Doradca Podatnika 07/2007 Rachunkowość

Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 24 listopada 2006 r (1401/BP-I/4218Z-14/06/IJ)

W przypadku nieskutecznej egzekucji podatnik nie ma prawa zaliczyć nieściągniętej wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów.

Spółka zawarła z Domem Maklerskim "X" umowę świadczenia usług brokerskich oraz otwierania i prowadzenia rachunku papierów wartościowych oraz pieniężnego. Sąd 21 maja 2004 r. zasądził zwrot kwoty środków zgromadzonych na rachunku spółki wraz z odsetkami ustawowymi. Wszczęta egzekucja nie przyniosła skutku.

Spółka otrzymała postanowienie o umorzeniu postępowania komorniczego. W opinii spółki może ona zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, jako straty w środkach obrotowych, kwoty dokonanych wpłat na rachunek Domu Maklerskiego "X". Zdaniem spółki poniesione przez nią straty w środkach obrotowych stanowią koszt roku 2005, kiedy to spółka otrzymała urzędowe potwierdzenie w postaci postanowienia o umorzeniu postępowania wobec bezskutecznej egzekucji z majątku Domu Maklerskiego.

Pytanie podatnika

Czy spółka może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, jako straty w środkach obrotowych, kwoty nieodzyskanych środków pieniężnych zdeponowanych na rachunku Domu Maklerskiego "X", w przypadku kiedy otrzymała urzędowe potwierdzenie w postaci postanowienia o umorzeniu postępowania wobec bezskutecznej egzekucji.

Odpowiedź urzędu

Unormowania dotyczące strat w środkach obrotowych ustawodawca zawarł w art. 16 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawy o CIT). Co do zasady kosztem uzyskania przychodów są odpowiednio udokumentowane straty w rzeczowych środkach obrotowych, takich jak towary handlowe, materiały, opakowania itd., oraz straty powstałe w wyniku losowych zdarzeń, np. kradzież.

W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z aktywami finansowymi. Wyjątek stanowi kradzież środków pieniężnych. Wobec braku w ustawie o CIT definicji zarówno straty, jak środków obrotowych należy znaczenia tego poszukać w drodze wykładni językowej. Strata w języku potocznym - oznacza ubytek, poniesioną szkodę, to co się przestało posiadać. Stratą jest więc zniszczenie lub utracenie towarów albo maszyn w wyniku pożaru, powodzi lub kradzieży. Na ogół starta jest następstwem zdarzeń losowych, w każdym razie nie wynika z celowego działania podatnika.

Pojęcie środków obrotowych wymienione w art. 16 ust. 1 pkt 5 ustawy o CIT należy rozumieć jako "rzeczowe aktywa obrotowe" wymienione w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694). Przez rzeczowe aktywa obrotowe "należy rozumieć materiały nabyte w celu użycia na własne potrzeby lub przetworzone przez podatnika produkty gotowe do sprzedaży lub w toku produkcji, półprodukty oraz podmioty i osoby określone w art. 2 ust. 1 ustawy o rachunkowości".

Nieodzyskanie środków pieniężnych podatnika zdeponowanych na rachunku Domu Maklerskiego "X" nie można utożsamiać z kradzieżą tych środków. Należy uznać, iż niezasadne jest stanowisko, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze stratą w środkach obrotowych w rozumieniu ustawy o CIT. Spółkę łączyła z domem maklerskim umowa o dokonanie określonych w niej czynności za umówionym wynagrodzeniem. Dom Maklerski "X" nie wywiązał się z umowy, stał się dłużnikiem spółki. Spółka dochodziła swych należności w postępowaniu cywilnym. Wierzytelność jest jednym z podstawowych pojęć prawa cywilnego. Terminem wierzytelności określa się należność ze strony wierzyciela, terminowi temu odpowiada pojęcie długu ze strony dłużnika.

Wierzytelność oznacza ogół uprawnień przysługujących wierzycielowi - stronie, która na mocy stosunku prawnego może żądać wykonania określonych świadczeń od dłużnika. Wierzytelności co do zasady nie są kosztem uzyskania przychodów. W art. 16 ust. 1 pkt 25 a) została unormowana kwestia zaliczenia wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów.

Zgodnie z tym przepisem do kosztów uzyskania przychodów zalicza się te wierzytelności, które uprzednio na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy zarachowane zostały jako przychody należne i których nieściągalność została udokumentowana w sposób określony w art. 16 ust. 2 ustawy.

Nie jest zatem kosztem uzyskania przychodów należność, która w wyniku nieskutecznej egzekucji nie została ściągnięta od dłużnika, jeżeli podatnik ten nie potraktował tej należności jako przychodu należnego i nie zaliczył jej do przychodów podlegających opodatkowaniu.

Zatem w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym w przypadku nieskutecznej egzekucji, podatnik nie ma prawa zaliczyć nieściągniętej wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów.