Doradca Podatnika 14/2007 VAT

Marek Piotrowski
prawnik,
doradca podatkowy

Obecny stan prawny pozwala na ponowne korzystanie przez podatnika ze zwolnienia podmiotowego, mimo iż podatnik uprzednio utracił prawo do tego zwolnienia lub z tego prawa zrezygnował. Wybór zwolnienia podmiotowego dotyczy również podatników, którzy przestali korzystać ze zwolnienia podmiotowego przed 1 maja 2004 r. Jednak ponowne korzystanie z omawianego zwolnienia uzależnione jest od spełnienia szeregu warunków.

Obowiązujące regulacje ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: ustawy o VAT) przewidują możliwość ponownego wyboru zwolnienia z podatku, a tym samym rezygnacji z opodatkowania czynności podlegających opodatkowaniu.

Możliwość ta związana jest z instytucją zwolnienia podmiotowego, a zatem zwolnienia, które przewidziane zostało dla podatników, u których wartość sprzedaży nie przekracza kwoty wskazanej art. 113 ust. 1 ustawy o VAT.

Odpowiednio, w myśl art. 113 ust. 1, zwalnia się od podatku podatników, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty wyrażonej w złotych odpowiadającej równowartości 10 000 euro, przy czym do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku.

Jednocześnie, zgodnie z art. 113 ust. 2 ustawy o VAT, do wartości sprzedaży, o której mowa w art. 113 ust. 1, nie wlicza się odpłatnej dostawy towarów oraz odpłatnego świadczenia usług zwolnionych od podatku, a także towarów, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.


Niemniej, wynikające z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT zwolnienie podmiotowe nie znajduje zastosowania, zgodnie z art. 113 ust. 13, w stosunku do importu towarów, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostawy towarów, dla której podatnikiem jest nabywca, oraz w stosunku do podatników dokonujących dostaw:

• wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali,
• towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, z wyjątkiem wskazanych art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. b),
• nowych środków transportu,
• terenów budowlanych oraz przeznaczonych pod zabudowę.

Ponadto, ustalone art. 113 ust. 13 pkt 2 ustawy o VAT, zwolnienie od podatku nie znajduje zastosowania w stosunku do podatników świadczących usługi prawnicze oraz usługi w zakresie doradztwa, a także usługi jubilerskie, jak również podatników niemających siedziby lub miejsca zamieszkania na terytorium kraju (art. 113 ust. 13 pkt 3).

Omawiając zagadnienie możliwości ponownego wyboru zwolnienia z opodatkowania VAT, należy wskazać na art. 113 ust. 11 ustawy o VAT, zgodnie z którym podatnik, który utracił prawo do zwolnienia od podatku lub zrezygnował z tego zwolnienia, może dopiero po upływie trzech lat, licząc od końca miesiąca, w którym utracił prawo do zwolnienia lub zrezygnował z tego zwolnienia.

Zatem podatnik, który zrezygnował z płynącego z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT uprawnienia do zwolnienia podmiotowego lub prawo do korzystania z tego zwolnienia utracił, może ponownie korzystać z tego zwolnienia, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące warunki:

• wartość z tytułu sprzedaży nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym równowartości 10 000 euro,
• od końca miesiąca, w którym podatnik utracił prawo do zwolnienia lub z tego prawa zrezygnował, upłynęło trzy lata,
• podatnik nie wykonuje czynności wskazanych art. 113 ust. 13 ustawy o VAT, nie wykonuje dostaw określonych art. 113 ust. 13 pkt 1, a także nie świadczy usług wymienionych w art. 113 ust. 13 pkt 2 lub nie jest podatnikiem wskazanym w art. 113 ust. 13 pkt 3.

W przedstawionej sytuacji wartość sprzedaży opodatkowanej za rok 2006 nie przekroczyła kwoty 39 700 zł (stanowiącej równowartość 10 000 euro), zatem wynikający z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT warunek pozwalający na korzystanie ze zwolnienia wyrażonego tym przepisem przez podatników, u których wartość sprzedaży nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym równowartości 10 000 euro, jest zachowany.

