Doradca Podatnika 13/2007 Obrót gospodarczy

Michał Koralewski
aplikant radcowski
w Kancelarii Radców Prawnych Misiewicz, Mosek i Partnerzy w Gdańsku

Ograniczenie ilości zabezpieczanego towaru w czasie kontroli, wprowadzenie domniemania bezpieczeństwa produktu wytworzonego zgodnie z normami uznanymi przez Komisję Europejską oraz sankcja w postaci kary w wysokości do 100 000 zł dla producenta lub dystrybutora, którzy nie wypełnią swoich obowiązków w zakresie bezpieczeństwa produktów wprowadzanych na rynek. Takie m.in. zmiany przewiduje ostatnia nowelizacja ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów.

Ustawa ta ma na celu zwiększenie odpowiedzialności producenta i sprzedawcy za produkty wprowadzane do obrotu oraz zwiększenie ochrony konsumentów. Dostosowała ona polskie regulacje dotyczące tej kwestii do dyrektywy 2001/95/WE z 3 grudnia 2001 r. (Dz.Urz. WE nr L11/4) w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów.

Ostatnia nowelizacja tej ustawy (z 12 stycznia 2007 r., opublikowana w Dz.U. nr 35, poz. 215) weszła w życie 30 marca br. Dotyczy ona procedury prowadzenia kontroli i postępowania przez organy nadzoru nad ogólnym bezpieczeństwem produktów i zmienia system kar. Do najważniejszych zmian należą:

• ograniczenie ilości zabezpieczanego towaru w czasie kontroli,
• ograniczenie wpisów dokonywanych w rejestrze produktów niebezpiecznych,
• zmiana systemu kar za naruszenie przepisów ustawy,
• ułatwienie umorzenia postępowania, gdy producent lub dystrybutor usunął przyczyny zagrożeń,
• określenie zasad ponoszenia kosztów badań prowadzanych w celu ustalenia bezpieczeństwa produktów,
• wprowadzenie domniemania bezpieczeństwa produktu wytworzonego zgodnie z normami uznanymi przez Komisję Europejską.

OGRANICZENIE ZABEZPIECZENIA TOWARU

Obecnie zabezpieczeniu w trakcie kontroli podlegają wszystkie produkty, co do których istnieje prawdopodobieństwo, że nie są bezpieczne. Uniemożliwia to w praktyce zwrot wadliwego towaru dostawcy przez dystrybutorów. Nowa regulacja ogranicza zabezpieczenie do trzech próbek produktu, z których jedną przeznacza się do badań, druga stanowi próbkę kontrolną, a trzecia rozjemczą (art. 6 ust. 1a ustawy). Próbka rozjemcza służyć ma przeprowadzeniu ponownych badań w sytuacji, gdy np. Inspekcja Handlowa zakwestionuje ocenę produktu.

OGRANICZENIE WPISÓW DO REJESTRU PRODUKTÓW NIEBEZPIECZNYCH

Do rejestru produktów niebezpiecznych wpisywane będą tylko te produkty, wobec których stwierdzono, iż mogą stwarzać zagrożenie dla określonej kategorii konsumentów oraz produkty uznane za niebezpieczne (art. 24 ust. 2 ustawy). Organ nadzoru usunie wpis z rejestru w przypadku, gdy osoba zainteresowana udowodni, że: l wycofała z rynku wszystkie egzemplarze produktu - wpis usuwa się w terminie 6 miesięcy od przekazania dowodów wycofania (art. 30 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 30 ust. 4b pkt 1 ustawy), l niezgodności z normami bezpieczeństwa zostały wyeliminowane - wpis usuwa się w terminie 12 miesięcy od przekazania odpowiednich dowodów (art. 30 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 4b pkt 2 ustawy).

ZMIANA SYSTEMU KAR

Ustawa przewiduje za naruszenie jej przepisów sankcje karne w postaci kary grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności. Z uwagi na małą skuteczność sankcji karnych zastąpią je sankcje administracyjne. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów będzie mógł, w drodze decyzji, nałożyć na producenta lub dystrybutora karę pieniężną w wysokości do 100 000 zł. Wysokość kary pieniężnej ustalana będzie z uwzględnieniem stopnia oraz okoliczności naruszenia obowiązków (art. 33a ustawy).

