Doradca Podatnika 06/2007 Podatek dochodowy

Anna Kwiatek
Autorka jest księgową

Od 1 stycznia 2007 r. prowadzący działalność gospodarczą mają możliwość wyboru jednej spośród dwóch metod rozliczania różnic kursowych - rozliczanie według przepisów o rachunkowości lub zgodnie z przepisami podatkowymi.

Nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT) oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT) wprowadziła wiele nowych, bardzo istotnych zapisów.

Wśród nich znalazły się nowe regulacje dotyczące rozliczania różnic kursowych. Od 1 stycznia 2007 r. prowadzący działalność gospodarczą mają możliwość wyboru spośród dwóch metod rozliczania różnic kursowych - według przepisów o rachunkowości lub zgodnie z przepisami podatkowymi. Pierwsza metoda dotyczy jednak tylko tych podatników, którzy prowadzą księgi rachunkowe, a ich sprawozdania finansowe będą badane przez biegłego rewidenta w czasie stosowania tej metody.

Zgodnie z art. 64 ustawy o rachunkowości obowiązek badania sprawozdań spoczywa przede wszystkim na dużych podmiotach gospodarczych, takich jak banki czy spółki akcyjne. Dotyczy również jednostek, które spełniają dwa z trzech wymienionych w ustawie kryteriów dotyczących średniorocznego zatrudnienia, przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych, a także sumy aktywów bilansu na koniec roku obrotowego.

Jednakże nie dyskwalifikuje to tych podatników, którzy z własnej woli zdecydują się badać swoje sprawozdania finansowe, gdyż ustawodawca stwierdza jedynie, że sprawozdania finansowe będą badane przez podmioty uprawnione do ich badania.


Można więc na tej podstawie uznać, że z metody rachunkowej rozliczania różnic kursowych mogą skorzystać zarówno ci, u których sprawozdania finansowe badane są obowiązkowo, jak i ci, którzy poddają je badaniu dobrowolnie. Zawiadomienia urzędu skarbowego o dokonanym wyborze nie trzeba co roku ponawiać, aż do czasu rezygnacji z tej metody. Nie może to jednak nastąpić w czasie krótszym niż trzy lata od początku roku podatkowego, w którym metoda ta zostanie przyjęta.

Wybierając bowiem metodę rachunkową rozliczania różnic kursowych, musimy mieć świadomość, że trzeba ją stosować nieprzerwanie przez okres trzech lat. Rezygnacja po tym okresie powinna zostać złożona również w formie pisemnej, w terminie do końca roku podatkowego poprzedzającego rok podatkowy, w którym podatnik chce zrezygnować z jej stosowania.

Przy założeniu, że rok podatkowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym u podatnika, który zdecyduje się stosować metodę rachunkową w 2007 r., zmiana tej metody na podatkową może nastąpić najwcześniej od 2010 r., po uprzednim złożeniu pisemnej rezygnacji do urzędu skarbowego najpóźniej do 31 grudnia 2009 r.


Podatnik ma prawo wyboru terminu wyceny spośród trzech wariantów:

• wycena na ostatni dzień każdego miesiąca i na ostatni dzień roku podatkowego
• wycena na ostatni dzień kwartału i na ostatni dzień roku podatkowego
• wycena tylko na ostatni dzień roku podatkowego.

Wybrany wariant wyceny musi być stosowany bez zmian przez pełny rok podatkowy. Na pierwszy dzień roku podatkowego, przy wyborze metody rachunkowej rozliczania różnic kursowych, należy uwzględnić w wyniku podatkowym naliczone różnice kursowe ustalone zgodnie z przepisami o rachunkowości na ostatni dzień poprzedniego roku podatkowego.

W sytuacji odwrotnej, czyli rezygnacji z metody rachunkowej i wyborze metody podatkowej rozliczania różnic kursowych, naliczone na podstawie przepisów o rachunkowości różnice kursowe podatnicy zaliczą odpowiednio do przychodów lub kosztów uzyskania przychodów, a od pierwszego dnia roku podatkowego do rozliczania różnic kursowych będą stosować zasady przewidziane w art. 24c ustawy o PIT lub art. 15a ustawy o CIT.


Dla celów podatkowych możliwe jest przyjęcie faktycznie zastosowanych kursów walut, np. bankowy lub kantorowy, albo wynikający z umowy. Jednakże jeśli faktycznie zastosowany kurs waluty jest wyższy lub niższy odpowiednio o więcej niż powiększona lub pomniejszona o 5 proc. wartość kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień faktycznie zastosowanego kursu waluty, organ podatkowy może wezwać strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających zastosowanie kursu waluty.

W razie niedokonania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają zastosowanie faktycznego kursu waluty, organ podatkowy określi ten kurs, opierając się na kursach walut ogłaszanych przez Narodowy Bank Polski. Różnice kursowe, czyli różnice wynikające ze zmiany kursu walut obcych pomiędzy określonymi w przepisach momentami ustalenia kursów, liczone są zarówno dla potrzeb prawa podatkowego, jak i bilansowego.


Jeżeli przy obliczaniu różnic kursowych nie jest możliwe uwzględnienie faktycznie zastosowanego kursu waluty w danym dniu, przyjmuje się kurs średni ogłaszany przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu lub poniesienia kosztu - zarówno przy przeliczaniu na złotówki poniesionego w walutach obcych wydatku uznanego za koszt, jak i przy przeliczeniu przychodu.

Należy zaznaczyć, że w myśl regulacji podatkowych przy różnicach kursowych za koszt poniesiony uważa się koszt wynikający z otrzymanej faktury (rachunku) albo innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), a za dzień zapłaty - dzień uregulowania zobowiązań w jakiejkolwiek formie, w tym w wyniku potrącenia wierzytelności.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.