MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE
Zobacz także

Sporządzanie rachunku przepływów pieniężnych metodą pośrednią

Beata Piotrowska
główny specjalista
w Departamencie Budżetu i Finansów
Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie,
specjalistka ds. rachunkowości

Rachunek przepływów pieniężnych można sporządzić zarówno metodą pośrednią, jak i bezpośrednią. Trzeba jednak mieć na uwadze, że wybierając metodę bezpośrednią, należy w "Dodatkowych informacjach i objaśnieniach" zaprezentować uzgodnienie przepływów pieniężnych netto z działalności operacyjnej sporządzone metodą pośrednią. Oznacza to, że bez względu na wybraną metodę prezentacji w sprawozdaniu finansowym konieczne jest dokonanie wyliczeń przy metodzie pośredniej.

Przygotowując rachunek przepływów pieniężnych (cash flow), w sprawach nieuregulowanych przepisami uor można stosować Krajowy Standard Rachunkowości nr 1 "Rachunek przepływów pieniężnych".

Analizując uor, odpowiednie regulacje można znaleźć w art. 3 ust. 1 pkt 25 (definicję aktywów pieniężnych), art. 45 ust. 3 uor (określenie składników sprawozdania finansowego), art.48b ust.1 uor (określenie metody sporządzania oraz zakres informacji zawartych w rachunku przepływów pieniężnych) oraz w art. 48b ust. 3 uor (zdefiniowanie rodzajów działalności).

Stosując metodę bezpośrednią należy ukazać podstawowe kategorie uzyskanych środków pieniężnych i główne kierunki wydatków na działalność podstawową.

Natomiast przy metodzie pośredniej punktem wyjścia jest ustalony zgodnie z zasadą memoriałową wynik finansowy, z którego następnie eliminuje się transakcje bezgotówkowe oraz dodaje operacje gotówkowe, które nie wpływały na wynik finansowy.

Zalety bezpośredniej i pośredniej metody sporządzania przepływów określa pkt 31 KSR nr 1. Wzór rachunku przepływów pieniężnych sporządzany metodą pośrednią określa załącznik do uor.

Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej

Działalność operacyjna (statutowa) obejmuje ten rodzaj działalności jednostki, do którego została ona powołana. Jest ona określona w akcie założycielskim firmy (umowie, statucie). Działalność operacyjna przysparza najwięcej środków pieniężnych jednostce.

Będą to wpływy ze sprzedaży towarów i produktów oraz poniesione w celu ich osiągnięcia koszty, odsetki zwiększające stan należności na dzień bilansowy, poniesione koszty do rozliczenia w czasie, otrzymane wpływy traktowane jako rozliczenia międzyokresowe przychodów, otrzymane dotacje na działalność operacyjną.

Metoda pośrednia zakłada, że ustalając przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej, należy ustalony drogą memoriałową zysk lub stratę netto skorygować na plus lub na minus o różne pozycje korygujące, aby doprowadzić te wielkości do wymiaru liczonego metodą kasową.

A zatem punktem wyjścia przy metodzie pośredniej jest wykazanie wyniku finansowego netto, wyznaczonego memoriałowo.

Ustalenie wyniku nie jest skomplikowane, gdyż można je wziąć z bilansu lub z rachunku zysków i strat. Wynik finansowy netto należy doprowadzić do poziomu wyniku "kasowego", korygując przychody i koszty o kwoty, które nie wpłynęły lub nie zostały wydane w danym okresie sprawo- zdawczym, oraz uzupełniając o wydatki, które nie są ujmowane w rachunku zysków i strat, natomiast zwiększają wartość aktywów lub zmniejszają wartość pasywów.

Korekty wyniku finansowego, jakich należy dokonać są następujące:
  • dodanie kosztów, które nie stanowiły wydatków w danym okresie sprawozdawczym, np. amortyzacja,
  • odjęcie wydatków, które nie są kosztami danego okresu, gdyż zwiększyły wartość aktywów np. poprzez wzrost zapasów lub rozliczenia międzyokresowe kosztów,
  • odjęcie przychodów, które nie spowodowały wpływu środków pieniężnych, a znajdują swoje odzwierciedlenie w bilansie w postaci wzrostu należności,
  • dodanie wpływów, które nie są konsekwencją przychodów, np. wynikają z zaciągniętych kredytów.
Przykład 1
Stan początkowy zapasów w jednostce "X" wynosi 5000 zł. W bieżącym okresie jednostka zakupiła towary na kredyt kupiecki w kwocie 2500 zł. Spłaciła ponadto część zobowiązań z tytułu dostaw w wysokości 1000 zł.

