|
||||||||
|
||||||||
Zobacz także
|
Oszacowanie podstawy opodatkowania
Rafał R. Kasprzycki
aplikant radcowski Brak ksiąg podatkowych, ich nierzetelne prowadzenie lub nieposiadanie odpowiedniej dokumentacji podatkowej może sprawić, że organ podatkowy sam ustali podatnikowi podstawę opodatkowania. Warto zatem wiedzieć, w jakich przypadkach urząd stosuje oszacowanie i jak wygląda taka procedura. W materii ustalania dochodu zasadą jest, iż podstawę opodatkowania określa się według właściwej dokumentacji podatnika oraz innych dokumentów, zawierających dane umożliwiające ustalenie dochodu i podstawy opodatkowania (np. księgi podatkowe). W wypadku jednak, gdy dokumentacja taka jest niepełna, wadliwa lub sfałszowana, organ w określonych okolicznościach będzie uprawniony do oszacowania podstawy opodatkowania. Jak stanowi art. 23 Ordynacji podatkowej (dalej: o.p.), organ podatkowy określa podstawę opodatkowania przez oszacowanie, jeżeli:
WAŻNE
Organ zobligowany jest odstąpić od określenia podstawy opodatkowania przez oszacowanie, jeżeli dane wynikające z ksiąg podatkowych, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwalają na określenie podstawy opodatkowania. Jak wygląda procedura takiego oszacowania? Organ podatkowy, dokonując oszacowania, nie wydaje odrębnej decyzji czy też postanowienia, czyni to w ramach już prowadzonego postępowania i ujmuje je w decyzji określającej lub ustalającej kończącej dane postępowanie. O ile, co do zasady, nie budzi wątpliwości "brak ksiąg podatkowych lub innych dokumentów niezbędnych do określenia podstawy opodatkowania", o tyle w praktyce nasuwa się pytanie, co należy rozumieć przez pojęcie "danych wynikających z ksiąg niepozwalających na określenie podstawy opodatkowania". Z takim przypadkiem mamy do czynienia zazwyczaj w sytuacji nierzetelności ksiąg, ich fałszowania (lub źródeł wpisów), prowadzenia podwójnej księgowości lub wadliwości. WAŻNE
Za rzetelne należy uznać księgi, jeżeli dokonywane w nich zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty. Z księgami wadliwymi mamy zaś do czynienia wtedy, gdy są prowadzone niezgodnie z przepisami prawa, np. księga nie jest prowadzona prawidłowo pod względem formalnym - brakuje numeracji dokumentacji źródłowej (wpisów). Warto zwrócić uwagę, że co do zasady rzetelność ksiąg wyklucza możliwość szacunkowego określenia podstawy opodatkowania (wyrok NSA z 28 stycznia 1999 r., sygn. akt I SA/Łd 2247/98). Nawet jednak w wypadku braku ksiąg podatkowych - jeżeli podatnik był obowiązany do ich prowadzenia - nie jest możliwe oszacowanie podstawy opodatkowania, jeżeli istnieją dane niezbędne do jej określenia (art. 23 § 1 o.p. a contrario). WAŻNE
W praktyce judykatury utrzymuje się pogląd, że szacowanie jest dopuszczalne dopiero po uznaniu księgi podatkowej za nierzetelną, a w konsekwencji po nieuznaniu jej za dowód tego, co wynika z zawartych w niej zapisów (art. 23 § 1 w związku z art. 193 § 4 o.p.), a więc może być jedynie następstwem uznania księgi za nierzetelną, a nie przyczyną stwierdzenia tej nierzetelności. (Wyrok NSA z 28 maja 2003 r., sygn. akt I SA/Łd 2418/01). Oszacowanie polega na tym, że organ podatkowy może ustalić tę podstawę, posługując się następującymi metodami przewidzianymi w Ordynacji:
WAŻNE
Nie w każdej sytuacji można zastosować metody szacowania inne niż wskazane w powyższym wyliczeniu, a jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach (w praktyce organom podatkowym często zdarza się o tym zapominać). Każdy wybór metody szacowania spoza katalogu wyliczonych metod powinien być poparty wyczerpującą argumentacją. Argumentacja ta powinna przekonująco uzasadniać niemożliwość zastosowania w danej sprawie jednej ze wspomnianych metod oszacowania. Brak takiej argumentacji może stanowić podstawę skutecznej skargi. Na koniec należy również wskazać, że organ, który podejmuje się określenia podstawy opodatkowania sposobem oszacowania, powinien ją ustalić w wysokości zbliżonej do rzeczywistej podstawy opodatkowania. Organ podatkowy, określając podstawę opodatkowania przez oszacowanie, musi uzasadnić wybór danej metody oszacowania. Trzeba zaznaczyć, iż w praktyce sądy administracyjne, rozpoznając skargi w tym zakresie, odnoszą się jedynie do oceny wyboru metody oszacowania, natomiast co do zasady nie oceniają prawidłowości samego oszacowania, co moim zdaniem nie jest praktyką prawidłową.
Podstawa prawna
Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
|
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
|
||||||
|
||||||||
