Doradca Podatnika 11/2007 VAT

Tomasz Adamiec
prawnik w Kancelarii Doradztwa Prawnego

W ramach działalności dokonuję obrotu częściami do komputerów. Na podstawie złożonego przez klienta zamówienia towar przygotowujemy do wydania z magazynu łącznie z fakturą VAT. Jednak zdarza się, że klient nie zgłosi się po odbiór towaru. Wystawiona faktura zostaje anulowana (w dokumentach pozostaje w komplecie oryginał i dwie kopie, z adnotacją o ich anulowaniu) bez zarachowania w księgach handlowych oraz bez ujęcia w rejestrze VAT. Na podstawie dokumentu magazynowego towar zostaje przywrócony w ewidencji magazynowej. Zdarza się jednak, że mój pracownik nieumyślnie wystawi fakturę korygującą do anulowanej faktury. Wobec tego mam pytanie: czy anulowana faktura korygująca rodzi obowiązek podatkowy w świetle ustawy o VAT?

Naczelną zasadą systemu VAT jest, że opodatkowaniu VAT podlega m.in. odpłatna dostawa towarów - tj. rzeczy ruchomych, jak też wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu VAT, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty - dokonana na terytorium kraju.

Dostawa towarów została zdefiniowana w art. 7 ust. 1 ustawy o o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT). Rozumie się przez nią przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Obowiązkiem każdego podatnika VAT, zdefiniowanego w art. 15 ustawy o VAT, który dokonał dostawy towarów, jest wystawienie faktury stwierdzającej w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy, z zastrzeżeniem ust. 2, 4 i 5 oraz art. 119 ust. 10 i art. 120 ust. 16 (art. 106 ust. 1 ustawy o VAT).

Zatem faktura jest wystawiana, jeżeli doszło do transakcji sprzedaży. Natomiast obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem m.in. art. 19 ust. 4 ustawy o VAT, który stanowi, iż jeżeli dostawa towaru lub wykonanie usługi powinny być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w siódmym dniu, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.

W omawianym przypadku wydanie towaru faktycznie nie nastąpiło, więc wystawione faktury nie potwierdzają dokonania sprzedaży, tj. odpłatnego przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. W związku z tym nie powstaje też obowiązek podatkowy, o którym mowa w cyt. art. 19 ust. 4 ustawy o VAT. Przepisy § 16 i 17 rozporządzenia Ministerstwa Finasów wskazują, że fakturę korygującą wystawia się w przypadku:

• gdy po wystawieniu faktury udzielono rabatów określonych w art. 29 ust. 4 ustawy o VAT,
• zwrotu sprzedawcy towarów oraz zwrotu nabywcy kwot nienależnych, o których mowa w art. 29 ust. 4 ustawy o VAT,
• zwrotu nabywcy zaliczek, przedpłat, zadatków lub rat, podlegających opodatkowaniu,
• gdy podwyższono cenę po wystawieniu faktury,
• w razie stwierdzenia pomyłki w cenie, stawce lub kwocie podatku bądź w jakiejkolwiek innej pozycji faktury.

Z powyższego wynika, iż brak jest podstaw prawnych do wystawienia faktury korygującej do faktury, która nie dokumentuje faktycznej sprzedaży.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.