Doradca Podatnika 09/2007 Rachunkowość

Beata Piotrowska
główny specjalista w Departamencie Budżetu i Finansów
Urzędu Marszałkowskiego
Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie,
specjalistka ds. rachunkowości

Określone zdarzenia gospodarcze powodują wyjście z tzw. kręgu kosztów i dlatego ujmowane są na kontach "Obroty wewnętrzne" oraz "Koszt obrotów wewnętrznych". Ma to ułatwić sporządzenie rachunku zysków i strat w wariancie porównawczym.

Zamknięty krąg kosztów tworzą konta: zespołu 4 "Rozliczenie kosztów", zespołu 5 i 6 oraz konto zespołu 7 "Koszt sprzedanych wyrobów". Generalnie koszty księgowane są na kontach zespołu 4, a następnie za pomocą konta "Rozliczenie kosztów" przenoszone są w miejsce powstawania kosztów w zespole 5. Natomiast koszty zgromadzone na kontach zespołu 5 są przenoszone na konto kosztu własnego, a następnie na konto "Rozliczenie kosztów".

W taki sposób wszystkie koszty wracają na konto "Rozliczenie kosztów". Jest to tzw. zamknięty krąg kosztów. Istnieją dwie przyczyny, które powodują że konto "Rozliczenie kosztów" nie zamknie się, a mianowicie wtedy gdy:

1. koszty wyjdą poza krąg albo do niego wejdą,
2. koszty pozostaną jako zapas na kontach zespołu 5 (produkcja w toku) lub zespołu 6; w tej sytuacji ustala się zmianę stanu produktów.

Przyjęcie przez jednostkę sporządzania rachunku zysków i strat w postaci porównawczej, czyli gdy ewidencja i rozliczanie kosztów następuje wyłącznie na kontach zespołu 4 albo kontach zespołu 4 i równocześnie zespołu 5, powoduje konieczność uwzględnienia:

• zmiany stanu zapasów produktów i rozliczeń międzyokresowych kosztów,
• tej części kosztów, która nie służy osiągnięciu przychodów i przeniesiona została poza konta służące do ewidencji kosztu sprzedanych produktów, np. wytworzone wyroby własnej produkcji zostały przekazane na rzecz środków trwałych w budowie, wykonano usługi własnych wydziałów na rzecz działalności socjalnej, przekazano darowiznę lub wystąpiły niedobory wyrobów gotowych itd.
  

W każdym przypadku wyjścia kosztu z kręgu wskazane jest stosowanie pomocniczo konta "Obroty wewnętrzne" oraz konta "Koszt obrotów wewnętrznych"; przy ewidencji kosztów wyłącznie na kontach zespołu 4 stosuje się tylko konto "Obroty wewnętrzne". W końcu roku obrotowego, saldo konta "Obroty wewnętrzne" przenosi się na wynik finansowy, a saldo konta "Koszt obrotów wewnętrznych" na konto "Rozliczenie kosztów".

Obroty wewnętrzne przy stosowaniu kont zespołu 4 i 5

Niedobory i nadwyżki produktów gotowych, półproduktów i produktów w toku
1. Wartość niedoboru wyrobów gotowych w cenach ewidencyjnych:
a) uznanie magazynu wyrobów gotowych, w którym stwierdzono niedobór
Wn konto "Koszt obrotów wewnętrznych"
Ma konto "Produkty gotowe i półprodukty"
b) zarachowanie niedoboru produktów do rozliczenia (zapis równoległy)
Wn konto "Pozostałe rozrachunki" (analitycznie: "Rozliczenie niedoborów")
Ma konto "Obroty wewnętrzne"
2. Odchylenia kredytowe od cen ewidencyjnych produktów:
a) korekta kosztu obrotów wewnętrznych do wartości produktów według kosztu wytworzenia Wn konto "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów"
Ma konto "Koszt obrotów wewnętrznych"
b) korekta wartości obrotów wewnętrznych (kwota z pozycji
2a) Wn konto "Obroty wewnętrzne"
Ma konto "Pozostałe rozrachunki" (analitycznie: "Rozliczenie niedoborów").

Przekazanie wyrobów gotowych do własnych placówek
1. Przekazanie produktów gotowych z własnego magazynu do własnych sklepów:
a) uznanie magazynu wartością produktów w cenach ewidencyjnych
Wn konto "Koszt obrotów wewnętrznych"
Ma konto "Produkty gotowe i półprodukty"
b) obciążenie sklepu wartością produktów w cenach ewidencyjnych
Wn konto "Towary"
Ma konto "Obroty wewnętrzne"
c) dopełnienie obciążenia sklepu do poziomu cen ewidencyjnych brutto (marża i podatek VAT) Wn konto "Towary"
Ma konto "Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów"
2. Rozliczenie odchyleń od cen ewidencyjnych:
a) wyksięgowanie odchyleń przypadających na wyroby gotowe przekazane do własnych sklepów
Wn konto "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów"
Ma konto "Koszt obrotów wewnętrznych"
b) zarachowanie odchyleń od cen ewidencyjnych towarów (kwota z pozycji
2a) Wn konto "Obroty wewnętrzne"
Ma konto "Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów".

