Doradca Podatnika 12/2007 VAT

Piotr Ostrowski
pracownik organów skarbowych

Prowadzę działalność gospodarczą od kilku lat, jestem czynnym podatnikiem VAT, składam miesięczne deklaracje dla potrzeb VAT. Prowadzę sprzedaż zarówno dla firm, jak i dla osób fizycznych. Do tej pory (w zeszłym roku) byłem zwolniony z obowiązku zainstalowania kasy rejestrującej. Ostatnio zwiększył mi się znacznie udział sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Po przeliczeniu sprzedaży na rzecz osób fizycznych (podsumowałem sprzedaż z dwóch punktów handlowych) okazało się, że moje obroty z tego tytułu przekroczyły w zeszłym roku wysokość 40 000 zł. Czy w takim razie powinienem zainstalować kasę rejestrującą, jakie są konsekwencje i sankcje za jej niezainstalowanie w terminie?

Zasadą jest, że sprzedaż na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (oraz rolników ryczałtowych) powinna być ewidencjonowana za pomocą kasy rejestrującej. Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, gdy kwota obrotu z tytułu sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej nie przekroczyła u podatnika w poprzednim roku podatkowym kwoty 40 000 zł i jeżeli wcześniej nie powstał obowiązek ewidencjonowania.

Zwolnienie to traci moc po upływie dwóch miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło przekroczenie kwoty obrotów w wysokości 40 000 zł z tytułu sprzedaży na rzecz osób fizycznych.

W sytuacji gdy na podatniku ciąży już obowiązek ewidencjonowania obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kasy rejestrującej, a jeszcze jej nie zainstalował, to do czasu rozpoczęcia prowadzenia ewidencji za pomocą kasy rejestrującej traci prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę stanowiącą równowartość 30 proc. kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług.

Te 30 proc. należy liczyć jedynie w stosunku do sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (zobacz: uchwała NSA z 16 listopada 1998 r., sygn. akt FPS 7/98, która nadal zachowuje aktualność).



UTRATA PRAWA DO ULGI

Podatnik, który w obowiązujących terminach rozpoczął ewidencjonowanie obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kasy, może odliczyć od tego podatku kwotę wydatkowaną na zakup kasy rejestrującej zgłoszonej na dzień powstania obowiązku ewidencjonowania w wysokości 50 proc. jej ceny netto, nie więcej niż 2500 zł.

Z powyższego wynika, że w sytuacji, gdy podatnik zainstalował (ufiskalnił) kasę i rozpoczął za jej pomocą ewidencjonowanie obrotu po obowiązującym go terminie (z jego przekroczeniem), to nie ma prawa do odliczenia połowy ceny netto kasy. Czyli tak naprawdę nie nabył prawa do tego odliczenia (ulgi).

SANKCJA Z KODEKSU KARNEGO SKARBOWEGO

Dodatkowo podatnik, który mimo obowiązku nie ewidencjonuje obrotu za pomocą kasy rejestrującej, naraża się na karę grzywny - wbrew obowiązkowi nie prowadzi księgi. Jest to przestępstwo skarbowe, za które grozi kara grzywny do 240 stawek dziennych. Jeśli jest to czyn mniejszej wagi, to jest to wykroczenie i podatnik - sprawca podlega karze grzywny. Za wykroczenie grzywna może wynosić obecnie od 93,60 zł do 1872 zł.


Należy pamiętać, iż księgami są między innymi inne urządzenia ewidencjonujące, do których prowadzenia zobowiązuje ustawa, a w szczególności zapisy kasy rejestrującej. W zależności od okoliczności, stanu faktycznego w konkretnym przypadku zależy, czy jest to przestępstwo, czy też wykroczenie skarbowe. Również wysokość kary zależy od okoliczności popełnienia czynu, jak również od dochodów i stosunków majątkowych sprawcy.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.