Doradca Podatnika 07/2007 Podatek dochodowy

Wiesława Moczydłowska
specjalistka od rachunkowości i podatków,
autorka licznych publikacji w prasie specjalistycznej,
wykładowca na wyższych uczelniach

Od 2007 r. pojawiła się w naszym systemie podatkowym nowa kategoria podatników - tzw. mali podatnicy podatku dochodowego. Wyboru tego statusu możemy dokonać do 20 lutego br.

Pojawia się w związku z tym wiele pytań, a przede wszystkim: skoro w 2007 r. nie ma obowiązku składania deklaracji PIT-5, to jakie korzyści w zakresie rozliczania zaliczek na podatek dochodowy niesie ze sobą uznanie osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą i rozliczającej się na podstawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów za małego podatnika?

Jedną z zalet tej formy opodatkowania jest możliwość płacenia kwartalnych zaliczek na podatek. Zaliczki kwartalne mogą uiszczać jedynie podatnicy posiadający status małego podatnika lub którzy rozpoczynają działalność gospodarczą.

W przepisach podatkowych pojawiła się nowa definicja konstytuująca małego podatnika na gruncie podatku dochodowego. Przypomnijmy, że mówiąc dotychczas o małym podatniku mieliśmy na myśli tylko podatek od towarów i usług. Definicję tę wprowadziła ustawa z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Stosownie do art. 5a pkt 20 obowiązującej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT), małym podatnikiem jest podatnik, u którego wartość przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego podatku VAT) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 800 000 euro (przeliczonej według ustawowych zasad).

Kwota ta przeliczana jest na złotówki według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedzającego rok podatkowy (w zaokrągleniu do 1000 zł). Oznacza to, że w 2007 r. status małego podatnika przysługuje podatnikom, których przychody zmieściły się w limicie 3 180 000 zł, a co za tym idzie - mogą oni opłacać kwartalne zaliczki na podatek dochodowy (800 000 euro x 3,945 zł = 3 179 600 zł; co po zaokrągleniu do pełnego 1000 zł daje limit w wysokości 3 1800 000 zł).


Limit w spółce cywilnej

Powstaje wątpliwość, jak np. liczyć ten limit w przypadku spółek osobowych. W tej sprawie wypowiedziało się Ministerstwo Finansów w piśmie z 1 lutego br., stwierdzając, że: "Przy ocenie spełnienia kryteriów małego podatnika do limitu 800 000 euro uwzględnia się wszystkie przychody osiągnięte przez podatnika z działalności gospodarczej, niezależnie od formy jej prowadzenia (tj. zarówno przychody z działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie, jak i z udziałów w spółce niebędącej osobą prawną)".

W konsekwencji jeden ze wspólników spółki cywilnej może być małym podatnikiem, a drugi nie. Ministerstwo Finansów stwierdza, że: "W przypadku uzyskiwania dochodów z działalności gospodarczej w spółce niebędącej osobą prawną status pozostałych wspólników nie wpływa na możliwość wyboru przez małego podatnika kwartalnego sposobu wpłacania zaliczek".

Kwartalne zaliczki

u maŁych podatników Jak już wspomniałam, w rezultacie uznania za małego podatnika - zgodnie z art. 44 ust. 3g ustawy o PIT - podatnik może wpłacać zaliczki na podatek dochodowy kwartalnie, przy czym wysokość zaliczek za pierwszy, drugi i trzeci kwartał roku podatkowego oblicza się przy uwzględnieniu następujących zasad:

• obowiązek wpłacania zaliczki powstaje, poczynając od kwartału, w którym dochody przekroczyły kwotę powodującą obowiązek zapłacenia podatku
• zaliczkę za ten kwartał stanowi podatek obliczony od dochodu zgodnie z zasadami wyrażonymi art. 26, 27 i 27b ustawy o PIT (w latach 2007 i 2008 według skali podatkowej wskazanej art. 10 ustawy. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych)
• zaliczkę za kolejne kwartały ustala się w wysokości różnicy między podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku a sumą zaliczek za poprzednie kwartały.

Warto podkreślić, iż podatnicy, którzy wybrali metodę opodatkowania wyrażoną w art. 30c (tzw. liniowy podatek wg stawki 19 proc.), uznani za małych podatników, mogą także wpłacać zaliczki na podatek kwartalnie, w wysokości różnicy między podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku, obliczonym stosownie do zasad art. 30c, a sumą należnych zaliczek za poprzednie kwartały, z uwzględnieniem regulacji wyrażonych art. 27b (dotyczących obniżenia podatku o składkę na ubezpieczenie zdrowotne).

Kwartalne zaliczki u nowych podatników

Wskazana powyżej metoda kwartalnego rozliczania zaliczek na podatek dochodowy może być stosowana również przez podatników rozpoczynających w roku podatkowym prowadzenie działalności gospodarczej. Zawiadomienie o wyborze kwartalnego sposobu wpłacania zaliczek na podatek dochodowy podatnicy rozpoczynający działalność powinni złożyć właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego do dnia poprzedzającego rozpoczęcie działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu (art. 44 ust. 3g-3i ustawy o PIT).

