Doradca Podatnika 05/2007 Obrót gospodarczy

Rafał Golat
Autor jest radcą prawnym w
Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Mój nowy kontrahent twierdzi, że to kupujący, czyli ja, powinien zatroszczyć się o takie opakowanie rzeczy, aby nie uległy one uszkodzeniu w transporcie. Kto odpowiada za właściwe opakowanie rzeczy podczas transportu będące przedmiotem umowy kupna-sprzedaży. Sprzedawca, kupujący czy przewoźnik?

Sposób wydania i odebrania rzeczy sprzedanej powinien zapewnić jej całość i nienaruszalność, a sposób opakowania i przewozu odpowiadać właściwościom rzeczy (art. 535 § 1 k.c.). Przepis ten pozwala jedynie na ustalenie, iż sprzedawany towar musi zostać odpowiednio do jego właściwości opakowany, nie odpowiada natomiast na pytanie, który z kontrahentów odpowiedzialny jest za opakowanie rzeczy, będących przedmiotem sprzedaży.

Ma tutaj zastosowanie odesłanie do art. 547 § 1 k.c., zgodnie z którym w braku odmiennych postanowień umownych (lub wyjątkowo wskazań normatywnych), koszty opakowania ponosi sprzedawca, także jeżeli sprzedana rzecz ma być przesłana do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia (art. 547 § 2 w zw. z art. 454 k.c.).

Nie może on zatem uzależniać opakowania towaru od wyłożenia na ten cel odpowiedniej kwoty przez kupującego. Jeżeli chce zagwarantować sobie takie uprawnienie, powinien wyraźnie zastrzec je w umowie sprzedaży.

Niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy, do czego może dojść m.in. na skutek nieodpowiedniego jej opakowania, przechodzi na kupującego dopiero z chwilą jej wydania. Jednak i to może zostać umownie zmienione - w drodze skrócenia albo wydłużenia czasu spoczywania niebezpieczeństwa na osobie sprzedawcy. Dlatego też kupujący powinien przy odbieraniu towaru sprawdzić stan jego opakowania, aby nie narazić się w razie jego wadliwości na niepotrzebne straty.

Kwestię tę znacznie wyraźniej reguluje ustawa - Prawo przewozowe. Właściwe opakowanie towaru zyskuje bowiem na znaczeniu w razie potrzeby przetransportowania go na dużą odległość, kiedy to niebezpieczeństwo uszkodzenia sprzedanej rzeczy znacznie się zwiększa.

Odpowiednie regulacje zawiera też kodeks cywilny, stanowiąc, że w razie przesłania rzeczy sprzedanej na miejsce przeznaczenia za pośrednictwem przewoźnika, kupujący obowiązany jest zbadać przesyłkę w czasie i w sposób przyjęty przy przesyłkach tego rodzaju.

Jeżeli stwierdzi, że w czasie przewozu nastąpił ubytek lub uszkodzenie rzeczy, ma obowiązek dokonania wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności przewoźnika (art. 545 § 2 k.c.). Natomiast przewoźnik odpowiednie żądania w tym zakresie powinien kierować do nadawcy przesyłki (czyli sprzedawcy rzeczy).

Rzeczy, które wymagają opakowania, nadawca jest obowiązany oddać przewoźnikowi w opakowaniu określonym w przepisach o normalizacji, a w razie braku przepisów w tym zakresie - w sposób określony przez ministra właściwego do spraw transportu (art. 41 ust. 2 prawa przewozowego).

Jeżeli nie zrobi tego należycie, przewoźnik może odmówić przyjęcia do przewozu rzeczy, ewentualnie uzależnić przyjęcie do przewozu rzeczy od zamieszczenia przez nadawcę w liście przewozowym odpowiedniego oświadczenia o stanie przesyłki (art. 42 prawa przewozowego).

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.