Doradca Podatnika 08/2007 Obrót gospodarczy

Monika Król-Gajewska
adwokat w kancelarii adwokackiej "Pociej, Dubois i Wspólnicy"

Transakcje sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego podmiotu są zazwyczaj korzystne dla obu stron. Dla upadłego i syndyka, ponieważ dają możliwość szybkiego i całościowego zakończenia postępowania upadłościowego oraz dla nabywcy, gdyż bardzo często bywają atrakcyjne cenowo. Znajomość mechanizmów rządzących sprzedażą takiego przedsiębiorstwa ułatwi podjęcie ewentualnej decyzji o jego kupnie.


Jednym ze sposobów likwidacji majątku upadłego - w postępowaniu upadłościowym prowadzonym w opcji likwidacyjnej - jest sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego przez syndyka. Przedmiotem sprzedaży powinno być przedsiębiorstwo upadłego określone przy uwzględnieniu przepisów kodeksu cywilnego, zwłaszcza art. 551 k.c. Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności:

• nazwę przedsiębiorstwa, oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);
• własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości,
• prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych,
• wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne,
• koncesje, licencje i zezwolenia, patenty i inne prawa własności przemysłowej, majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne,
• tajemnice przedsiębiorstwa,
• księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Koncesje, zezwolenia, ulgi oraz licencje przechodzą na nabywcę przedsiębiorstwa podmiotu upadłego, chyba że ustawa lub decyzja o ich ustanowieniu stanowi inaczej. Ustawodawca oczekuje od syndyków dołożenia starań celem zrealizowania sprzedaży przedsiębiorstwa jako całości. Wynika to z art. 316 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (dalej: ustawa).


PRZED PRZYSTĄPIENIEM DO SPRZEDAŻY

Przystąpienie do sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego poprzedza zawsze opis i oszacowanie tego przedsiębiorstwa przez biegłego, chyba że miało to miejsce w ramach spisu inwentarza upadłego. W ramach opisu i oszacowania powinny być szczegółowo opisane składniki przedsiębiorstwa oraz wskazana jego wartość. Jeżeli zainteresowany nabyciem przedsiębiorstwa zakwestionuje ustalenia poczynione w ramach opisu i oszacowania, jest uprawniony do złożenia zarzutów, które są rozpoznawane przez sędziego-komisarza.

PRZETARG

Podstawowym trybem, w którym dochodzi do sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego jest przetarg. Warunki przetargu określa zawsze sędzia komisarz, a zawiadomienie o przetargu powinno być dokonane w formie obwieszczenia, co najmniej na dwa tygodnie, a w przypadku spółki publicznej na sześć tygodni, przed jego terminem.

W ramach warunków przetargu, przekazywanych obwieszeniem, określa się przede wszystkim najważniejsze warunki planowanej umowy sprzedaży przedsiębiorstwa oraz szczegółowy tryb, w jakim ma dojść do jej zawarcia (termin, miejsce, forma oraz treść składnych ofert, sposób zapłaty ceny, gwarancje zapłaty ceny itp.). Bardzo często udział w przetargu wiąże się z wpłatą wadium lub złożeniem oświadczenia z banku, iż nabywca dysponuje środkami umożliwiającym pokrycie ceny.

Dodatkowo, od oferentów oczekuje się płynności finansowej w postaci np. braku zaległości podatkowych lub w zakresie świadczeń na rzecz ubezpieczenia społecznego, co należy wykazać stosownymi zaświadczeniami o nie zaleganiu. Przetarg prowadzony jest przez syndyka, ale pod nadzorem sędziego komisarza, a rozpoznanie ofert ma miejsce na posiedzeniu jawnym. W ramach tego posiedzenia syndyk dokonuje wyboru oferty, która następnie jest zatwierdzana przez sędziego komisarza.

Po dokonaniu zatwierdzenia wyboru określonej oferty, w terminie nieprzekraczającym miesiąca od zatwierdzenia, powinna być zawarta umowa sprzedaży. Do finalnej umowy sprzedaży mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego, tj. powinna ona zostać zawarta co najmniej w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi (art. 751 k.c.). Jeżeli pierwszy przetarg nie doprowadził do sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego - sędzia komisarz jest uprawniony wyznaczyć kolejny przetarg. Niemniej jednak jest to jego uprawnienie, a nie obowiązek.


Określone przez sędziego komisarza warunki sprzedaży są bezwzględnie obowiązujące, a tym samym nabycie przedsiębiorstwa upadłego z naruszeniem tych warunków może skutkować nieważnością umowy.

W przypadku, gdy syndykowi przydzielone zostaje prawo swobodnego wyboru nabywcy - de facto od inwencji syndyka zależy sposób czy też forma poszukiwania tego nabywcy. W praktyce bardzo często odbywa się to w drodze organizowanych przez syndyków konkursów - w oparciu o przygotowywane przez nich regulaminy, które powinny uwzględniać warunki sprzedaży ustalone przez sędziego komisarza.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.