Doradca Podatnika 11/2007 Ubezpieczenia

Andrzej Radzisław
specjalista ds. ubezpieczeń społecznych

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wśród osób, za które opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne jest obowiązkowe, nie wymienia członków rad nadzorczych osób prawnych. Jednakże w przypadku odpłatnego pełnienia tej funkcji osoba ją wykonująca będzie podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Pełnienie obowiązków członka rady nadzorczej nie rodzi obowiązku ubezpieczeń społecznych, gdyż taki tytuł do ubezpieczeń nie został wymieniony w art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Osoby pełniące obowiązki członka rady nadzorczych podlegają natomiast obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu, jeżeli pobierają z tego tytułu świadczenie pieniężne, gdyż taki tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego został wymieniony w art. 66 ust. 1 pkt. 35 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Za kogo należy opłacić składkę na ubezpieczenie zdrowotne

Obowiązek ubezpieczeń dotyczy zarówno członków rady nadzorczej pełniących swoje obowiązki w spółkach prawa handlowego (np. spółka z o.o., spółka akcyjna), spółdzielniach, przedsiębiorstwach państwowych, jak również innych podmiotach, gdzie taki organ występuje. Składek nie należy natomiast opłacać za członków innych organów o zbliżonych kompetencjach, np. członków komisji rewizyjnej w spółce z o.o., członków rady osiedla czy też rady fundacji.



Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje więc po spełnieniu łącznie dwóch przesłanek, tj.:

• powołania na członka rady nadzorczej oraz
• przyznania świadczenia pieniężnego.

Wobec tego, jeżeli członek rady nie będzie otrzymywał wynagrodzenia (świadczenia pieniężnego), to w konsekwencji nie będzie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu. Wówczas podmiot, w którym sprawuje tę funkcję, nie powinien go zgłaszać do ubezpieczenia zdrowotnego.


Kto jest płatnikiem składek oraz jakie ciążą na nim obowiązki

Płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne za członka rady nadzorczej jest podmiot wypłacający świadczenie pieniężne. Na płatniku składek ciąży obowiązek zgłoszenia, rozliczania oraz odprowadzenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Członek rady nadzorczej jest zgłaszany do ubezpieczenia zdrowotnego na formularzu ZUS ZZA z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się cyframi 22 40 xx. Zgłoszenie do ubezpieczeń powinno nastąpić w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń.


Składki na ubezpieczenie zdrowotne płatnik wykazuje w imiennym raporcie miesięcznym ZUS RZA, również oznaczonym kodem tytułu 22 40 xx. Raporty rozliczeniowe płatnik składek ma obowiązek sporządzać za każdy miesiąc pełnienia przez daną osobę funkcji członka rady nadzorczej.

Wobec tego, jeżeli członek tego organu (spełniający warunki do podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu) w danym miesiącu nie uzyskuje żadnych przychodów, płatnik za ten miesiąc składa za niego imienny raport miesięczny ZUS RZA, gdzie wykazuje zerową podstawę wymiaru i zerową kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne.


W sytuacji gdy członek rady nadzorczej będzie otrzymywał wynagrodzenie w następnym miesiącu po wyrejestrowaniu z ubezpieczenia zdrowotnego należna składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna zostać za niego wykazana w imiennym raporcie miesięcznym ZUS RZA z kodem tytułu do ubezpieczeń 30 00 xx.


Zbieg tytułów do ubezpieczenia zdrowotnego

W przypadku gdy członek rady nadzorczej jest dodatkowo zatrudniony w tej samej firmie na podstawie umowy o pracę, przysługują mu wówczas dwa tytuły do ubezpieczenia zdrowotnego. W takiej sytuacji składki na ubezpieczenie zdrowotne powinny być wykazywane w następujący sposób:

• z tytułu bycia członkiem rady nadzorczej zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZUS ZZA (z kodem tytułu do ubezpieczeń 22 40 xx) oraz za każdy miesiąc podlegania temu ubezpieczeniu raport rozliczeniowy ZUS RZA, oznaczony kodem tytułu ubezpieczenia 22 40 xx, oraz
• z tytułu pozostawania w stosunku pracy zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego ZUS ZUA (z kodem tytułu do ubezpieczeń 01 10 xx) oraz za każdy miesiąc pozostawania w stosunku pracy raport rozliczeniowy ZUS RCA, oznaczony kodem tytułu 01 10 xx.

Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia członków rodziny

Członek rady nadzorczej, który podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, ma obowiązek zgłosić do tego ubezpieczenia członków rodziny. Zgłoszenie członków rodziny jest dokonywane za pośrednictwem płatnika.

W przypadku gdy adres zamieszkania członka rodziny jest taki sam jak adres zamieszkania ubezpieczonego, zgłoszenie następuje na formularzu ZUS ZCZA, a gdy adres ten jest inny niż adres zamieszkania ubezpieczonego, zgłoszenie następuje na formularzu ZUS ZCNA. Członkami rodziny w rozumieniu ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ są:

• dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione, wnuk albo dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, albo dziecko obce w ramach rodziny zastępczej, do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli kształci się dalej - do ukończenia 26 lat, natomiast jeżeli posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi - bez ograniczenia wieku,
• małżonek,
• wstępni pozostający z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym.

Obowiązek zgłoszenia członków rodziny dotyczy tylko tych osób, które nie zostały już wcześniej zgłoszone do ubezpieczenia jako członkowie rodziny i nie mają swojego tytułu do ubezpieczeń. Wobec tego jeżeli jeden z małżonków podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, np. jako pracownik, a drugi z tytułu bycia członkiem rady nadzorczej, to ich dziecko, które się uczy, powinno być zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny przez jednego z nich.

 Jeżeli dziecko zostało zgłoszone przez rodzica, który jest pracownikiem, a następnie drugi z rodziców zostaje członkiem rady nadzorczej (i tym samym ma tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego) nie powinien on zgłaszać dziecka jako członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego.

Obowiązek zgłoszenia dziecka lub (innego uprawionego członek rodziny) istnieje więc wówczas, gdy dziecko wcześniej nie zostało zgłoszone do tego ubezpieczenia.

Podstawa wymiaru składek

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne za członka rady nadzorczej, który z tego tytułu podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu stanowi przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, otrzymywany z tytułu pełnienia tej funkcji. Zgodnie z art. 13 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychody otrzymywane przez osoby należące do składu rady nadzorczej - niezależnie od sposobu ich powołania - stanowią przychód z działalności wykonywanej osobiście.

Do przychodów tych zalicza się zgodnie z tą ustawą otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika (członka rady nadzorczej) pieniądze i wartości pieniężne oraz wartości pieniężne otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Tym samym składkę na ubezpieczenie zdrowotne należy naliczać od wszystkich przychodów uzyskiwanych z tytułu pełnionej funkcji, a więc nie tylko od wynagrodzenia w gotówce, ale także od innych należności, jakie otrzymuje członek tego organu, również wówczas, gdy na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychody te są zwolnione z podatku.



Składka w wysokości 7,75 proc. podstawy wymiaru podlega odliczeniu od podatku dochodowego od osób fizycznych. Pozostałe 1,25 proc. składki finansuje ubezpieczony (płatnik składek potrąca tę część składki z jego wynagrodzenia).

Jeżeli naliczona składka na ubezpieczenie zdrowotne jest wyższa od zaliczki na podatek, to wówczas płatnik zobowiązany jest pobrać część składki na ubezpieczenie zdrowotne, która nie podlega odliczeniu od podatku z dochodu ubezpieczonego. W stosunku do członków rady nadzorczej nie ma zastosowania zasada obniżenia składki do wysokości zaliczki na podatek.


Członek rady nadzorczej podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu bez względu na posiadanie innych tytułów do ubezpieczenia zdrowotnego. Jeżeli jest on równocześnie np. pracownikiem, zleceniobiorcą, prowadzi działalność gospodarczą, ubezpieczeniu zdrowotnemu podlega z każdego z tych tytułów odrębnie.

Obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu podlega również członek rady nadzorczej, który ma ustalone prawo do emerytury lub renty.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.