zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Ustalenie wysokości dochodu z uwzględnieniem remanentu

Ustalenie wysokości dochodu z uwzględnieniem remanentu
W odniesieniu do osób fizycznych, które prowadzą działalność gospodarczą, zobowiązanie podatkowe powstaje wówczas, gdy podstawa opodatkowania osiąga wysokość powodującą obowiązek zapłaty podatku1.
Zobowiązanie tego rodzaju powstaje zatem najczęściej z dniem zaistnienia określonego zdarzenia podatkowego. W myśl art. 24 ust. 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 14, poz. 176 ze zm., dalej updof) u podatników, którzy osiągają przychody z działalności gospodarczej i prowadzą podatkową księgę przychodów i rozchodów, dochodem jest różnica między osiągniętym przychodem a kosztami uzyskania tego przychodu. Obliczone koszty uzyskania przychodów podlegają jednak korekcie, odnoszącej się do różnicy między wartością remanentu końcowego i remanentu początkowego. Spis z natury dotyczy: towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, wyrobów gotowych, braków i odpadków. Jeżeli wartość remanentu końcowego jest wyższa niż wartość remanentu początkowego, to koszty uzyskania przychodu podlegają pomniejszeniu o obliczoną różnicę. Z kolei w sytuacji gdy wyższa jest wartość remanentu początkowego, koszty powiększa się o różnicę między wartością remanentu początkowego i końcowego. Taki sposób obliczenia dochodu jest obowiązkowy, co do zasady, na koniec roku podatkowego.
Należy jednak pamiętać, że § 27 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 15 grudnia 2000 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. Nr 116, poz. 1222 ze zm.) przewidują, że podatnik jest zobowiązany do sporządzenia spisu z natury również na dzień rozpoczęcia działalności w ciągu roku podatkowego, w razie zmiany wspólnika, zmiany proporcji udziałów wspólników lub likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej. Od 1 stycznia 2003 r. nowela do rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów ogłoszona w Dz.U. z 2002 r. Nr 219, poz. 1837 wprowadziła dodatkowo obowiązek sporządzenia spisu z natury na dzień 1 stycznia.
REMANENT SPORZĄDZONY Z WŁASNEJ INICJATYWY
Sporządzenie przez podatnika spisu remanentowego jest równoznaczne z obliczeniem kosztów przy ustaleniu różnic remanentowych. Sporządzenie spisu z natury z własnej inicjatywy podatnika może skutkować powstaniem zobowiązania podatkowego. Zobowiązanie tego rodzaju powstanie z dniem zaistnienia zdarzenia podatkowego (w tym przypadku obliczenia podstawy opodatkowania powodującej obowiązek zapłaty podatku). Urząd skarbowy, który jest właściwy ze względu na podatek dochodowy podatnika, nie wydaje w takim przypadku jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.
Stosownie do § 28 ust. 4 rozporządzenia w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów o zamiarze sporządzenia spisu z natury w innym terminie niż na dzień 1 stycznia, 31 grudnia oraz na dzień rozpoczęcia działalności gospodarczej podatnicy są zobowiązani zawiadomić w formie pisemnej właściwy urząd skarbowy w terminie co najmniej siedmiu dni przed datą sporządzenia tego spisu.
PRZYKŁAD
Podatnik osiągnął przychód w okresie styczeń–luty 2003 r. w kwocie 148 500 zł, remanent na dzień 1 stycznia 2003 r. wyniósł 78 000 zł, zakup towarów w okresie 1 stycznia–28 lutego 2003 r. wyniósł 98 900 zł, koszty uboczne zakupu w okresie 1 stycznia–28 lutego 2003 r. wyniosły 9000 zł, pozostałe wydatki w tym okresie wyniosły 47 000 zł, remanent na dzień 28 lutego 2003 r. wyniósł 112 400 zł.
1. Obliczenie dochodu bez uwzględnienia stanu remanentowego:
148 500 – (98 900 + 9000 + 47 000) = – 6400 zł
2. Obliczenie dochodu z uwzględnieniem różnic remanentowych:
koszty wynoszą: 120 500 zł
(78 000 + 98 900 + 9 000 + 47 000 – 112 400)
dochód wynosi: 28 000 zł
(148 500 – 120 500)
Z obliczeń tych wynika, że bez uwzględnienia stanu remanentów podatnik poniósł stratę w wysokości 6400 zł. Natomiast obliczenie dochodu z uwzględnieniem remanentów spowodowało, że podatnik w deklaracji PIT-5 wykaże dochód w wysokości 28 000 zł.
W takim przypadku obliczenie dochodu z uwzględnieniem wartości remanentu może być korzystne na przykład dla podatnika, który zamierza zaciągnąć kredyt bankowy, lecz posiada dużo towarów w magazynie i obliczenie wyniku finansowego przedsiębiorstwa wprost przy ustalaniu przychodów i kosztów przynosi stratę.
