Doradca Podatnika 06/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Tomasz Niewęgłoski
Autor jest doktorantem na Wydziale Prawa KUL,
pracownikiem organów skarbowych

Czy zwrot podatku przekazany nienależnie na konto bankowe podatnika - bez jego winy - przez organ podatkowy pierwszej instancji stanowi zaległość podatkową w rozumieniu art. 51 lub 52 Ordynacji podatkowej?

Zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie, jak również zwrot różnicy podatku należnego nad naliczonym, jeżeli podatnik otrzymał go nienależnie. Organ podatkowy nie może jednak traktować na równi z zaległością podatkową zwrotu podatku przekazanego nienależnie na konto bankowe podatnika, jeżeli podatnik wykaże, że zwrot nie nastąpił z jego winy. Wykazanie braku winy podatnika nie zwalnia z obowiązku zwrotu nienależnie otrzymanego podatku, zabezpiecza go jednak przed naliczaniem odsetek od momentu otrzymania zwrotu.

Z winy organu

Jeżeli zatem to nie podatnik ponosi winę za nienależnie przekazany zwrot podatku od towarów i usług na jego konto, to można przyjąć, iż stało się to z winy samego organu podatkowego, kontrahenta podatnika lub biura rachunkowego rozliczającego podatnika. Najbardziej oczywista jest tu sytuacja, gdy przyczyną otrzymania nienależnego zwrotu było działanie organu podatkowego. Omyłkowe przekazanie zwrotu na niewłaściwy rachunek lub wykazanie przez podatnika zwrotu w wyniku uzyskanej błędnej interpretacji przepisów prawa podatkowego (oczywiście tylko w przypadku, gdy podatnik jest w stanie udowodnić, iż naruszył prawo podatkowe w konsekwencji zastosowania się do interpretacji organu podatkowego) - z całą pewnością nie stanowią przesłanki do przekształcenia nienależnego zwrotu w zaległość podatkową.

Błędy na fakturze

Podatnik może podnosić również brak winy, powołując się na nieprawidłowe wystawienie faktury przez jego kontrahenta polegające na wykazaniu na oryginale faktury oraz jej kopii różnych kwot podatku. Zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. b) ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: ustawy o VAT) powyższe faktury nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku. Dlatego wydaje się, iż podnoszona przez stronę okoliczność, iż przyjmując fakturę do rozliczenia podatku podatnik nie wiedział o rozbieżnościach między posiadanym przez niego oryginałem faktury a posiadaną przez wystawcę kopią faktury, może mieć znaczenie w sprawie (wyrok NSA z 20 lutego 2002 r., sygn. akt III SA 2538/00).

Pomyłka pełnomocnika

Nie ma natomiast znaczenia to, czy nienależny zwrot podatku wynika z działania samego podatnika czy też biura rachunkowego lub innego podmiotu prawa rozliczającego podatnika z jego obowiązku podatkowego.


W takim przypadku nienależnie otrzymany zwrot podatku VAT przekształci się w zaległość podatkową. W konsekwencji podatnik będzie wówczas zobowiązany do zwrotu nienależnie otrzymanego podatku wraz z odsetkami.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.