Na koniec okresu sprawozdawczego jednostka dokonała odpisu aktualizującego wartość zapasów w wysokości 800 zł. Wartość zapasów na koniec okresu wyniosła więc 5000 zł + 2500 zł - 800 zł = 6700 zł. Stan zobowiązań na koniec okresu wyniósł 2500 zł - 1000 zł = 1500 zł.

Dokonanie odpisu aktualizującego spowodowało powstanie pozostałych kosztów operacyjnych w wysokości 800 zł. Wpływ tej operacji na wynik należy doprowadzić do kwoty, która odzwierciedla faktyczny przepływ gotówki:
  • na wynik finansowy wpłynęły pozostałe koszty operacyjne -800 zł,
  • eliminacja wpływu zmiany stanu zapasów -1700 zł,
  • eliminacja wpływu zmiany stanu zobowiązań +1500 zł, zmiana stanu gotówki -1000 zł.
O kwotę 1000 zł faktycznie zmniejszył się stan gotówki w kasie, ponieważ jednostka wydatkowała ją na spłatę zobowiązań.


Przykład 2
Stan początkowy należności w jednostce "Y" wynosi 12 000 zł, zaś stan początkowy towarów 6000 zł. W bieżącym okresie jednostka sprzedała towary:
  • cena sprzedaży łącznie z VAT 22 proc. (płatność odroczona) - 7320 zł,
  • wartość sprzedanych towarów w cenie nabycia - 4000 zł,
  • uzyskano wpływ części należności w kwocie 3000 zł.
Na koniec okresu jednostka dokonała odpisu aktualizującego wartość należności w wysokości 1200 zł. Wartość towarów na koniec okresu wynosi zatem:
6000 zł - 4000 zł = 2000 zł.
Stan należności na koniec okresu wynosi: 12 000 zł + 7320 zł - 3000 zł - 1200 zł = 15 120 zł.

Stan zobowiązań publicznoprawnych na koniec okresu wynosi 1320 zł.
Odpis aktualizujący wartość należności zwiększył pozostałe koszty operacyjne o kwotę 1200 zł.

Operacja ta wpłynie na wynik finansowy w sposób następujący:
  • przychody ze sprzedaży towarów 6000 zł,
  • wartość sprzedanych towarów w cenie nabycia -4000 zł,
  • pozostałe koszty operacyjne -1200 zł,
ogółem 800 zł.

Kwotę 800 zł należy skorygować o transakcje bezgotówkowe:
  • wzrost stanu należności -3120 zł,
  • spadek stanu zapasów +4000 zł,
  • wzrost stanu zobowiązań publicznoprawnych +1320 zł,
korekty razem  2220 zł.

Po dodaniu do wyniku finansowego 800 zł sumy korekt 2200 zł, otrzymuje się kwotę równą rzeczywistej zmianie stanu środków pieniężnych, czyli 3000 zł.


Przykład 3
Jednostka "Z" opłaciła czynsz za wynajem lokalu na pół roku z góry w kwocie 18 000 zł.

W danym roku przypada tylko 8000 zł, zaś resztę 10 000 zł wykazała jako czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów.

Na wynik finansowy jednostki wpłynęły koszty: -8000 zł. A zatem w ramach korekt jednostka wykazuje zwiększenia stanu rozliczeń międzyokresowych czynnych kosztów o kwotę: -10 000 zł.

Przykład 4
W firmie "OMEGA" wystąpiły następujące operacje gospodarcze:
  1. Otrzymano odsetki od lokat terminowych powyżej 3 miesięcy 3000 zł,
  2. Otrzymano dywidendy: a) wartość brutto dywidendy 5000 zł, b) potrącony zryczałtowany podatek 19 proc. 950 zł;
  3. Zapłata odsetek od kredytów 2800 zł,
  4. Naliczono odsetki od lokat terminowych na dzień bilansowy 800 zł.


Przepływy pieniężne związane z ww. operacjami będą następujące:
A. Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej -950 zł
I. Wynik finansowy netto (3000 zł + 5000 zł - 950 zł - 2800 zł + + 800 zł ) = 5050 zł
II. Korekty razem:
3. Odsetki i udziały w zyskach (dywidendy) (-3000 zł - 5000 zł + 2800 zł - 800 zł ) =
= -6000 zł
B. Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej 8000 zł II. Wpływy 8000 zł
3. Z aktywów finansowym, w tym - dywidendy i udziały w zyskach 5000 zł - odsetki 3000 zł
C. Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej -2800 zł II. Wydatki -2800 zł 8. Odsetki -2800 zł

Przepływy pieniężne z działalności finansowej
Zgodnie z pkt 24 KSR nr 1, działalność finansowa obejmuje wpływy i wydatki związane zarówno z pozyskaniem, jak i spłatą własnych i obcych źródeł finansowania.

