brzeziński przeciwko Dyrektor Izby Celnej w Warszawie. M. Brzeziński nabył w Niemczech samochód Volkswagen Golf II, wyprodukowany w 1989 r., który następnie przywiózł do Polski. Złożył deklarację uproszczoną dotyczącą nabycia tego samochodu we Wspólnocie i uiścił kwotę 855 zł tytułem podatku akcyzowego.

Oceniając, że podatek ten jest sprzeczny z postanowieniami traktatu WE, zażądał zwrotu zapłaconego podatku akcyzowego. Zgodnie z polską ustawą z 2004 r.* podatek akcyzowy nakładany jest w związku z nabyciem używanych pojazdów pochodzących z innych państw członkowskich, lecz nie jest nakładany w związku z nabyciem używanych pojazdów zarejestrowanych już w Polsce, na które został już nałożony przed ich pierwotnym zarejestrowaniem.

W przypadku samochodów nowych lub mających mniej niż dwa lata stawka akcyzy wynosi 3,1 proc. lub 13,6 proc., w zależności od pojemności silnika. Natomiast w przypadku samochodów starszych niż dwuletnie stawka ta zmienia się wraz z wiekiem samochodu i może dochodzić do 65 proc. podstawy opodatkowania. Organy celne nie uwzględniły wniosku M. Brzezińskiego - wniósł on zatem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd ten zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z pytaniami dotyczącymi zgodności polskiego podatku akcyzowego z prawem wspólnotowym.

Trybunał przypomniał, że art. 90 WE służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji między produktami znajdującymi się już na rynku krajowym a produktami przywożonymi z zagranicy.

Badając zgodność podatku akcyzowego pod kątem art. 90 WE, Trybunał wyjaśnił, że należy porównać skutki podatku akcyzowego obciążającego samochody przywożone z innego państwa członkowskiego ze skutkami rezydualnego podatku akcyzowego obciążającego używane samochody osobowe znajdujące się już na rynku polskim, które zostały już opodatkowane tym podatkiem przy pierwszej ich rejestracji.

Trybunał stwierdził, że sporny podatek akcyzowy jest nakładany tylko jeden raz na wszystkie pojazdy, które są przeznaczone do zarejestrowania w Polsce - zarówno nowe jak i używane, niezależnie od tego, czy zostały wyprodukowane na terytorium kraju, czy przywiezione z innych państw członkowskich.

Jednakże stawka podatku akcyzowego, który obciąża samochody używane sprzedawane po więcej niż dwóch latach od daty ich produkcji, wzrasta wraz z wiekiem samochodu. W tej kwestii Trybunał ocenił, że to na sądzie krajowym spoczywa obowiązek zbadania, czy taki wzrost stawki dotyczy wyłącznie pojazdów używanych pochodzących z innego państwa członkowskiego niż Rzeczpospolita Polska oraz czy z kolei w przypadku pojazdów używanych zarejestrowanych w Polsce jako nowe stawka rezydualnego podatku akcyzowego zawartego w wartości takiego pojazdu pozostaje niezmienna.

Trybunał podkreślił, że opodatkowanie to można uznać za zgodne z art. 90 WE tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, iż jest ono tak skonstruowane, że wyklucza w każdym przypadku opodatkowanie przywożonych produktów w wyższym stopniu niż produktów krajowych, oraz że w związku z tym nie wywołuje ono w żadnym razie dyskryminujących skutków.

W związku z tym Trybunał doszedł do wniosku, że prawo wspólnotowe sprzeciwia się podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż Polska, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w Polsce.

Ponadto Trybunał uznał, że nie ma podstaw ograniczenia skutku tego wyroku w czasie. Oznacza to, że osoby, które po integracji z Unią kupiły używane auta w innych krajach Wspólnoty i zapłaciły akcyzę, mogą ubiegać się o zwrot pieniędzy.

---

TO WARTO WIEDZIEĆ

• Podatek akcyzowy, taki jak ustanowiony w Polsce ustawą z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, który nie jest nakładany na pojazdy osobowe w związku z przekroczeniem przez nie granicy, nie stanowi cła przywozowego ani opłaty o skutku równoważnym w rozumieniu art. 25 WE.
• Artykuł 90 akapit pierwszy WE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwuletnie, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy uregulowanie sporne w postępowaniu przed sądem krajowym, a w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, ma takie skutki.
• Artykuł 28 WE nie znajduje zastosowania do deklaracji uproszczonej, takiej jak przewidziana w art. 81 ust. 1 pkt 1 ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, a art. 3 ust. 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania nie sprzeciwia się takiej deklaracji, jeżeli sporne uregulowanie można interpretować w ten sposób, że deklarację tę należy złożyć z chwilą nabycia prawa do rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.
  

(Wyrok ETS z 18 stycznia 2007 r., w sprawie C-313/05)

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.