Doradca Podatnika 08/2007 Podatek dochodowy

Edyta Koślacz
Konsultant podatkowy
w Biurze Doradztwa i Rozliczeń Podatkowych "Oleńka"

W 2006 r. podatnik poniósł stratę z pozarolniczej działalności gospodarczej. Dotychczasowe przepisy pozwalały w deklaracji PIT-5 dokonać odliczenia strat. Czy w sytuacji, gdy od 1 stycznia 2007 r. nie składa się deklaracji PIT-5, nadal można odliczyć stratę w ciągu roku podatkowego?

Przedsiębiorca prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą może zarówno wygenerować zyski, jak i ponieść stratę. Przepisy prawa podatkowego w tym kontekście uwzględniają gospodarcze ryzyko prowadzenia działalności i dopuszczają możliwość odliczenia poniesionej straty. Podatnik może dokonać rozliczenia straty na mocy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawy o PIT).

Co do zasady, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z pewnymi zastrzeżeniami enumeratywnie wymienionymi w ustawie. Dochodem zaś, w myśl przepisów podatkowych, jest nadwyżka sumy przychodów ze źródła przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów. Powyższe uregulowanie pozostawia samemu podatnikowi wybór, w jaki sposób rozliczy stratę.

Oczywiście nie może tu być mowy o zbytniej dowolności, ponieważ wyznaczony jest limit czasowy, w którym może być dokonane odliczenie, czyli kolejne następujące po sobie pięć lat podatkowych. O wysokość straty z pozarolniczej działalności gospodarczej poniesionej w roku podatkowym można obniżyć dochód uzyskany z tej działalności w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50 proc. kwoty tej straty.

Podatnik nie jest zobligowany do rozliczenia straty od razu w pierwszym roku, w którym uzyskał dochód. Zatem stratę poniesioną w 2006 r. należy rozliczyć w ciągu pięciu kolejnych lat, ale pierwszym rokiem odliczenia niekoniecznie musi być rok 2007. Odliczenie straty osiągniętej w danym roku podatkowym (tu: 2006 r.) jest możliwe najwcześniej w roku następnym od dochodu uzyskanego z pozarolniczej działalności gospodarczej (tj. dochodu w 2007 r.).


Naczelnik Urzędu Skarbowego w Oleśnie jednocześnie zaznaczył, że nie ma również przeszkód prawnych, aby podatnik mógł odliczyć sobie stratę z lat ubiegłych w trakcie roku podatkowego. W tym przypadku wykazany w deklaracji podatkowej na zaliczkę miesięczną (PIT-5) dochód, można pomniejszyć o stratę w przysługującej wysokości, tj. nie więcej niż 50 proc.

Do 31 grudnia 2006 r. podatnicy wykazywali fakt odliczenia straty w deklaracji PIT-5, w którym była wyszczególniona poz. 32 do wykazania straty z lat ubiegłych. Po nowelizacji ustawy o PIT podatnicy nie składają już deklaracji na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy.

Brak tego obowiązku wcale nie oznacza, że podatnik stracił prawo do obniżenia dochodu o stratę z poprzednich lat. Podatnik ma nadal obowiązek wpłacać zaliczki na podatek, ale nie ma już obowiązku składania deklaracji. Należy podkreślić, że sam sposób ustalania zaliczki miesięcznej nie uległ zmianie. Podatnik ma prawo rozliczyć w ciągu roku podatkowego stratę z poprzednich lat.

Jedyną nowością jest jedynie to, że urząd skarbowy nie będzie dysponował dokumentem, z którego by wynikało, że podatnik dokonał odliczenia straty w ciągu roku podatkowego. Dotychczas takim dokumentem był składany PIT-5.

Obecnie podatnik we własnym zakresie - poza deklaracją podatkową - jest obowiązany dokonać wszelkich odliczeń, w tym. np. składek na ubezpieczenie społeczne od dochodu, składek na ubezpieczenie zdrowotne od podatku, a także wspomnianej straty z działalności poniesionej w latach poprzednich.


W odpowiedzi na pytanie Czytelnika należy stwierdzić, że podatnik, który poniósł stratę z działalności gospodarczej w 2006 r., ma prawo do obniżenia dochodu uzyskanego w 2007 roku o tę właśnie stratę. Przy czym ma prawo wyboru formy i czasu rozliczenia tej straty: 1. W składanym zeznaniu rocznym podatnik może odliczać, w każdym z kolejno następujących po sobie pięciu latach podatkowych, po 20 proc. straty.

Dla przykładu: podatnik poniósł w 2006 r. stratę z działalności gospodarczej w wysokości 10 tys. zł. Jeżeli w latach 2007-2011 podatnik uzyska dochód, to w każdym z tych lat ma prawo obniżyć dochód do opodatkowania o 2 tys. zł. W ten sposób rozliczy całą stratę w ciągu pięciu lat. 2. W zeznaniu rocznym może obniżyć dochód o 50 proc. straty z lat poprzednich.

To oznacza, że cała strata byłaby rozliczona już w ciągu dwóch lat podatkowych, tj. podatnik z powyższego przykładu może dokonać obniżenia dochodu w roku np. 2007 i 2008 po 5 tys. zł. 3. Zarówno jedną, jak i drugą metodę można zastosować również w ciągu roku podatkowego. Dla przykładu podatnik, obliczając zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy za styczeń 2007 r., może odliczyć 50 proc. kwoty straty z roku poprzedniego, tj. z 2006.

Jednocześnie prawidłowym działaniem będzie też odliczenie jedynie 20 proc. kwoty poniesionej straty. Jednakże w przypadku, gdy podatnik zlikwidował działalność gospodarczą i nie założył kolejnej firmy, nie ma żadnej możliwości obniżenia dochodu o poniesioną stratę. W takiej bowiem sytuacji podatnik nie osiąga dochodu z tego samego źródła, co poniósł stratę, tj. nie prowadzi już pozarolniczej działalności gospodarczej. Takie stanowisko zajął Naczelnik Urzędu Skarbowego w Tychach w postanowieniu z 29 kwietnia 2006 r., sygn. US.PD/415/T-36/26/06.

---

Podstawy prawne

•  ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.)

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.