Doradca Podatnika 11/2007 Podatek dochodowy

Edyta Koślacz
konsultant podatkowy
w Biurze Doradztwa i Rozliczeń Podatkowych "Oleńka"

Prowadzę działalność gospodarczą i podpisałam umowę najmu lokalu przeznaczonego na ten cel. Kontrahent w umowie zawarł klauzulę o zabezpieczeniu jej gwarancją pieniężną jako prawidłowe wykonanie umowy. Oczywiście stanowi to świadczenie zwrotne. Czy kaucja wniesiona na poczet prawidłowego zabezpieczenia umowy najmu lokalu stanowi koszt uzyskania przychodu?

Wpłatę kaucji niewątpliwie należy uznać za koszt związany z prowadzoną działalnością, niestety, pomimo tego nie może on jednak podlegać kwalifikacji do kosztów uzyskania przychodów. Generalna zasada wynikająca z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT) stanowi, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkami.

W katalogu wydatków, które nie są kosztami podatkowymi, wprawdzie nie jest wymienione wniesienie kaucji, ale podatnik powinien pamiętać o określonych doktryną i orzecznictwem zasadach kwalifikowania wydatków.


Chodzi tu o zasadę, iż poniesione wydatki muszą mieć charakter definitywny, ostateczny i nie mogą być podatnikowi zwrócone w przyszłości w jakiejkolwiek formie. Tymczasem, co do zasady, wniesiona kaucja jest jedynie zabezpieczeniem prawidłowości realizacji umowy najmu. Po zakończeniu realizacji umowy najmu kaucja jest zwracana najemcy, czyli definitywnie wydatek ten ma charakter zwrotny.

Oznacza to, że nie jest spełniona jedna z podstawowych przesłanek, niezbędnych, ażeby zakwalifikować wydatek do kosztów, a mianowicie wydatek faktycznie nie jest poniesiony w sposób ostateczny. W konsekwencji wniesienie kaucji nie może być uwidocznione w podatkowych kosztach uzyskania przychodów. Podobna sprawa była przedmiotem wydania interpretacji prawa podatkowego.

Podatnik zwrócił się do organu z pytaniem, czy kwota wpłacona tytułem zabezpieczenia należytego wykonania umowy stanowi koszt poniesiony w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą? Innymi słowy, w przedstawionej sprawie poniesiony wydatek w postaci złożenia kaucji nie może być zakwalifikowany do kosztów uzyskania przychodu.


Odnosząc się do kosztów związanych z realizacją umowy najmu, warto zaznaczyć, że konstrukcja art. 22 ust. 1 została znowelizowana na korzyść podatnika. Rozpatrując, kiedy opłacony czynsz można uznać za koszt podatkowy, należy pamiętać o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy poniesionym wydatkiem a źródłem przychodów.

Do 31 grudnia 2006 r., tj. do czasu, kiedy przepisy pozwalały na kwalifikację do kosztów tylko tych wydatków, które są ponoszone w celu osiągnięcia przychodów, pojawiały się liczne kontrowersje, np. czy w sytuacji, gdy podatnik nie uzyskał w danym roku podatkowym przychodów z działalności to może poniesione wydatki z tytułu uiszczenia czynszu zakwalifikować do kosztów?

Orzeczenia były bardzo rygorystyczne i często wykluczały taką możliwość. Znowelizowane przepisy ustawy o PIT wprowadziły regulację, iż kosztem jest wydatek poniesiony na zabezpieczenie lub zachowanie źródła przychodów.

Należy się więc spodziewać, że orzeczenia będą szły w kierunku dopuszczenia zakwalifikowania wydatku do kosztów działalności gospodarczej już na samej podstawie uzasadnionej celowości ich poniesienia, niezależnie od uzyskania przychodu.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.