Doradca Podatnika 08/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Rafał R. Kasprzycki
aplikant radcowski

Niedawno złożyłem apelację od niekorzystnego dla mnie wyroku. Sprawa toczy się w postępowaniu cywilnym. Czy ze względu na trudną sytuację majątkową mogę wnosić o zwolnienie mnie przez sąd z kosztów apelacji?

Obecnie kwestie opłat od apelacji oraz ewentualnego zwolnienia od tej opłaty określa ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W sprawach cywilnych, jeżeli ktoś złożył apelację i nie opłacił jej z góry, sąd wezwie go do uiszczenia opłaty za apelację w wysokości ustalanej zazwyczaj od wartości przedmiotu zaskarżenia.

W wezwaniu zostanie podany termin (siedem dni) wniesienia opłaty pod rygorem zwrotu apelacji. W powyższym terminie będzie on musiał albo tę opłatę uiścić, albo wnieść o zwolnienie z kosztów opłaty od apelacji ewentualnie postępowania apelacyjnego lub kosztów sądowych w ogóle.

Zgodnie z normami wspomnianej ustawy zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, która złożyła oświadczenie, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Do wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych powinno być dołączone oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie z kosztów. Oświadczenie sporządza się według ustalonego wzoru.


Po złożeniu wniosku sąd go rozpatrzy i zwolni z kosztów sądowych w całości lub części, lub odmówi zwolnienia. Na postanowienie sądu w tym zakresie przysługuje stosowne zażalenie.

Opłata podstawowa

W przypadku zwolnienia strony z kosztów sądowych w całości ma ona obowiązek uiścić opłatę podstawową, o której mowa w art. 14 wspomnianej ustawy, od wszystkich pism podlegających opłacie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Opłatę podstawową pobiera się także od podlegających opłacie pism, między innymi także od apelacji, wnoszonej przez stronę zwolnioną z kosztów sądowych przez sąd, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Powyższy zapis oznacza, iż w przypadku, gdy osoba zostanie zwolniona od kosztów sądowych w całości, wnosząc apelację będzie zobligowana do uiszczenia opłaty podstawowej w wysokości 30 zł. W przypadku gdy będzie reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego, opłatę taką należy uiścić bez dodatkowego wezwania w momencie otrzymania postanowienia o zwolnieniu. Jeśli natomiast występuje ona samodzielnie, sąd wezwie do jej uiszczenia w określonym terminie, którego ewentualne przekroczenie traktowane będzie jako nieuiszczenie opłaty, co pociągnie za sobą odrzucenie apelacji.

Wydaje się, iż analogicznie traktować należy sytuacje, w której doszłoby jedynie do częściowego zwolnienia z kosztów sądowych, np. w postaci zwolnienia z opłaty od apelacji. Wydaje się, iż osoba, która uzyskała częściowe zwolnienie z kosztów sądowych, obejmujące opłatę należną przy wnoszeniu pisma do sądu, musi uiścić od niego opłatę podstawową. Stanowisko powyższe potwierdza treść podjętej niedawno przez Sąd Najwyższy uchwały z 7 lutego 2007 r. (sygn. akt III CZP 1544/06).

W uchwale powyższej Sąd Najwyższy uznał, iż zasady dotyczące uiszczania opłaty podstawowej w sytuacji całkowitego zwolnienia strony z kosztów sądowych odnosić się muszą również, analogicznie, do sytuacji, gdy wnoszący apelację uzyskał częściowe zwolnienie z kosztów sądowych obejmujące opłatę od tego pisma, mimo iż stronę taką obciążają ewentualne inne koszty nieobjęte zwolnieniem.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.