MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE
Zobacz także

Taniej i szybciej w sądach gospodarczych

Marek Krupski
adwokat,
wspólnik w Kancelarii Adwokackiej "Krakowski & Krupski" s.c. w Bielsku-Białej

Marzec tego roku przyniósł zmiany w dwóch ustawach istotnych dla przedsiębiorców, którzy w zakresie swojej działalności muszą występować przed sądami powszechnymi. Od 10 marca obowiązują zmiany w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, a od 20 marca - w kodeksie postępowania cywilnego. Nowelizacja ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych wprowadza zmiany dotyczące: częściowego zniesienia opłaty podstawowej, zasad uiszczania opłaty od pozwu w postępowaniu upominawczym i obniżenia opłat za rejestrację w KRS.

Częściowe zniesienie opłaty podstawowej

Mocą nowelizacji ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych wykreślono art. 14 ust. 2, który nakładał obowiązek wnoszenia przez stronę zwolnioną przez sąd w całości od ponoszenia kosztów sądowych opłaty podstawowej w wysokości 30 zł. Od tej pory wydanie przez sąd postanowienia o całkowitym zwolnieniu od kosztów sądowych rzeczywiście zwalnia stronę od obowiązku uiszczania opłat sądowych.

Zmiana zasad uiszczania opłaty od pozwu w postępowaniu upominawczym

W związku z licznymi kontrowersjami wywołanymi stosowaniem istniejącego rozwiązania prawnego w zakresie opłaty od pozwu, na skutek którego sąd wydawał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, ustawodawca wprowadził w tym zakresie całkowicie nową regulację. Od 10 marca br. powód jest obowiązany uiszczać całą opłatę (stałą lub stosunkową), a jeżeli sąd wyda nakaz zapłaty, a następnie nakaz ten się uprawomocni, sąd z urzędu (bez wniosku strony) zwróci powodowi 3/4 wniesionej opłaty od pozwu. W celu ułatwienia zwrotu należnej części opłaty, w treści pozwu należy wskazać numer rachunku bankowego, na który ma być dokonany zwrot.

Obniżenie opłat za rejestrację w KRS

Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom przedsiębiorców, obniżono wysokość opłaty sądowej wnoszonej przy rejestracji spółki osobowej (spółki jawnej, spółki partnerskiej, spółki komandytowej i spółki komandytowo-akcyjnej) w Krajowym Rejestrze Sądowym. Dotychczas obowiązującą kwotę 1000 zł obniżono do kwoty 750 zł. Ponadto obniżono o połowę opłatę od wniosku o zarejestrowanie w rejestrze stowarzyszeń KRS, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej - z kwoty 500 zł do kwoty 250 zł.

Przepisy przejściowe

Zgodnie z art. 2 noweli - nowe zasady dotyczące kosztów sądowych mają zastosowanie do spraw wszczętych od 10 marca br., czyli od dnia wejścia w życie nowelizacji ustawy.

NOWELIZACJA KODEKSU POSTĘPOWANIA CYWILNEGO

Zmiany w tej ustawie dotyczą: właściwości rzeczowej sądów, konsekwencje odroczenia rozprawy na podstawie nieuzasadnionego wniosku i postępowania gospodarczego.

Zmiana właściwości rzeczowej sądów

Na podstawie znowelizowanego art. 17 k.p.c., sprawy o uchylenie, stwierdzenie nieważności albo o ustalenie nieistnienia uchwał organów osób prawnych (np. spółki z o.o., spółki akcyjnej, spółdzielni) lub jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną (np. spółek osobowych, wspólnoty mieszkaniowej), a także sprawy o zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji zostały przydzielone wyłącznie sądom okręgowym jako sądom I instancji. Do tej pory o właściwości rzeczowej (tj. czy właściwy w I instancji był sąd rejonowy czy też sąd okręgowy) decydowała wartość przedmiotu sporu.

Doręczenie zastępcze

W wyniku nowelizacji uściślono treść art. 139 § 3 k.p.c. dotyczącego tzw. doręczenia zastępczego. Według nowego brzmienia tego przepisu cała korespondencja sądowa kierowana pod adres figurujący w rejestrze lub ewidencji jest uznawana za doręczoną nawet wtedy, gdy nie została faktycznie przekazana adresatowi.

Mowa tutaj o sytuacjach, kiedy adresat na podstawie odrębnych przepisów podlega wpisowi do tej ewidencji lub rejestru (np. ewidencja NIP, ewidencja ludności). W takich przypadkach następuje pozostawienie korespondencji w aktach ze skutkiem doręczenia.

