Doradca Podatnika 12/2007 VAT

Tomasz Adamiec
prawnik w Kancelarii Doradztwa Prawnego

Prowadzę działalność gospodarczą przedmiotowo zwolnioną z podatku od towarów i usług i nie zarejestrowałem się jako podatnik dla celów VAT. Mam pytanie: czy mogę odzyskać VAT od środków trwałych? Jeżeli nie, to czy mogę odzyskać VAT zawarty w fakturach zakupu w innej formie, np. jako ulga w podatku dochodowym od osób fizycznych (działalność opodatkowana podatkiem liniowym 19 proc.)?

Naczelną zasadą VAT, potwierdzoną bogatym orzecznictwem, jest, że aby można przyznać podatnikowi prawo do odliczenia naliczonego VAT i określić zakres tego prawa, zasadniczo konieczne jest istnienie bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy konkretną transakcją powodującą naliczenie podatku a jedną lub kilkoma transakcjami objętymi podatkiem należnym, które rodzą prawo do odliczenia.

Prawo do odliczenia VAT naliczonego przy nabyciu towarów lub usług zakłada, iż wydatki poczynione celem ich nabycia stanowiły element cenotwórczy transakcji obciążonych podatkiem należnym, rodzących prawo do jego odliczenia. (Wyrok ETS z 8 czerwca 2000 r. w sprawie C- 98/98 - Midland Bank) Warto zwrócić na fakultatywność zachowania wyrażonego w art. 96 ust. 3 ustawy o VAT, zgodnie z którym podatnik wykonujący wyłącznie czynności zwolnione od podatku może (ale nie musi, co istotne!) złożyć zgłoszenie rejestracyjne.

Z kolei obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego, o którym pisałem wyżej, nie stosuje się dla podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96. Ponieważ Czytelnik prowadzi działalność przedmiotowo zwolnioną i nie jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny, nie ma możliwości odzyskania podatku naliczonego od zakupu środków trwałych.

Co do zasady, naliczony podatek od towarów i usług jest podatkiem neutralnym i nie stanowi kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym. Od tej generalnej reguły wprowadzono jednakże wyjątki. I tak, ustawodawca w przepisach o PIT stanowi, że podatek naliczony jest kosztem uzyskania przychodów:

• jeżeli podatnik zwolniony jest od VAT lub nabył towary i usługi w celu wytworzenia albo odsprzedaży towarów lub wytworzenia usług zwolnionych od VAT,
• w tej części, w której zgodnie z przepisami o VAT podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku od towarów i usług - jeżeli naliczony podatek od towarów i usług nie powiększa wartości środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej.
  

Wyżej powołany przepis art. 23 ust. 1 pkt 43 lit. a) ustawy o PIT dopuszcza możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów podatku od towarów i usług w tej części, w której zgodnie z przepisami ustawy o VAT podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty lub zwrot różnicy tego podatku. Podkreślić jednak należy, że zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów tej części VAT zależy nie tylko od tego, że podatek nie podlega odliczeniu na mocy ustawy o VAT, ale również od tego, czy wydatek, przy którym naliczony został ten podatek, w myśl przepisów ustawy o podatku dochodowym stanowi koszt uzyskania przychodów (został poniesiony w celu uzyskania przychodu).

Wnioski
W świetle powyższych przepisów, jeżeli podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku od towarów i usług, a poniesienie wydatku i jego związek z uzyskanymi przychodami nie budzą wątpliwości, naliczony i zapłacony VAT może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów. Przepisy ustawy o PIT nie przewidują dla osób rozliczających się z podatku w sposób określony w art. 30c ustawy o PIT - ulgi z tytułu nabycia środka trwałego, od którego nie przysługuje zwrot naliczonego VAT. n

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.