Usługi i dostawy produktów wytworzonych we własnym zakresie na rzecz budowy lub ulepszenia środków trwałych
1. Przekazanie produktów gotowych z własnego magazynu (przyjęto wartość według kosztu wytworzenia):
a) uznanie magazynu wartością produktów w cenach ewidencyjnych (tutaj: według kosztu wytworzenia)
Wn konto "Koszt obrotów wewnętrznych"
Ma konto "Produkty gotowe i półprodukty"
b) zarachowanie kosztu wytworzenia produktów na zwiększenie kosztów budowy środków trwałych (kwota z pozycji
1a) Wn konto "Środki trwałe w budowie"
Ma konto "Obroty wewnętrzne"

2. Świadczenie usług własnej działalności pomocniczej na rzecz budowy środków trwałych:
a) zmniejszenie kosztów działalności pomocniczej (według rzeczywistego kosztu wytworzenia) Wn konto "Koszt obrotów wewnętrznych"
Ma konto "Koszty działalności pomocniczej"
b) zarachowanie wartości usług własnych po kosztach wytworzenia na zwiększenie kosztów budowy środka trwałego
Wn konto "Środki trwałe w budowie"
Ma konto "Obroty wewnętrzne".

Darowizny i inne nieodpłatne przekazania na cele niezwiązane z działalnością
1. Wartość nieodpłatnie przekazanych wyrobów gotowych po rzeczywistych kosztach wytworzenia:
a) zarachowanie do pozostałych kosztów operacyjnych Wn konto "Pozostałe koszty operacyjne" Ma konto "Obroty wewnętrzne"
b) uznanie magazynu wartością przekazanych nieodpłatnie produktów (zapis równoległy do pozycji
1a) Wn konto "Koszt obrotów wewnętrznych"
Ma konto "Produkty gotowe i półprodukty"
c) podatek VAT należny
Wn konto "Pozostałe koszty operacyjne"
Ma konto "Rozrachunki z US z tytułu VAT należnego"
2. Nieodpłatne świadczenie usług działalności podstawowej lub pomocniczej:
a) zarachowanie do pozostałych kosztów operacyjnych wartości usług po rzeczywistych kosztach wytworzenia
Wn konto "Pozostałe koszty operacyjne"
Ma konto "Obroty wewnętrzne"
b) zarachowanie kosztu obrotów wewnętrznych (kwota z pozycji 2a)
Wn konto "Koszt obrotów wewnętrznych"
Ma konto "Koszty działalności podstawowej" lub "Koszty działalności pomocniczej"
c) podatek VAT należny
Wn konto "Pozostałe koszty operacyjne"
Ma konto "Rozrachunki z US z tytułu VAT należnego".


Obroty wewnętrzne przy stosowaniu wyłącznie konta zespołu 4

Jeżeli jednostka stosuje wyłącznie układ rodzajowy kosztów, to do wyjścia kosztów z zamkniętego kręgu kosztów, stosuje się jedynie konto "Obroty wewnętrzne". Księgowania są wówczas następujące:

1. Przekazanie wyrobów gotowych do własnych sklepów lub zakładów gastronomicznych: Wn konto "Towary" (jeżeli są one objęte ewidencją podczas składowania) lub konto "Wartość sprzedanych towarów" (jeśli nie są one objęte ewidencją podczas składowania) Ma konto "Obroty wewnętrzne"
2. Przekazanie wyrobów gotowych do używania na własne potrzeby, jako środków trwałych: Wn konto "Środki trwałe" Ma konto "Obroty wewnętrzne"
3. Przekazanie wyrobów gotowych lub świadczenie usług na potrzeby budowy lub ulepszenia środków trwałych: Wn konto "Środki trwałe w budowie" Ma konto "Obroty wewnętrzne"
4. Nieodpłatne przekazanie wyrobów gotowych na cele inne niż związane z prowadzoną działalnością: Wn konto "Pozostałe koszty operacyjne" Ma konto "Obroty wewnętrzne"
5. Przeksięgowanie na dzień bilansowy salda kredytowego konta "Obroty wewnętrzne" na wynik finansowy: Wn konto "Obroty wewnętrzne" Ma konto "Wynik finansowy".

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.