Trzeba podkreślić, że nowym firmom kwartalne zaliczki przysługują tylko w pierwszym roku działalności. W następnych latach będą oni mogli korzystać z tego przywileju tylko wówczas, gdy przysługiwał im będzie nadal status małego podatnika.


Rozliczać się co kwartał mogą firmy, które zostały utworzone:

• w wyniku przekształcenia, połączenia lub podziału podatników albo
• w wyniku przekształcenia spółki lub spółek niemających osobowości prawnej, albo
• przez osoby fizyczne, które wniosły na poczet kapitału nowo utworzonego podmiotu uprzednio prowadzone przez siebie przedsiębiorstwo albo składniki majątku tego przedsiębiorstwa o wartości przekraczającej łącznie równowartość co najmniej 10 000 euro.

Strata u małego podatnika

Kolejna wątpliwość to pytanie, czy podatnik, który wykazywał straty przez kilka ostatnich lat, może wybrać status małego podatnika PIT? Zgodnie z cytowaną wcześniej definicją, małym podatnikiem na potrzeby opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych jest ten, u którego wartość przychodu rozumianego jako wartość przychodu ze sprzedaży wraz z należnym podatkiem od towarów i usług nie przekroczyła w poprzednim roku określonej powołanym przepisem kwoty granicznej.

Istotne zatem dla uznania osoby fizycznej za małego podatnika jest nieprzekroczenie w poprzednim roku podatkowym określonego przychodu, nie zaś uzyskanie dochodu lub straty z prowadzonej działalności. W konsekwencji wydaje się, że nie może zostać uznany za małego podatnika podatnik, który w poprzednim roku podatkowym wykazał stratę, ale u którego wartość przychodu przekroczyła kwotę pozwalającą na uznanie go za małego podatnika.

Natomiast podatnik, który prowadząc działalność w poprzednim roku podatkowym nie osiągnął żadnego przychodu, spełnia warunki zaliczenia go do kategorii małego podatnika, ponieważ wartość jego przychodu nie przekroczyła limitu wyrażonego art. 5a pkt 20 ustawy.


Warto także wskazać art. 22k ust. 7 ustawy o PIT, zgodnie z którym mali podatnicy oraz podatnicy, którzy w roku podatkowym rozpoczęli wykonywanie działalności gospodarczej, mogą dokonywać jednorazowo odpisów amortyzacyjnych od wartości środków trwałych zaliczonych do grupy 3-8 Klasyfikacji (z wyłączeniem samochodów osobowych), w roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym równowartości 50 000 euro łącznej wartości tych odpisów amortyzacyjnych.

WNIOSKI

Od 1 stycznia 2007 r. przepisy przewidują możliwość kwartalnych rozliczeń z podatku dochodowego. Do 20 lutego 2007 r. należy złożyć zawiadomienie o wyborze kwartalnych wpłat zaliczek i pisemnie zawiadomić właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Zaliczki kwartalne mogą uiszczać jedynie podatnicy posiadający status małego podatnika lub ci, którzy rozpoczynają działalność gospodarczą.

Obowiązek wpłacania zaliczki powstaje, poczynając od kwartału, w którym dochody przekroczyły kwotę powodującą obowiązek zapłacenia podatku. Tę formę rozliczeń mogą wybrać zarówno podatnicy opodatkowani na zasadach ogólnych, jak i opodatkowani podatkiem liniowym. Podatnicy rozpoczynający prowadzenie działalności w trakcie roku podatkowego składają zawiadomienie w terminie do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia tej działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu.

Zawiadomienie dotyczy również lat następnych, chyba że w terminie do 20 lutego następnego roku podatkowego podatnik zawiadomi na piśmie właściwego naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji z kwartalnego sposobu wpłacania zaliczek. Zatem osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą uznane za małego podatnika mają do wyboru, obok miesięcznej metody rozliczania zaliczek na podatek dochodowy uregulowanej art. 44 ust. 3 ustawy o PIT czy uproszczonej metody wyrażonej art. 44 ust 6b tej ustawy, także możliwość kwartalnego rozliczania zaliczek na podatek dochodowy.

Przypomnieć należy, że przywilej płacenia zaliczek w formie uproszczonej (w stałej wysokości, pomniejszanej tylko o składki na ubezpieczenie zdrowotne) przysługuje już działającym firmom, które wykazały dochód w zeznaniu rocznym złożonym w ubiegłym roku (lub dwa lata temu). Zaliczka uproszczona to 1/12 podatku (obliczonego według aktualnej skali) od dochodu wykazanego w zeznaniu rocznym.

Uproszczone zasady są atrakcyjne dla firm, których dochody rosną z czasem. Mogą oni aż do rocznego rozliczenia mniej płacić fiskusowi i obracać większą sumą pieniędzy, przeznaczając je np. na rozwój firmy. Podatnicy mają też wówczas więcej czasu na rozwiązywanie skomplikowanych problemów podatkowych.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.