Doradca Podatnika 13/2007 Obrót gospodarczy

Julia Chełmońska
prawnik,
specjalista prawa gospodarczego i prawa pracy

Spółka jawna, której jestem wspólnikiem, uzyskuje coraz wyższe obroty i przynosi coraz większe zyski. Moglibyśmy pokusić się o zwiększenie produkcji, a nawet o rozszerzenie asortymentu towarów. Obawiamy się jednak zainwestowania w to przedsięwzięcie całego posiadanego kapitału. Czy połączenie z inną spółką byłoby dla nas korzystne?

W polskim prawie funkcjonują dwie metody łączenia przedsiębiorstw. Pierwsza z nich to przejęcie (inkorporacja), którego istota polega na przeniesieniu całego majątku spółki przejmowanej na inną spółkę (spółkę przejmującą) za udziały lub akcje, które spółka przejmująca daje wspólnikom spółki przejmowanej.

Drugi sposób to zawiązanie nowej spółki, na którą przechodzi majątek wszystkich łączących się spółek, za udziały lub akcje nowej spółki (fuzja). Kodeks spółek handlowych dopuszcza łączenie się ze sobą zarówno spółek kapitałowych (spółka z o.o. i spółka akcyjna), jak i spółek osobowych (spółka jawna, partnerska, komandytowa, komandytowo-akcyjna).

Zasady łączenia regulują art. 491-527 k.s.h. Koncentracja kapitału łączących się spółek pozwala na uzyskanie silniejszej pozycji na rynku czy na wzrost wyników finansowych. Jednak nie dzieje się to od razu, lecz zazwyczaj w ciągu kilku lat. Połączenie spółek przez przejęcie powoduje, że spółka przejmowana traci swój byt prawny i zostaje bez postępowania likwidacyjnego wykreślona z rejestru przedsiębiorców, a jej działalność jest kontynuowana przez spółkę przejmującą.

Wspólnicy spółki przejmowanej stają się z dniem połączenia wspólnikami spółki przejmującej. W wyniku połączenia dochodzi do przejścia praw i obowiązków spółki przejmowanej na spółkę przejmującą w drodze sukcesji uniwersalnej (nabywca wstępuje w ogół praw i obowiązków majątkowych poprzednika).

W przypadku fuzji dochodzi do utraty osobowości prawnej wszystkich łączących się spółek, które bez postępowania likwidacyjnego zostają wykreślone z rejestru przedsiębiorców. Powstaje nowa spółka, która zostanie wpisana do rejestru. Dochodzi również do przejścia praw i obowiązków łączących się spółek na nowo zawiązaną spółkę w drodze sukcesji uniwersalnej, a wspólnicy lub akcjonariusze łączących się spółek stają się z dniem połączenia wspólnikami nowej spółki.

Dniem połączenia spółek jest dzień wpisania połączenia do rejestru przedsiębiorców według siedziby spółki przejmującej - w przypadku połączenia przez przejęcie lub spółki nowo zawiązanej - w przypadku fuzji. Istnieją cztery podstawowe powody, dla których warto rozważyć dokonanie fuzji lub przejęcia spółki:

• mniejsze ryzyko - przejęcie spółki już działającej eliminuje ryzykowną część inwestycji, czyli jego początek (potrzebę stworzenia produktu, znalezienia klientów itp.),
• infrastruktura wspomagająca wzrost - nabycie przedsiębiorstwa wiąże się z przejęciem m.in. technologii, reputacji czy bazy pracowniczej, co zwiększa możliwości rozwoju nowej spółki,
• wykorzystanie kapitału - przejęta spółka przynosi przychody znacznie szybciej niż nowa inwestycja. Ponadto kredytodawcy postrzegają przejmowaną spółkę jako dodatkowe zabezpieczenie, co skutkuje obniżeniem kosztów finansowania,
• kontrola - przejęcie kontroli nad nową spółką wiąże się z kierowaniem organizacją bardziej złożoną, ale i dającym większą możliwość rozwiązywania problemów i mocniejszą pozycję konkurencyjną.

Zamiar koncentracji podlega obowiązkowi zgłoszenia, jeżeli łączny obrót dokonujących jej przedsiębiorców w poprzednim roku obrotowym przekracza równowartość 50 mln euro (art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów).

Można też otrzymać zezwolenie na koncentrację pod pewnymi warunkami (np. odsprzedaż części majątku) - art. 18 ustawy. W przypadku dokonania koncentracji bez zgody Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów może on podjąć działania zmierzające do przywrócenia stanu efektywnej konkurencji, np. przez podział przedsiębiorcy lub nakazanie odsprzedaży części udziałów albo nałożyć na podmioty biorące w niej udział karę finansową w wysokości do 10 proc. przychodu (osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary) firm uczestniczących w łączeniu (art. 101 ustawy).

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.