Doradca Podatnika 14/2007 Prawo pracy

Ewa Urbańska
radca prawny
w Kancelarii Prawniczej FORUM, radca prawny Krzysztof Piluś i s-ka s.k.

Kiedy i na jakich zasadach pracownik-ojciec może skorzystać z urlopu macierzyńskiego?
Zgodnie z art. 180 § 5 kodeksu pracy (dalej: k.p.) pracownica ma prawo do zrezygnowania z części urlopu macierzyńskiego. Z prawa tego skorzystać jednak może po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego i tylko na rzecz ojca-pracownika.

Oznacza to, że ojciec dziecka może przebywać na urlopie macierzyńskim odpowiednio 4, 6 lub 14 tygodni (zgodnie z ogólnym wymiarem urlopu macierzyńskiego określonym w art. 180 k.p.). Powyższe uregulowania zostały wprowadzone celem zapewnienia przynajmniej częściowego równouprawnienia mężczyzn i kobiet, a także celem umożliwienia ojcu dziecka nawiązania więzi z nowo narodzonym dzieckiem. Rozwiązanie to jest celowe, a ponadto doceniane zwłaszcza przez pracujące kobiety.


Aby zrezygnować z części urlopu, pracownica musi złożyć pracodawcy pisemny wniosek najpóźniej siedem dni przed dniem przystąpienia do pracy. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie pracodawcy zatrudniającego pracownika-ojca, potwierdzające termin rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego przez pracownika, przypadający bezpośrednio po terminie rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego przez pracownicę.

Czyli zadaniem pracownika-ojca jest uprzednie wystąpienie o urlop macierzyński u swojego pracodawcy celem uzyskania stosownego zaświadczenia. Ustawodawca wymaga synchronizacji tych dwóch czynności.


Podkreślić też należy, że prawo do skorzystania z części urlopu macierzyńskiego przysługuje wyłącznie ojcu-pracownikowi. Z urlopu macierzyńskiego nie może skorzystać ojciec dziecka posiadający inny tytuł ubezpieczenia, na przykład prowadzący działalność gospodarczą, przebywający na rencie lub bezrobotny.

Nie może też z niego skorzystać ojciec dziecka mający zawieszoną władzę rodzicielską, a także ten, który faktycznie dziecka nie wychowuje. Urlop ten nie przysługuje także wychowującemu dziecko pracownikowi, który nie jest jego ojcem biologicznym lub ojcem w wyniku przysposobienia. Natomiast jeśli matka dziecka rezygnuje z wychowania dziecka i oddaje je innej osobie w celu przysposobienia lub do domu małego dziecka, tym samym rezygnuje z urlopu macierzyńskiego.

W dalszej kolejności nie będzie miał do niego prawa także ojciec dziecka. Zgodnie bowiem z przepisami art. 182 k.p. w takiej sytuacji nie przysługuje jej część urlopu macierzyńskiego przypadająca po dniu oddania dziecka.

Jednakże ustawodawca zagwarantował matce dziecka podejmującej taką decyzję co najmniej osiem tygodni urlopu macierzyńskiego po porodzie celem umożliwienia powrotu do pełni sił psychofizycznych (minimum ustawowe).

Podstawowy wymiar urlopu przysługujący ojcu-pracownikowi może zostać wydłużony przy urodzeniu przez matkę bliźniaków (art. 180 § 1 pkt 3 k.p.), lub w przypadku zgonu pracownicy-matki, kiedy to ojcu przysługuje prawo do całej niewykorzystanej części urlopu macierzyńskiego (art. 180 § 7 k.p.).

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.