|
||||||||
|
||||||||
Zobacz także
|
Kontrola CBA w firmieMarek Michalec konsultant podatkowy Funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego mogą kontrolować w zasadzie każdego przedsiębiorcę, nawet przez okres dziewięciu miesięcy. W jakich sytuacjach może odbyć się taka kontrola CBA i jakie uprawnienia przysługują funkcjonariuszom tego Biura. W ubiegłym roku powstała kolejna instytucja państwowa, która może przeprowadzić kontrolę u przedsiębiorcy - organ do zwalczania korupcji w życiu publicznym i gospodarczym, w szczególności w instytucjach państwowych i samorządowych, a także do zwalczania działalności godzącej w interesy ekonomiczne państwa. Mowa tutaj o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (dalej: CBA). Przepisy powołujące tę służbę specjalną weszły w życie 24 lipca 2006 r.
Kompetencje CBA CBA może przeprowadzić kontrolę w zasadzie u każdego przedsiębiorcy, bowiem zakres zadań tej służby został przez ustawę o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (dalej: ustawa o CBA) określony bardzo szeroko. Do zadań CBA w zakresie zwalczania korupcji w życiu publicznym i gospodarczym, w szczególności w instytucjach państwowych i samorządowych, a także zwalczania działalności godzącej w interesy ekonomiczne państwa należy m.in.:
WAŻNE U każdego przedsiębiorcy mogą pojawić się funkcjonariusze CBA w celu rozpoznania, zapobiegania, wykrywania i ścigania sprawców przestępstw przeciwko obowiązkom podatkowym i rozliczeniom z tytułu dotacji i subwencji, określonych w rozdziale 6 k.k.s. Możliwość taka istnieje wówczas, gdy zachodzi podejrzenie, że pozostają one w związku z korupcją lub działalnością godzącą w interesy ekonomiczne państwa. Czynnościom kontrolnym mogą być poddani m.in. przedsiębiorcy, w zakresie sprawdzania przestrzegania przepisów dotyczących ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, a także w zakresie badania i kontroli wspomnianych wyżej procedur (prywatyzacji, zamówień publicznych, przyznawania wsparcia finansowego itd.). WARTO WIEDZIEĆ Ustawa przewiduje, że jednostki niezaliczane do sektora finansów publicznych mogą być poddane kontroli w ramach kontrolowania osób pełniących funkcje publiczne jedynie wtedy, gdy otrzymują środki publiczne. Nie zastosowano jednak tego zastrzeżenia w stosunku do przedsiębiorców. Przedsiębiorca, jeśli nawet nie otrzymuje takich środków, może być poddany kontroli (art. 31 ust. 3 ustawy o CBA). Kontrole mogą być zatem przeprowadzane w firmach prywatnych, których działalność przenika się ze sferą finansów publicznych. PRZYKŁAD Firma otrzymuje dofinansowanie ze środków publicznych. Istnieje podejrzenie, że nie wywiązuje się ze swoich obowiązków podatkowych czy też brała udział w przetargu na zamówienie publiczne, co do którego są wątpliwości czy odbył się uczciwie. Oczywiście w ustawie jest zapis, że wszystkie działania muszą mieć na celu zwalczanie korupcji bądź działalności godzącej w interesy ekonomiczne państwa. Tyle że ustawowy katalog zadań CBA zawiera wiele działań o charakterze prewencyjnym (rozpoznawanie, ujawnianie, zapobieganie itd.), z czego wynika, że nie ma prawnych przeszkód, aby służba przeprowadziła kontrolę u przedsiębiorcy, mając jedynie podejrzenie istnienia tego typu nieprawidłowości. Takie spojrzenie na kompetencje CBA zdaje się potwierdzać treść rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków oraz trybu przygotowywania, prowadzenia i dokumentowania czynności kontrolnych przez funkcjonariuszy CBA. Wymienia ono dwie formy czynności kontrolnych. Obok kontroli planowanych w rocznym planie kontroli, którego zmiany musi zatwierdzić Szef CBA, rozporządzenie reguluje także kontrole doraźne, mające na celu w szczególności:
Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych funkcjonariusz CBA powinien okazać legitymację służbową oraz imienne upoważnienie do przeprowadzenia kontroli (wydane przez Szefa CBA lub osobę upoważnioną w jego imieniu). Gdy okoliczności uzasadniają niezwłoczne podjęcie kontroli, zwłaszcza gdy istnieje ryzyko utraty materiału dowodowego, kontrola może być wszczęta tylko po okazaniu legitymacji służbowej kontrolowanemu lub osobie przez niego upoważnionej. Wówczas kontrolowany lub osoba upoważniona powinni otrzymać niezwłocznie (w terminie do trzech dni od wszczęcia kontroli) pisemne upoważnienie do wszczęcia kontroli. Dokumenty z czynności kontrolnych dokonanych z naruszeniem obowiązku dostarczenia kontrolowanemu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli nie stanowią dowodu w postępowaniu kontrolnym. Kontrola powinna być ukończona w ciągu trzech miesięcy. W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres kontroli może być przedłużany na dalszy czas oznaczony przez Szefa CBA, nie dłuższy jednak niż o sześć miesięcy. Przeprowadzana jest ona w siedzibie kontrolowanego organu lub jednostki organizacyjnej albo komórki organizacyjnej, w czasie wykonywania ich zadań, a także poza godzinami pracy i w dniach wolnych od pracy za zgodą kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej. Sama kontrola lub poszczególne jej czynności mogą być przeprowadzane również w jednostce organizacyjnej CBA. Należy zaznaczyć, że w przypadku czynności wykonywanych w siedzibie, głównym miejscu wykonywania działalności oraz oddziałach kontrolowanego będącego przedsiębiorcą nie mogą one trwać dłużej niż cztery tygodnie w danym roku kalendarzowym. Funkcjonariusz kontrolujący może swobodnie poruszać się po terenie jednostki kontrolowanej bez obowiązku uzyskiwania przepustki oraz nie dotyczy go kontrola osobista, jeżeli przewiduje ją wewnętrzny regulamin jednostki kontrolowanej. Kontrolowany musi zapewnić kontrolującemu warunki i środki niezbędne do sprawnego przeprowadzenia kontroli, w szczególności przez niezwłoczne przedstawianie do kontroli żądanych dokumentów i materiałów oraz udzielanie ustnych i pisemnych wyjaśnień przez pracowników jednostki. WAŻNE Funkcjonariusz kontrolujący może żądać od pracowników jednostki kontrolowanej udzielenia mu, w terminie i w miejscu przez niego wyznaczonym, ustnych i pisemnych wyjaśnień w sprawach dotyczących przedmiotu kontroli. Z przebiegu ustnych wyjaśnień sporządza się protokół, który podpisuje funkcjonariusz i składający wyjaśnienia. Pracownik może odmówić udzielenia wyjaśnień jedynie w przypadkach, gdy dotyczą one:
Funkcjonariusz CBA dokonuje ustaleń stanu faktycznego na podstawie zebranych w toku kontroli dowodów, którymi mogą być w szczególności: dokumenty, rzeczy, wyniki oględzin, opinie biegłych oraz wyjaśnienia i oświadczenia. Kontrolowany lub osoba przez niego upoważniona musi udostępnić podczas kontroli dokumenty w celu dokonania odpisów, kserokopii lub wyciągów oraz zestawień i obliczeń, oraz potwierdzić ich zgodność z oryginałem. Zebrane materiały dowodowe funkcjonariusz odpowiednio zabezpiecza, w miarę potrzeby przez:
Protokół pokontrolny Wyniki przeprowadzonej kontroli zamieszczone zostają w protokole kontroli podpisywanym, co do zasady, przez funkcjonariusza i kontrolowanego (osobę upoważnioną). Protokół kontroli zawiera opis stanu faktycznego stwierdzonego w toku kontroli oraz ocenę ustalonych nieprawidłowości, z uwzględnieniem przyczyn powstania, zakresu i skutków tych uchybień oraz osób za nie odpowiedzialnych. Kontrolowanemu (osobie upoważnionej) przysługuje prawo zgłoszenia, przed podpisaniem protokołu, umotywowanych zastrzeżeń dotyczących ustaleń w nim zawartych. Zgłasza się je na piśmie do Szefa CBA w ciągu siedmiu dni od dnia otrzymania protokołu. Funkcjonariusz, przedstawiając