Doradca Podatnika 11/2007 Podatek dochodowy

Dariusz Drygajło
pracownik organów skarbowych

Polski przedsiębiorca otrzymuje za granicą, od zagranicznego kontrahenta, zapłatę w gotówce, w walucie obcej euro z tytułu uprzednio sprzedanych towarów na podstawie faktury VAT, w której wartość przychodu należnego na dzień sprzedaży wykazana została w euro, po przeliczeniu wg kursu średniego ogłoszonego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu. Co z różnicami kursowymi w takiej sytuacji?

Obowiązujące w Polsce przepisy prawa dewizowego nie nakładają obowiązku przekazywania przez zagranicznego kontrahenta na rzecz polskiego przedsiębiorcy środków pieniężnych za pośrednictwem banku.

Zatem w świetle przepisów prawa dewizowego przekazanie należności może nastąpić w formie gotówkowej nawet wtedy, gdy kwota przekracza równowartość 10 000 euro. Jednakże kwestia ww. rozliczeń została uregulowana w polskim prawodawstwie również w art. 22 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W przepisie tym wprowadzono limit dla rozliczeń bezgotówkowych w wysokości 15 000 euro.


Przyjęcie przez polskiego przedsiębiorcę zapłaty w gotówce od zagranicznego kontrahenta jest zatem w świetle obowiązujących przepisów dopuszczalne, jeśli zostaną spełnione ww. warunki wynikające z przepisów obowiązującego prawa.

Niezależnie od powyższego, jeżeli pomiędzy dniem sprzedaży a dniem otrzymania faktycznej płatności za dokonaną transakcję występują różne kursy walut, mamy do czynienia z tzw. różnicami kursowymi, które - w zależności od tego, czy będą dodatnie, czy też ujemne - odpowiednio wpłyną na przychody lub koszty uzyskania przychodów w rozliczeniu podatkowym.


W przedmiotowej sytuacji różnice kursowe powstaną w dniu otrzymania gotówki w euro od kontrahenta zagranicznego w przypadku wystąpienia innego kursu euro niż w dniu dokonania sprzedaży wynikającym z faktury VAT. W tej sytuacji otrzymaną walutę należy przeliczyć na dzień jej otrzymania wg faktycznie zastosowanego kursu waluty z tego dnia.

Obiektywnie rzecz ujmując, "kurs faktycznie zastosowany" to kurs, po jakim dokonuje się faktycznej wyceny, np. kurs kantorowy w przypadku nabycia walut w kantorze, kurs kupna lub sprzedaży w banku, z którego usług korzysta podatnik. Wobec tego rozliczenie różnic kursowych powinno być dokonywane według np. kursu wynikającego z umowy albo kantorowego czy też bankowego.

Wydaje się jednak, iż w przedstawionej sytuacji dla podatnika najbezpieczniej będzie, jeżeli do rozliczenia ww. transakcji zastosuje kurs średni ogłaszany przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień otrzymania należności, ponieważ będąc za granicą trudno określić właściwy kurs waluty, a ponadto jeżeli faktycznie zastosowany przez podatnika kurs waluty będzie wyższy lub niższy odpowiednio o więcej niż powiększona lub pomniejszona o 5 proc. wartość kursu średniego ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień faktycznie zastosowanego kursu waluty, organ podatkowy może wezwać strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających zastosowanie kursu waluty, a w razie niedokonania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają zastosowanie faktycznego kursu waluty, organ podatkowy określi ten kurs, opierając się na kursach walut ogłaszanych przez NBP.

Aby więc uniknąć niepotrzebnego zamieszania i problemów podczas kontroli podatkowej, rozważniej i bezpieczniej będzie dla podatnika dokonać rozliczenia różnic kursowych w oparciu o ww. kurs waluty ogłoszony przez NBP, który nie różni się aż tak znacząco, aby mógł wywrzeć negatywne skutki dla deklarowanych przez niego rozliczeń podatkowych.

---

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.