PRZYKŁAD
Jan Kowalski miał zapłacić na rzecz "BOLERO" Sp. z o.o. w Pruszczu Gdańskim kwotę 5000 zł w terminie do 4 lutego 2007 r. W związku z tym, że zapłata nie nastąpiła, wierzyciel skierował do sądu pozew o zapłatę należnej kwoty. Odpis pozwu nie został skutecznie doręczony dłużnikowi, ponieważ pod adresem podanym przez wierzyciela Kowalski już nie mieszka.

Wierzyciel we właściwym urzędzie gminy uzyskał informację, że Jan Kowalski nadal jest zameldowany pod podanym przez wierzyciela adresem. Sąd - stosując doręczenie zastępcze - pozostawił przesyłkę w aktach, uznając ją za skutecznie doręczoną dłużnikowi.

Konsekwencje odroczenia rozprawy na podstawie nieuzasadnionego wniosku

Na podstawie omawianej ustawy wprowadzono również możliwość wymierzenia przez sąd grzywny temu podmiotowi (stronie lub jej pełnomocnikowi), który powołał się w złej wierze na nieprawdziwe okoliczności, które skutkowały odroczeniem rozprawy (art. 214 § 2 i 3 k.p.c.). W takim przypadku maksymalna grzywna może wynosić 1000 zł (art. 163 § 1 k.p.c.).

Postępowanie gospodarcze

Nowela kodeksu postępowania cywilnego objęła także wyraźne określenie, że sprawa gospodarcza (tj. sprawa ze stosunku cywilnego między przedsiębiorcami, w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej) nie traci swojego "gospodarczego" charakteru nawet pomimo zaprzestania przez którąkolwiek ze stron prowadzenia działalności gospodarczej (art. 4791 § 1 k.p.c.).

Dzięki tej zmianie nie będzie już konieczności rozpoznawania sprawy przez wydział cywilny (grodzki), a nie wydział gospodarczy, w sytuacji gdy jeden z podmiotów nie prowadzi już działalności gospodarczej. Ponadto za sprawy gospodarcze uznano również (art. 4791 § 2 k.p.c.) oparte na przepisach kodeksu spółek handlowych spory cywilne dotyczące funkcjonowania spółki z o.o. i spółki akcyjnej.

WAŻNE
  • Nowelizacja zmieniła też dotychczasowe uregulowanie dotyczące spraw o podział majątku spółki cywilnej po jej rozwiązaniu - nie są to już sprawy gospodarcze.
  • Ujednolicono definicję przedsiębiorcy, nadając jej treść odpowiadającą definicji zawartej w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej: "Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową" (art. 4792 k.p.c.).

W celu przyspieszenia postępowania gospodarczego wprowadzono (art. 4794 § 2 k.p.c.) zasadę istniejącą już w postępowaniu uproszczonym - w toku sprawy nie można występować z nowymi roszczeniami zamiast lub obok dotychczasowych (nie dotyczy to pewnych sytuacji, np. naliczania należnego czynszu).

Ponadto uściślono, że przytaczanie przez strony nowo ujawnionych okoliczności (niepodanych w pierwszym piśmie procesowym, np. pozwie lub odpowiedzi na pozew), może nastąpić jedynie w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym ich powołanie stało się możliwe lub wynikła potrzeba ich powołania. Podobnie na powoda nałożono obowiązek, aby do pozwu oprócz wezwania lub reklamacji (jak dotychczas) dołączył również potwierdzenie doręczenia tego wezwania lub reklamacji albo wysłania ich przesyłką poleconą.

Ponadto dokonano zdyscyplinowania uczestników procesu gospodarczego - w przypadku braków formalnych pisma wszczynającego postępowanie (np. pozwu), wnoszący je nie będzie wzywany o stosowne uzupełnienie, lecz pismo zostanie mu zwrócone (wraz ze wskazaniem istniejących braków).

Wnoszący pismo będzie jednak miał siedem dni na ponowne wniesienie pisma ze skutkiem pierwotnego jego złożenia. Większymi rygorami będzie obarczone wnoszenie pism przez fachowych pełnomocników (adwokatów i radców prawnych).

WARTO WIEDZIEĆ
Bardzo istotną zmianą jest uznanie wyroku sądu gospodarczego I instancji dotyczącego roszczenia pieniężnego lub świadczenia innych rzeczy zamiennych za tytuł zabezpieczenia, wykonalny bez nadawania mu klauzuli wykonalności (jak nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym).

Nowelizacja umożliwia też sądowi gospodarczemu częstsze korzystanie z możliwości wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym. Do tej pory było to ograniczone właściwie do dwóch wypadków, tj. do sytuacji kiedy pozwany uznał powództwo lub nie złożył odpowiedzi na pozew.