Bez znaczenia dla omawianej kwestii pozostaje to, iż wartość sprzedaży opodatkowanej (bez VAT) w roku 2005 przekroczyła kwotę stanowiącą równowartość 10 000 euro, bowiem warunkiem pozwalającym na korzystanie z wyrażonego art. 113 ust. 1 zwolnienia jest nieprzekroczenie wartości sprzedaży opodatkowanej stanowiącej równowartość 10 000 euro jedynie w poprzednim roku podatkowym.

Konieczne jest także spełnienie drugiego warunku, tj. upływu trzyletniego okresu od końca miesiąca, w którym nastąpiła rezygnacja ze zwolnienia bądź jego utrata. W omawianym przykładzie utrata prawa do zwolnienia nastąpiła 25 stycznia 2004 r. W efekcie, zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT, konieczny dla możliwości ponownego korzystania ze zwolnienia jest upływ trzyletniego terminu, liczonego od końca miesiąca, w którym nastąpiła rezygnacja ze zwolnienia podmiotowego bądź jego utrata.

Tym samym trzyletni termin winien być liczony od 31 stycznia 2004 r., a podatnik może zgodnie z omawianą regulacją dokonać wyboru zwolnienia podmiotowego, poczynając od lutego 2007 r. W konsekwencji, w przedstawionym przykładzie podatnik może ponownie korzystać ze zwolnienia wyrażonego art. 113 ust. 1 ustawy o VAT, poczynając od lutego 2007 r., o ile niekorzystanie z omawianego zwolnienia nie jest w indywidualnym przypadku wyłączone na mocy art. 113 ust. 13.


Jeżeli dane zawarte w zgłoszeniu rejestracyjnym ulegną zmianie, podatnik jest obowiązany zgłosić zmianę do naczelnika urzędu skarbowego w terminie siedmiu dni, licząc od dnia, w którym nastąpiła zmiana (art. 96 ust. 12 ustawy o VAT).

Jednocześnie, stosownie do art. 96 ust. 10 ustawy o VAT, podatnicy zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, którzy następnie zostali zwolnieni od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o VAT lub zgłosili, że będą wykonywać wyłącznie czynności zwolnione od podatku na podstawie art. 43, pozostają w rejestrze jako podatnicy VAT zwolnieni. Zatem podatnik, który dokonał zgodnie z art. 113 ust. 11 ponownego wyboru zwolnienia podmiotowego, pozostaje w rejestrze podatnikiem VAT zwolnionym.


W kontekście omawianej problematyki należy wskazać również art. 168 ust. 2 ustawy o VAT, w myśl którego art. 113 ust. 11 ustawy znajduje zastosowanie do podatników, którzy utracili prawo do zwolnienia podmiotowego bądź z tego prawa zrezygnowali, stosownie do art. 14 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

WNIOSKI

W odróżnieniu od obowiązujących do 30 kwietnia 2004 r. przepisów ustawy z 8 stycznia 1993 r. obecny stan prawny pozwala na ponowne korzystanie przez podatnika ze zwolnienia podmiotowego, pomimo iż podatnik uprzednio utracił prawo do tego zwolnienia lub z tego prawa zrezygnował.

Wybór zwolnienia podmiotowego na warunkach wynikających z art. 113 ust. 11 ustawy o VAT dotyczy również podatników, którzy utracili prawo do tego zwolnienia lub z niego zrezygnowali, stosownie do postanowień ustawy z 8 stycznia 1993 r., a zatem także do tych podatników, którzy przestali korzystać ze zwolnienia podmiotowego przed dniem 1 maja 2004 r.

Ponowne korzystanie z omawianego zwolnienia uzależnione jest od spełnienia warunku nieprzekroczenia w poprzednim roku podatkowym wartości sprzedaży opodatkowanej stanowiącej równowartość 10 000 euro, a także od upływu trzyletniego okresu od końca miesiąca, w którym nastąpiła rezygnacja ze zwolnienia lub utrata prawa do zwolnienia. Niemniej, pomimo spełnienia powyższych warunków, ze zwolnienia podmiotowego określonego art. 113 ust. 1 nie mogą korzystać podatnicy wskazani art. 113 ust. 13 ustawy o VAT.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.