Doradca Podatnika 08/2007 Prawo w obronie przedsiębiorcy

Postanowienie Naczelnika Świętokrzyskiego Urzędu Skarbowego w Kielcach z 9 stycznia 2007 r., sygn. RO/436-5/06

Cesja wierzytelności, jako czynność mająca na celu zabezpieczenie istniejących zobowiązań, jak również czynność wykonana w zamian za zwolnienie z długu, nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Spółka (wnioskodawca) zajmuje się hurtowym obrotem lekami i innymi artykułami farmaceutycznymi.

W ramach prowadzonej działalności nawiązała współpracę z firmą "M", mającą trzech wspólników - osoby fizyczne. Firma "M" zadłużyła się u wnioskodawcy, w związku z czym podjęto negocjacje w sprawie przejęcia przez spółkę - wnioskodawcę i spółkę "P" (udziałowcami obydwu spółek są te same osoby), ogółu praw i obowiązków w firmie "M" od dotychczasowych wspólników dłużnika.

Ponadto wnioskodawca ma zadłużenie w stosunku do spółki "P" z tytułu najmu nieruchomości, w której posiada siedzibę. Aby uregulować to zadłużenie, spółka przeniesie część wierzytelności, jaką posiada w firmie "M", na spółkę "P" (zapłaci cesją). Następnie wnioskodawca zawrze ugodę z dwoma dotychczasowymi wspólnikami, na mocy której dojdzie do przejęcia ogółu praw i obowiązków w firmie "M", a spółka "P" zawrze taką ugodę z trzecim wspólnikiem.

Do przejęcia dojdzie na zasadach i w trybie określonym w przepisach art. 10 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.). W zamian dojdzie do umorzenia długów spółki jawnej, a w związku z subsydiarną odpowiedzialnością jej wspólników - również ich zadłużenia. Wartość udziałów w firmie "M" będzie przypuszczalnie zbliżona do ogólnej wartości zadłużenia spółki wobec wnioskodawcy (ok. mln zł) lub mniej niż ta kwota. Ostatecznie wnioskodawca i spółka "P" staną się wspólnikami firmy "M" przejmując jej majątek.

Pytania podatnika

1. Czy od przelewu wierzytelności pomiędzy wnioskodawcą a spółką "P" należy zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych?
2. Czy wyżej opisana ugoda powoduje powstanie obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych?

Stanowisko urzędu

Ad 1. Umowa cesji wierzytelności uregulowana jest w art. 509 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm., dalej: k.c.). Wierzyciel może przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew) bez zgody dłużnika, chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

Cesja wierzytelności może przyjąć formy określone w art. 510 § 1 k.c., czyli umowy sprzedaży, zamiany, darowizny lub innej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności. Z przedstawionego przez spółkę stanu faktycznego wynika, że przesłanką przelewu wierzytelności jest zabezpieczenie istniejącego zobowiązania, a więc w dalszej perspektywie zwolnienie kontrahenta z długu.

W konsekwencji opisana cesja wierzytelności jest formą zapłaty za sprzedane towary czy usługi. Opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC) podlegają wyłącznie czynności cywilnoprawne wymienione w art. 1 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (j.t. Dz.U. z 2005 r. nr 41, poz. 399 ze zm., dalej: ustawa o PCC). Zgodnie z tym przepisem PCC podlegają:

1) następujące czynności cywilnoprawne:

• umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
• umowy pożyczki,
• umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
• umowy dożywocia,
• umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,
• ustanowienie hipoteki,
• ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz opłatnej służebności,
• umowy depozytu nieprawidłowego,
• umowy spółki (akty założycielskie),

2) zmiana umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych,
3) orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.

Opisana cesja wierzytelności, jako czynność mająca na celu zabezpieczenie istniejących zobowiązań, jak również czynność wykonana w zamian za zwolnienie z długu, nie jest wymieniona w powyższym katalogu.

Z uwagi na powyższe nie podlega PCC. Ad 2. Jak wynika ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku, przedmiotem zawartej ugody jest spłata zadłużenia, jakie spółka posiada wobec firmy "P" - w zamian dojdzie do umorzenia długów wnioskodawcy.

Wspomniany art. 1 ustawy o PCC nie dotyczy sytuacji przedstawionej we wniosku, ponieważ czynność cywilnoprawna, jaką jest zawarcie przez Spółkę ugody w sprawie spłaty zadłużenia, nie mieści się w katalogu czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Zatem uznać należy, iż zawarta przez spółkę ugoda, której opis przedstawiono we wniosku, również nie podlega opodatkowaniu PCC.