Doradca Podatnika 10/2007 Podatek dochodowy

Dariusz Drygajło
pracownik organów skarbowych

Prowadzę działalność produkcyjną, w ramach której dokonuję wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów do Niemiec. Od mojego zagranicznego kontrahenta za dostarczony towar otrzymuję zapłatę gotówką w euro. Za granicą wydatkuję otrzymane środki pieniężne w euro na potrzeby firmowe, jak również w części na potrzeby prywatne. Otrzymane pieniądze w walucie obcej wydatkuję sukcesywnie, w miarę potrzeb, nie tego samego dnia. W jaki sposób mam dokonać rozliczenia tej operacji oraz jakie kursy walut zastosować?

Wszelkie opiewające na walutę obcą aktywa, pasywa, przychody oraz koszty w myśl ustawy o rachunkowości muszą być ujęte w księgach rachunkowych oraz w sprawozdaniu finansowym w złotych. Stąd wynika konieczność przeliczenia na złote po właściwym kursie wartości pozycji wyrażonych w walucie obcej.

Wiąże się to z nieuchronną zmianą kursów danej waluty. Natomiast skutkiem zmian kursów walut są tak zwane różnice kursowe. Za koszt poniesiony ustawodawca uważa koszt wynikający z otrzymanej faktury (rachunku) albo innego dowodu w przypadku braku faktury (lub rachunku). Dniem zapłaty jest natomiast dzień uregulowania zobowiązań w jakiejkolwiek formie.

Aby można było mówić o wystąpieniu różnic kursowych przy poniesieniu kosztu wyrażonego w walucie obcej po przeliczeniu go na złote wg kursu średniego ogłoszonego przez NBP (z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu), wartość tego kosztu musi być wyższa lub niższa w dniu zapłaty tego kosztu, przeliczonej według faktycznie zastosowanego kursu waluty z tego dnia.

W sytuacji zaprezentowanej w pytaniu podatnik stwierdza, iż wydatki ponoszone za granicą opłaca gotówką, w euro, które uprzednio otrzymał od kontrahenta zagranicznego. Zatem pomiędzy dniem wystąpienia kosztu a dniem zapłaty (który jest tożsamy) nie występuje różnica w kursie waluty, a tym samym różnice kursowe nie występują.

Różnice kursowe, czyli różnice wynikające ze zmiany kursu walut obcych pomiędzy określonymi w przepisach momentami ustalenia kursów, liczone są zarówno dla potrzeb prawa podatkowego, jak i bilansowego. Wartość poniesionego wydatku powinna zostać przez podmiot ujęta w podatkowej księdze przychodów i rozchodów w złotych, przy przeliczeniu euro po kursie średnim ogłoszonym przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień, w którym poniesiono wydatek za granicą.

Należy jednak podkreślić, iż podatnik będzie mógł ująć do kosztów uzyskania przychodów, przeliczone w ww. sposób, wyłącznie wydatki poniesione na potrzeby prowadzonej działalności, w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy o PIT.

Wydatki odpowiednio udokumentowane po ich przeliczeniu na złote powinny zostać wpisane do podatkowej księgi przychodów i rozchodów w miesiącu ich poniesienia. Z kolei wydatki poniesione przez podatnika na jego prywatne potrzeby, mimo iż będą finansowane ze środków uzyskanych z prowadzonej działalności gospodarczej, w żadnym stopniu nie wpłyną na rozliczenie podatkowe dokonywane na podstawie prowadzonej podatkowej księgi przychodów i rozchodów.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.