UŁATWIENIE UMORZENIA POSTĘPOWANIA

Do umorzenia postępowania nie będzie już konieczne wycofanie towaru z rynku, jeżeli jego producent lub dystrybutor usunie uprzednio przyczyny zagrożeń tkwiących w produkcie (art. 24 ust. 14 pkt 2 ustawy). Powyższa regulacja ułatwić ma umorzenie postępowania w przypadku współpracy przedsiębiorcy z Prezesem UOKiK.

KOSZTY BADAŃ

Obecnie koszty badań w każdym przypadku pokrywa budżet państwa. Zasada ta zostanie utrzymana tylko w odniesieniu do sytuacji, gdy na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że produkt spełnia wymagania bezpieczeństwa (art. 25a ust. 3 ustawy). Natomiast w przypadku wydania decyzji stwierdzającej, iż produkt może stwarzać zagrożenie, nie jest bezpieczny lub decyzji umarzającej postępowanie z uwagi na usunięcie przyczyn zagrożenia przez producenta lub dystrybutora, opłaty związane z badaniami i opiniami biegłych ponosić będzie strona postępowania (art. 25a ust. 1 ustawy).

DOMNIEMANIE BEZPIECZEŃSTWA PRODUKTU

Omawiana zmiana dostosowuje art. 6 ust. 2 ustawy do art. 3 dyrektywy 2001/95/WE, który wprowadza domniemanie bezpieczeństwa produktów wytworzonych zgodnie z normami uznanymi przez Komisję Europejską za zgodne z wymaganiami bezpieczeństwa. Ponadto zobowiązano Prezesa Polskiego Komitetu Normalizacyjnego do ogłaszania dwa razy w roku obwieszczenia numerów i tytułów Polskich Norm (są one transpozycją wskazanych norm europejskich) w "Monitorze Polskim" (w art. 6 ustawy dodano ust. 4).

POZOSTAŁE ZMIANY

Nowelizacja dokonuje również zmian porządkujących i uzupełniających. I tak: zlikwidowano rozróżnienie na przedsiębiorców prowadzących działalność na terytorium Polski oraz na terytorium UE (rozróżnienie to z uwagi na akcesję Polski do UE stało się bezprzedmiotowe), rozszerzono stosowanie ustawy o przedsiębiorców z państw Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym (art. 3 pkt 2 lit. a) i b) ustawy), wprowadzono wymóg dostarczenia konsumentowi przez producenta informacji o produkcie w języku polskim.

Doprecyzowaniu uległ termin, w którym dystrybutorzy produktów powinni przekazywać informacje uzyskane od konsumentów o prawdopodobieństwie niespełnienia wymagań bezpieczeństwa przez produkty właściwym organom lub producentom. Nowelizacja wprowadza wymóg niezwłocznego przekazywania wskazanych informacji (art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy). Prezesa UOKiK, jako organu nadzoru nad ogólnym bezpieczeństwem produktów wyposażono w dodatkowe upoważnienie do występowania z wnioskiem do Inspekcji Handlowej o przeprowadzenie kontroli w celu ustalenia, czy produkt spełnia ogólne wymagania bezpieczeństwa.

Ma to umożliwić Prezesowi UOKiK podejmowanie działań jeszcze przed formalnym wszczęciem postępowania (art. 20a ustawy). Nowelizacja wprowadza do ustawy definicję dowodu z dokumentu, którym będzie tylko oryginał dokumentu lub jego kopia poświadczona przez organ administracji publicznej, notariusza, adwokata, radcę prawnego lub upoważnionego pracownika przedsiębiorcy. Nadto jeżeli dokument został sporządzony w języku obcym, przedłożyć będzie trzeba poświadczone przez tłumacza przysięgłego tłumaczenie na język polski tego dokumentu (art. 22a ustawy).

Do postępowań i kontroli wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie omawianej nowelizacji stosowane będą przepisy dotychczasowe. W terminie 14 dni od dnia wejścia w życie ustawy, Prezes UOKiK, z urzędu, usunie istniejące w pierwszym dniu jej obowiązywania wpisy do rejestru produktów niebezpiecznych.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.