Doradca Podatnika 04/2007 VAT

Tomasz Adamiec
Autor jest prawnikiem w Kancelarii Doradztwa Prawnego

Od 2 stycznia 2007 r. prowadzę działalność gospodarczą. Jednak zarejestrowałem ją dopiero 7 stycznia 2007 r. Między 2 a 7 stycznia 2007 r. dokonywałem zakupów związanych z prowadzoną działalnością. Czy przysługuje mi prawo do odliczenia VAT od zakupów dokonanych w tym czasie, tj. przed dokonaniem rejestracji?

Prawo do odliczenia podatku zapłaconego w cenie przy nabyciu towarów i usług jest podstawowym prawem podatnika VAT czynnego, wynikającym z konstrukcji VAT. Oznacza to, że podatnik VAT czynny, którego definicję zawarł ustawodawca w art. 15 ustawy o VAT, ma prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z otrzymanych faktur. Jednak dla realizacji tego prawa powinien zostać zarejestrowany.

Zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy o VAT podatnik obowiązany jest przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 ustawy o VAT złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne.

Konsekwencją tego jest nabycie podstawowego uprawnienia podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, które określone jest w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty VAT należnego o kwotę VAT naliczonego.

Prawo do tego obniżenia powstaje w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę albo dokument celny. Z kolei na podstawie art. 88 ust. 4 ustawy o VAT z kręgu uprawnionych do obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, ustawodawca wyłączył podmioty dokonujące wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów nowych środków transportu.

Warto przytoczyć fragment wyroku WSA w Warszawie z 25 stycznia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 2244/04): "Przepisy dotyczące rejestracji nie przewidują sankcji w postaci pozbawienia podatnika prawa do obniżenia podatku należnego i zwrotu różnicy podatku. Sankcja ta jest przewidziana w art. 88 ust. 4, jednak nie jest ona związana ze statusem podatnika (zarejestrowany czy nie) w dniu wykonania przez niego pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu". Ustawodawca odnosi niedokonanie zgłoszenia rejestracyjnego nie tylko do obniżenia kwoty VAT należnego, ale i zwrotu różnicy podatku.

Zatem za istotny należy uznać nie tyle moment powstania prawa do obniżenia VAT należnego, co moment powstania możliwości realizacji przez podatnika tego prawa oraz prawa do zwrotu różnicy podatku. Możliwość ta powstaje z dniem zakończenia danego okresu rozliczeniowego.

Tak więc, chociaż realizacja praw do obniżenia VAT należnego oraz do zwrotu różnicy podatku następuje dopiero w deklaracji podatkowej, w której podatnik wykazuje kwotę VAT naliczonego obniżającą VAT należny oraz kwotę zwrotu różnicy podatku, to istotne jest, czy zgłoszenie rejestracyjne zostało dokonane przed zakończeniem okresu rozliczeniowego, w którym zaszły zdarzenia uprawniające podatnika do obniżenia podatku należnego.

Nie jest istotne, czy rejestracji dokonano przed czynnościami, z których wynika podatek podlegający odliczeniu. Podatnik musi mieć status podatnika czynnego VAT (zarejestrowanego) w momencie wykazania odliczenia za dany okres rozliczeniowy, nie musi natomiast być zarejestrowany w dniu, w którym miały miejsce czynności opodatkowane, z których wynika podatek podlegający odliczeniu.

Aby skorzystać z odliczenia za dany okres rozliczeniowy, podatnik musi zarejestrować się najpóźniej w dniu złożenia deklaracji VAT-7 ten okres. Oznacza to, że Czytelnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT od zakupów dokonanych w okresie od 2 do 7 stycznia 2007 r., tj. przed dokonaną rejestracją do podatku od towarów i usług w dniu 7 stycznia 2007 r.

PODSTAWA PRAWNA art. 5, art. 15, art. 86 ust. 1, art. 88 ust. 4, art. 96 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ze zm.)

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.