Doradca Podatnika 09/2007 Podatek dochodowy

Krzysztof E. Matysiewicz
doradca podatkowy

Czy na upadłym spoczywa obowiązek zapłaty nieuregulowanych zaliczek w podatku dochodowym od osób fizycznych przez syndyka masy upadłościowej po stwierdzeniu przez sąd ukończenia postępowania upadłościowego?

Spornym faktem w niniejszej sprawie jest, czy obowiązek prowadzenia ewidencji podatkowych oraz wpłacania zaliczek na podatek w trakcie postępowania upadłościowego spoczywa na syndyku masy upadłościowej, czy na upadłym. Syndyk dokonuje czynności dotyczących masy upadłości na rachunek upadłego, lecz w imieniu własnym.

Masa upadłości bowiem aż do likwidacji stanowi własność upadłego, a jedynie z mocy prawa traci on zarząd oraz możliwość korzystania i rozporządzania majątkiem należącym do niego. Upadły nadal pozostaje podatnikiem. Syndyk w sprawach dotyczących masy upadłości działa więc jako zastępca pośredni.

Dotyczy to wszystkich czynności prawnych podejmowanych przez syndyka masy upadłościowej, tak więc i dokonywania rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych oraz opłacania zaliczki miesięcznej na podatek dochodowy od osób fizycznych. Upadły powinien się poddać upadłości.

W tym zakresie na upadłym ciążą cztery podstawowe obowiązki:

1. wskazanie i wydanie syndykowi całego majątku;
2. wydanie syndykowi wszystkich dokumentów dotyczących jego działalności, majątku i rozliczeń;
3. złożenia sędziemu-komisarzowi oświadczenia na piśmie, w którym potwierdził wykonanie obowiązków wymienionych wyżej w pkt 1 i 2;
4. udzielanie syndykowi oraz sędziemu-komisarzowi wszelkich wyjaśnień dotyczących swego majątku.

Ogłoszenie upadłości przedsiębiorstwa nie pozbawia go podmiotowości prawnej ani prawa do własnego majątku, powoduje jedynie brak możliwości zarządu oraz możności korzystania i rozporządzania tym majątkiem.

Upadłe przedsiębiorstwo pozostaje więc w dalszym ciągu podmiotem praw i obowiązków, jest też właścicielem majątku, nie może jedynie zarządzać ani reprezentować majątku wchodzącego w skład masy.

Czynności prawne i procesowe podejmuje za upadłego i na jego rachunek syndyk. Podmiotowość prawnopodatkowa w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu działalności prowadzonej przez przedsiębiorcę po ogłoszeniu upad-łości nie ustaje, a syndyk masy upadłości jest osobą odpowiedzialną w czasie trwania postępowania upadłościowego za realizację obowiązków podatnika.

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, ani ustawa - Prawo upadłościowe nie zawierają w tej sprawie stosownych uregulowań. Przepisy powyższe nie zawierają też postanowień dotyczących zwolnienia syndyka z obowiązku podatkowego.

Natomiast należy wskazać, że gdyby podatnik opodatkowany był na zasadach ogólnych i poza dochodami z działalności gospodarczej osiąganych z tytułu udziału w upadłej spółce osiągał również dochody, które podlegają opodatkowaniu z działalności prowadzonej indywidualnie, np. z wynajmu, to wówczas wpłaty obowiązany byłby dokonać podatnik.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.