 Obecnie sąd może wydać wyrok bez rozprawy również wtedy, gdy z całokształtu okoliczności wynika, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne (art. 47917 § 1 k.p.c.). Jednakże, wyznaczenie rozprawy będzie konieczne, gdy strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, chyba że pozwany uznał powództwo.

PRZYKŁAD
"PIK" S.A. w Sopocie miała zapłacić na rzecz "YETI" Sp. z o.o. w Kościerzynie kwotę 18 560,45 zł tytułem należności za wykonane usługi wykonania tarasu w lokalu gastronomicznym prowadzonym przez spółkę "PIK". Pomimo upływu terminu płatności, należna wierzycielowi kwota nie została zapłacona.

Wierzyciel wezwał dłużnika do dobrowolnej zapłaty długu, a następnie skierował sprawę na drogę postępowania sądowego. Do pozwu dołączył wszystkie niezbędne dokumenty, z których wynikał fakt wykonania i odebrania robót przez dłużnika. Jednocześnie uiścił należną opłatę sądową w wysokości 929 zł. Sąd doręczył odpis pozwu dłużnikowi, a ten złożył odpowiedź na pozew, w której wniósł o oddalenie powództwa z uwagi na wady dzieła. sąd po analizie dokumentów stwierdził, że pozwany odebrał wykonane dzieło, a zatem nie ma podstaw do kwestionowania zasadności wynagrodzenia dla wierzyciela.

W konsekwencji sąd wydał wyrok uwzględniający powództwo na posiedzeniu niejawnym (bo żadna ze stron nie wniosła o wyznaczenie rozprawy), a następnie doręczył odpis pozwu powodowi i pozwanemu.

Przepisy przejściowe

Zgodnie z treścią art. 4 noweli - co do zasady, w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy (20 marca 2007 r.) stosuje się, do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, przepisy dotychczasowe.

PODSTAWA PRAWNA
  •  ustawa z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 235, poz. 1699)
  •  ustawa z 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2007 r. nr 21, poz. 123)


WAŻNE
Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się, na mocy art. 43 k.c., odpowiednio do osób prawnych. Dobrem osoby prawnej chronionej prawem są: renoma, wizerunek firmy, nazwa, tajemnica korespondencji i inne.

W wyroku z 22 października 1991 r. (I ACr 400/90) Sąd Apelacyjny w Poznaniu stwierdził, że firma, pod którą prowadzi swoje przedsiębiorstwo dany podmiot, ma w stosunkach prawnych takie znaczenie, jakie dla osoby fizycznej przedstawia jej nazwisko. Firma indywidualizuje osobę prawną, z czym wiążą się różne cechy wyróżniające, jak np. solidność lub jej brak, z którą wiąże się z kolei łatwość zbytu towarów i uzyskanie kredytu albo trudności w tym zakresie.

Do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych (art. 33ą §1 k.c.). W ten sposób ustawodawca rozszerzył zastosowanie art. 43 k.c. również na te podmioty. Chodzi tu głównie o osobowe spółki prawa handlowego. Każde bezprawne naruszenie lub zagrożenie dóbr osobistych stanowi podstawę ochrony tych dóbr.

Obowiązuje tu (wynikające z art. 24 k.c.) domniemanie bezprawności działania, które powinien obalić pozwany. Pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych ma obowiązek wykazania okoliczności usprawiedliwiających jego działanie, a więc wyłączających bezprawność (wyrok SN z 11 października 2005 r., sygn. akt V CK 259/05). Temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone lub zagrożone cudzym bezprawnym działaniem (zgodnie z art. 24 §1 k.c.), przysługuje:
  • powództwo o zaniechanie tego działania. O zagrożeniu dobra osobistego w rozumieniu art. 24 § 1 k.c. można mówić, gdy istnieje realna, obiektywnie uzasadniona obawa naruszenia takiego dobra (wyrok SN z 18 listopada 2005 r. sygn. akt IV CK 213/05);
  • powództwo o usunięcie skutków naruszenia. Obowiązek usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych polegający na złożeniu przez dłużnika oświadczenia (o treści określonej przez tego czyje dobro naruszono) w formie ogłoszenia, podlega egzekucji na podstawie art. 1049 k.p.c. (uchwała SN z 28 czerwca 2006 r., sygn. akt III CZP 23/06);
  • zadośćuczynienie pieniężne lub zapłata odpowiedniej sumy na określony cel społeczny (art. 448 k.c.). Przesłanką roszczenia o zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny jest wina kwalifikowana sprawcy naruszenia dobra osobistego - mianowicie wina umyślna albo rażące niedbalstwo (wyrok SN z 17 marca 2006 r., sygn. akt I CSK 81/05). Jeżeli w skutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.
Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Wydawnictwo TRENDY