protokół, jest zobowiązany pouczyć kontrolowanego o takim uprawnieniu. W przypadku zgłoszenia zastrzeżeń Szef CBA jest obowiązany dokonać ich analizy i w miarę potrzeby zarządzić dodatkowe czynności kontrolne, a w przypadku stwierdzenia zasadności zastrzeżeń polecić zmianę lub uzupełnienie danej części protokołu. Gdy jednak nie zostanie ono uwzględnione w całości lub w części Szef CBA przekazuje na piśmie swoje stanowisko zgłaszającemu zastrzeżenia. WARTO WIEDZIEĆ Kontrolowany (osoba upoważniona) może odmówić podpisania protokołu, składając w ciągu siedmiu dni od jego otrzymania pisemne wyjaśnienie tej odmowy. W przypadku zgłoszenia zastrzeżeń termin do złożenia wyjaśnienia o odmowie podpisania protokołu liczy się od dnia otrzymania pisemnego stanowiska Szefa CBA w sprawie zastrzeżeń. Odmowa podpisania protokołu kontroli nie stanowi przeszkody do podpisania protokołu przez funkcjonariusza kontrolującego (o braku podpisu kontrolowanego czyni on tylko wzmiankę w protokole) i realizacji ustaleń kontroli. Konsekwencje kontroli W przypadku wykrycia podczas kontroli nieprawidłowości, po sporządzeniu protokołu kontroli i upływie terminów przewidzianych dla procedury zgłaszania zastrzeżeń kierownik właściwej jednostki organizacyjnej CBA może skierować m.in. wniosek o odwołanie ze stanowiska lub zwolnienie z pracy, albo wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w stosunku do osoby łamiącej przepisy ograniczające prowadzenie działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. Może też wystąpić do NIK lub innego organu o przeprowadzenie kontroli w szerszym zakresie. W przypadku gdy istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa związanego z korupcją bądź działalnością godzącą w interesy ekonomiczne państwa, CBA na podstawie protokołu kontroli wszczyna i prowadzi postępowanie przygotowawcze. Przykładowo w przypadku przestępstw przeciwko obowiązkom podatkowym (np. nieujawnienia podstawy i przedmiotu opodatkowania) określonym w k.k.s., CBA jest finansowym organem postępowania przygotowawczego, a co za tym idzie - samo prowadzi postępowanie karnoskarbowe i kieruje ewentualny akt oskarżenia do sądu. W przypadku ujawnienia innych czynów, dla których Biuro nie jest właściwe, a za które ustawowo przewidziana jest odpowiedzialność dyscyplinarna lub karna, CBA zawiadamia właściwe organy. Wnioski Ustawa o CBA od początku budziła wiele kontrowersji. W opinii wielu ekspertów jest ona napisana zbyt ogólnie, poza tym kompetencje, jakie przewiduje dla nowo utworzonej służby, często pokrywają się z uprawnieniami innych, istniejących już organów. Ponadto sama instytucja CBA budzi obawy osób zajmujących się biznesem. Zdaniem środowisk związanych z przedsiębiorczością fakt, że funkcjonariusze CBA mogą kontrolować każdego przedsiębiorcę, nawet przez dziewięć miesięcy, oraz to, że nie zdefiniowano zakresu kontroli, jest dużym zagrożeniem zwłaszcza dla niewielkich firm, które mogą tak długotrwałej kontroli nie przetrwać. Wprawdzie do tej pory CBA raczej nie zajmuje się prywatnymi przedsiębiorcami, skupiając się raczej na instytucjach publicznych, co zapewne jest spowodowane m.in. tym, że nadal struktury tej służby są w organizacji (planowane jest utworzenie w 2007 r. kilkunastu oddziałów terenowych). Nie wiadomo jednak, jak będzie wyglądało funkcjonowanie CBA w przyszłości, po zakończeniu naboru wszystkich funkcjonariuszy i utworzeniu jednostek terenowych. Twórcy służby zapewniają, że kontrole w firmach prywatnych będą przeprowadzane jedynie w zakresie przenikania się ich działalności ze sferą finansów publicznych, ale jak będzie naprawdę - czas pokaże. Podstawa prawna
Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
|
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
|
||||||
|
||||||||
