Doradca Podatnika 07/2007 Podatek dochodowy

Edyta Duchnowska
radca prawny w Kancelarii J. Bienias i Partnerzy

Wspólnicy, którzy nie chcą płacić podatku z własnej kieszeni, powinni zawrzeć w umowie spółki komandytowej klauzulę umożliwiającą zaliczkową wypłatę zysku, który pokryłby zaliczki na podatek.

Spółka komandytowa jest spółką osobową mającą na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której za jej zobowiązania wobec wierzycieli co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a odpowiedzialność co najmniej jednego (komandytariusz) jest ograniczona.

Komplementariuszem czy komandytariuszem może być osoba prawna posiadająca siedzibę w Polsce lub poza jej terytorium (nierezydent) bądź osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania w Polsce lub poza nią (nierezydent). W przypadku spółki komandytowej podatnikiem podatku dochodowego nie jest spółka, lecz każdy wspólnik tej spółki indywidualnie.

W związku z tym ustalenie wysokości przychodu, dochodu do opodatkowania oraz kwoty należnego podatku dochodowego dokonuje się dla wszystkich wspólników odrębnie.

Wspólnik - osoba fizyczna

Dochody uzyskiwane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu PIT. Jeśli komandytariuszem lub komplementariuszem jest osoba fizyczna, to przychody uzyskiwane przez te osoby będą opodatkowane na podstawie przepisów ustawy o PIT.

Jeżeli zatem wspólnicy spółki komandytowej w umowie spółki umówili się np., że komplementariusz uczestniczy w zysku w 30 proc., a komandytariusz w 70 proc., to zarówno przychody, jak i koszty dla celów podatkowych powinny być rozliczane według tych proporcji. Przy braku takiego zapisu dochody, straty czy ulgi będą rozliczane na wszystkich wspólników po równo.

Komandytariusz i komplementariusz jako podatnicy PIT są zobowiązani do wpłacenia zaliczek na podatek dochodowy, poczynając od miesiąca, w którym ich dochody przekroczą kwotę powodującą obowiązek zapłacenia podatku. Każdy ze wspólników spółki komandytowej jako odrębny podatnik PIT będzie obowiązany do rozliczania przychodów, kosztów, dochodu we własnym zakresie.


Wspólnicy spółki komandytowej będący osobami fizycznymi mają prawo wyboru opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych uzyskiwanego dochodu na zasadach ogólnych według skali podatkowej (tj. 19 proc., 30 proc. i 40 proc.) lub według stawki liniowej (19 proc.).

W przypadku gdy osoba fizyczna będąca wspólnikiem spółki komandytowej i prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą wykonywała w 2006 r. lub w 2007 r. pracę na podstawie stosunku pracy na rzecz podmiotu, dla którego świadczyłaby obecnie takie same usługi w ramach działalności - osoba ta nie może opodatkować 19-proc. stawką podatku przychodów uzyskiwanych z tytułu prowadzenia tej działalności. Odnosi się to wyłącznie do stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy.


Jednak gdy podatnik, który wybrał opodatkowanie 19-proc. stawką liniową, uzyska z pozarolniczej działalności gospodarczej przychody ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom wykonywanym w roku poprzedzającym rok podatkowy albo wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy, traci on w roku podatkowym prawo do opodatkowania stawką liniową i jest obowiązany do złożenia właściwych deklaracji o wysokości dochodu osiągniętego od początku roku i wpłacenia zaliczek obliczonych według skali podatkowej oraz odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu tych zaliczek.

Wspólnicy spółki komandytowej będący osobami fizycznymi mają zatem prawo dokonania wyboru formy opodatkowania, tj. według skali podatkowej lub stawką liniową.

Wspólnik - osoba prawna

Opodatkowanie dochodów osób prawnych jest regulowane przepisami ustawy o CIT). W przypadku spółki komandytowej, w której wspólnik jest osobą prawną, dochodem osoby prawnej z udziału w tej spółce jest dochód wykazany na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg, pomniejszony o dochody wolne od podatku oraz powiększony o koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodów, które uprzednio zostały zaliczone w ciężar kosztów uzyskania przychodów.

Tak określony dochód podlega opodatkowaniu u komplementariusza w stosunku do jego udziału w zyskach spółki komandytowej. Stawka podatkowa wynosi 19 proc. Wspólnicy, którzy nie chcą płacić podatku z własnej kieszeni, powinni zawrzeć w umowie spółki komandytowej klauzulę umożliwiającą zaliczkową wypłatę zysku, który pokryłby zaliczki na podatek. Prowadzenie działalności w formie spółki komandytowej staje się popularne, gdyż jest to korzystne dla wspólników ze względów podatkowych.

W równie popularnej spółce z o.o. zyski spółki z o.o. opodatkowane są dwa razy: raz na poziomie spółki - 19-proc. CIT, a drugi raz na poziomie wspólnika - 19-proc. podatkiem od dywidendy. Dla wspólnika będącego osobą prawną podatek zapłacony od dywidendy może być neutralny, bo można go odliczyć od własnego podatku dochodowego. W sytuacji wspólnika jako osoby fizycznej mamy do czynienia z podwójnym opodatkowaniem. Inaczej będzie wyglądała sytuacja w spółce komandytowej: tu sami wspólnicy, a nie spółka, zapłacą podatek od dochodów tylko jeden raz.

Osoba prawna zapłaci podatek 19 proc., a fizyczna - według skali podatkowej 19 proc., 30 proc. lub 40 proc., albo 19 proc. podatku liniowego. Wykorzystanie spółki z o.o. jako komplementariusza pozwoli istotnie ograniczyć jej odpowiedzialność za zobowiązania spółki komandytowej. W spółce z o.o. wspólnicy nie odpowiadają za jej zobowiązania. Stanie się tak wtedy, jeśli jedynym majątkiem spółki z o.o. będzie jej kapitał zakładowy - tylko ta kwota może zostać wyegzekwowana na pokrycie długów spółki komandytowej.

Bezpieczniejsza jest zatem pozycja komandytariusza, gdyż jego odpowiedzialność za zobowiązania spółki w przypadku bezskuteczności egzekucji z majątku spółki jest ograniczona do wysokości sumy komandytowej, tj. do wysokości kwoty zadeklarowanej w umowie spółki komandytowej. W praktyce coraz częściej spotykamy sytuacje, gdy komandytariuszem jest osoba fizyczna, która w ten sposób ogranicza swoją odpowiedzialność za ewentualne zobowiązania spółki do wysokości sumy komandytowej; zaś komplementariuszem jest osoba prawna. Oczywiście odwrotna sytuacja jest również możliwa.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.