Przykład 1
Jednostka wyemitowała trzyletnie obligacje o wartości nominalnej 120 000 zł. W danym okresie uzyskała wpływ ze sprzedaży obligacji w kwocie 100 000 zł. A zatem w rachunku przepływów pieniężnych w ramach działalności finansowej powinna wykazać wpływ 100 000 zł.

Przykład 2
W jednostce "ALFA" wystąpiły następujące operacje:
1. Wyemitowano i sprzedano akcje:
a) wartość nominalna 80 000 zł,
b) wartość emisyjna 90 000 zł,
c) nadwyżka wartości emisyjnej nad wartością nominalną akcji 10 000 zł;
2. Opłacono koszty organizacji kapitału 5000 zł;
3. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego - 950 zł (5000 zł x 19 proc.). Operacje te zaksięgowano następująco:

Przepływy pieniężne z działalności finansowej kształtują się następująco w rachunku przepływów pieniężnych:
A. Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej
I. Zysk (strata) netto 0 zł
II. Korekty razem 9. Zmiana stanu rozliczeń międzyokresowych (bez zmiany rozliczeń międzyokresowych rozliczanych w korespondencji z kapitałem własnym) 0 zł C. Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej
II. Wpływy 1. Wpływy netto z wydania udziałów (emisji akcji) i innych instrumentów kapitałowych oraz dopłat do kapitału 85 000 zł

Przepływy pieniężne z działalności inwestycyjnej

Rachunek przepływów pieniężnych z działalności inwestycyjnej sporządza się zawsze metodą bezpośrednią, bez względu na to, jaką metodą przedstawiono przepływy z działalności operacyjnej. Zestawia się w niej rzeczywiste wpływy ze sprzedaży i wydatki poniesione na zakup aktywów trwałych oraz krótkoterminowych aktywów finansowych.

Wysokość faktycznych wydatków i wpływów inwestycyjnych określa się na podstawie analizy zapisów na kontach środków pieniężnych lub przez korektę przychodów i kosztów o stan rozrachunków z nimi związanych, uwzględniając także konieczne zmiany na kontach bilansowych.

 Jeżeli jednostka posługuje się danymi z rachunków zysków i strat, wówczas kwotę wpływu dzieli na poszczególne elementy i wykazuje odrębnie płatność podstawową, odsetki i zrealizowane różnice kursowe.

Dodatni wynik przepływów pieniężnych z działalności inwestycyjnej oznacza, iż wpływy ze sprzedaży oraz inne korzyści z tytułu posiadania składników inwestycyjnych były wyższe niż wydatki poniesione na ich zakup w danym okresie.

Ujemny wynik przepływów pieniężnych z działalności inwestycyjnej świadczy natomiast o tym, że jednostka inwestuje więcej niż uzyskuje wpływów z działalności inwestycyjnej.

Zdarza się to często w przypadku jednostek rozwijających się, które zaciągają kredyty w celu zwiększenia sowich aktywów trwałych, aby w przyszłości uzyskiwać z tego tytułu wyższe przychody.

Należy pamiętać, że jeżeli zgodnie z KSR nr 1 jednostka założyła, że przepływy z tytułu płatności podatku VAT ujmowane są w całości w działalności operacyjnej, wówczas wpływy i wydatki z działalności inwestycyjnej ujmuje się w kwotach netto.

Jeżeli jednak przepływy z działalności inwestycyjnej jednostka wykazuje w kwotach brutto, musi pamiętać o eliminacji "inwestycyjnego" podatku VAT z działalności operacyjnej.

Przykład 1
W 2005 r. jednostka sprzedała maszynę produkcyjną za kwotę 20 000 zł, w tym VAT 4400 zł.

Wpływ należności ze sprzedaży środka trwałego nastąpił dopiero w 2006 r. Jeśli wszelkie przepływy z tytułu podatków jednostka wykazuje w ramach działalności operacyjnej, to w 2006 r. w rachunku przepływów pieniężnych powinna wykazać:
  • w segmencie działalności operacyjnej - wpływ dotyczący podatku VAT wynoszący 4400 zł,
  • w segmencie działalności inwestycyjnej - wpływ ze sprzedaży środka trwałego wynoszący 15 600 zł.


Przykład 2
Jednostka zakupiła urządzenie produkcyjne o wartości 10 000 zł, w tym VAT 2200 zł.

Jeżeli wszystkie przepływy z tytułu podatków jednostka wykazuje w ramach działalności operacyjnej, to w rachunku przepływów pieniężnych wykaże:
  • w segmencie działalności operacyjnej - wydatek dotyczący podatku VAT wynoszący 2200 zł,
  • w segmencie działalności inwestycyjnej - wydatek na zakup środka trwałego wynoszący 7800 zł.

Podstawa prawna
  • ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.)
  • Krajowy Standard Rachunkowości nr 1
Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Wydawnictwo TRENDY