Doradca Podatnika 06/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Tomasz Niewęgłoski
Autor jest doktorantem na Wydziale Prawa KUL,
pracownikiem organów skarbowych

Prowadzę jednoosobową działalność gospodarczą, a siedzibą firmy jest prywatne mieszkanie. Czy pracownicy US mogą pod moją nieobecność żądać wpuszczenia do mieszkania (przez współmałżonka) w celu np. przejrzenia dokumentów firmy?

Z prowadzeniem działalności gospodarczej z siedzibą w mieszkaniu prywatnym wiążą się istotne dla podatnika konsekwencję prawne i mają one z reguły korzystny dla niego charakter. Jedną z niewielu negatywnych konsekwencji jest jednak prawo wstępu kontrolującego do mieszkania kontrolowanego i przeprowadzenie w nim kontroli podatkowej. Kontrola taka może być prowadzona maksymalnie osiem godzin dziennie i odbywać się w mieszkaniu, jeśli nie utrudnia to prowadzenia działalności gospodarczej. Do jej przeprowadzenia nie jest wymagana zgoda prokuratora rejonowego.


Rozpoczęcie kontroli podatkowej następuje poprzez wręczenie kontrolowanemu upoważnienia do jej przeprowadzenia. Podatnik może również wyznaczyć w formie pisemnej osobę (np. małżonka), która będzie reprezentowała go w trakcie kontroli. Wówczas doręczenie upoważnienia do kontroli wyznaczonej osobie wywołuje ten sam skutek, co doręczenie kontrolowanemu.

W sytuacji niewyznaczenia osoby, która będzie go reprezentowała podczas kontroli oraz nieobecności kontrolowanego, organ podatkowy nie może rozpocząć kontroli. Zakładając, że współmałżonek podatnika nie został wyznaczony do reprezentowania podatnika w trakcie kontroli, należy stwierdzić, że nie jest on zobowiązany do udostępnienia mieszkania w celu przeprowadzenia czynności kontrolnych. W takich okolicznościach jedynie posiadana zgoda prokuratora rejonowego upoważnia organ kontrolujący do wstępu do lokalu mieszkalnego mimo nieobecności kontrolowanego.

W przypadku braku zgody prokuratora na przeprowadzenie kontroli pracownik urzędu skarbowego może jedynie zobowiązać kontrolowanego do stawienia się w terminie co najmniej siedmiu dni od doręczenia wezwania w miejscu, w którym można przeprowadzić kontrolę. Dopiero niezastosowanie się kontrolowanego do wezwania i niestawienie się w wyznaczonym terminie wywołuje skutek w postaci wszczęcia kontroli podatkowej mimo niedoręczenia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli podatnikowi lub osobie przez niego wyznaczonej.

W takim przypadku - mimo nieobecności kontrolowanego i niewyznaczenia przez niego osoby go reprezentującej - kontrola taka może być przeprowadzona. Małżonek powinien więc udostępnić mieszkanie i umożliwić przeprowadzenie czynności kontrolnych, może równocześnie uczestniczyć w tych czynnościach w charakterze świadka. n

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.