PODSTAWA PRAWNA ZARZĄDZENIA SPORZĄDZENIA REMANENTU
Przepisy updof w art. 44 ust. 2 dopuszczają również możliwość sporządzenia remanentu na koniec miesiąca przez podatnika na wyraźne zarządzenie urzędu skarbowego. Podstawa prawna, która umożliwia urzędowi skarbowemu zarządzenie remanentu, znajduje się w przepisie updof, który reguluje opłacanie miesięcznych zaliczek od dochodów z działalności gospodarczej. W przepisie tym ustawodawca zadecydował, że podstawowym sposobem obliczenia zaliczki miesięcznej na podatek z działalności gospodarczej jest dochód, który wynika z obliczenia przychodu i wszystkich wydatków stanowiących koszt uzyskania przychodu. Przy takim rozrachunku nie jest zatem brany pod uwagę remanent sporządzony na początek i koniec okresu obliczeniowego. Dopuszczono jednak również inny sposób obliczenia miesięcznego zobowiązania podatkowego, jakim jest ustalenie kosztów z uwzględnieniem różnic remanentowych.
FORMA ZARZĄDZENIA SPORZĄDZENIA REMANENTU
Przepisy updof jak też ordynacji podatkowej nie określają jednak formy rozstrzygnięcia takiej sprawy przez organ podatkowy. Z tego względu może powstać wątpliwość, czy zobowiązanie podatkowe, które powstanie w związku z zarządzeniem przez organ podatkowy sporządzenia spisu z natury, będzie miało charakter deklaratoryjny (powstający z mocy prawa) czy konstytutywny (powstający przez wydanie i doręczenie decyzji podatkowej).
Umieszczenie art. 44 ust. 2 updof dopuszczającego możliwość sporządzenia remanentu na wyraźne żądanie organu podatkowego w rozdziale 7 updof – Pobór podatku lub zaliczek na podatek przez płatników, świadczy o tym, że sporządzenie spisu z natury w trakcie roku podatkowego nie przesądza w jakikolwiek sposób o ostatecznym kształcie należnego zobowiązania podatkowego. Treść tego przepisu normuje wyłącznie sytuację, w której urząd skarbowy uzyskał możliwość urealnienia zaliczki na podatek dochodowy za dany okres rozliczeniowy. Sporządzenie spisu remanentowego w związku z zarządzeniem dokonanym przez organ podatkowy stanowi zatem mechanizm weryfikacji i ustalenia faktycznego dochodu za miesiące graniczne, począwszy od pierwszego miesiąca obliczeniowego.
Dlatego w sytuacji gdy organ podatkowy zarządzi sporządzenie spisu z natury, ewentualne zobowiązanie podatkowe powstanie również z mocy prawa, a nie z dniem doręczenia podatnikowi dokumentu stanowiącego o obowiązku sporządzenia spisu z natury. Poza sporem pozostaje fakt, iż powstanie tego rodzaju zobowiązania podatkowego ma swoje źródło w przepisie ustawowym.
Skorzystanie przez urząd skarbowy z art. 44 ust. 2 updof jest uzależnione wyłącznie od oceny dokonanej przez właściwy organ podatkowy. Przepisy prawne nie wskazują sytuacji, w których zarządzenie sporządzenia spisu z natury nie powinno§ być dokonane. Tak więc może wystąpić sytuacja, że jeden podatnik w trakcie roku będzie obliczał zaliczki na podatek bez uwzględnienia różnic remanentowych, inny z kolei może mieć zarządzany z urzędu spis w każdym miesiącu.
W przypadku zarządzenia odnoszącego się do sporządzenia remanentu organ podatkowy nie wydaje decyzji podatkowej, która określałaby wysokość należnej zaliczki podatkowej. Mimo iż urząd skarbowy rozstrzyga w takim przypadku o sposobie obliczenia dochodu przez podatnika, jednak nie przesądza i nie wpływa na ostateczną wysokość należnego zobowiązania podatkowego. Tym samym w sprawie zarządzenia spisu z natury organ nie wydaje postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego w tym zakresie.
Zarządzenie odnoszące się do sporządzenia spisu z natury nie powinno mieć również formy postanowienia. W art. 216 Ordynacji podatkowej wskazano bowiem, że organ podatkowy wydaje postanowienia w toku postępowania. Jednak z uwagi na to, że obliczony dochód przy uwzględnieniu stanu remanentowego nie stanowi najczęściej elementu prowadzonego postępowania podatkowego, to taka forma aktu administracyjnego nie powinna mieć również w tym przypadku zastosowania. Wydaje się jednak zasadne zachowanie formy pisemnej, a jednocześnie formy administracyjnej o charakterze zewnętrznym, poprzez którą podatnik zostałby poinformowany o zarządzeniu w jego przedsiębiorstwie spisu z natury. Z tego też względu, w przypadku zarządzenia przez właściwy urząd skarbowy sporządzenia spisu z natury, podstawą rozstrzygnięcia sprawy jest wyłącznie art. 44 ust. 2 updof. Przepis ten stanowi wprost o możliwości nałożenia na podatnika określonego sposobu obliczenia dochodu.
Jednocześnie podatnik nie dysponuje żadnymi środkami prawnymi, aby w jakikolwiek sposób uwolnić się od obowiązku obliczenia kosztów z uwzględnieniem różnic remanentowych. Brak środków zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia nie stanowi jednak ograniczenia praw podatnika, gdyż podstawowa zasada ustalania dochodu została przewidziana wprost w art. 24 ust. 2 updof. Natomiast element uproszczonego obliczenia dochodu (bez uwzględnienia stanu remanentów) dopuszczono wyłącznie jako jeden z możliwych wariantów ustalenia zaliczki na podatek.
PRZYKŁAD
21 lutego 2003 r. urząd skarbowy zarządził podatnikowi sporządzenie na dzień 28 lutego 2003 r. remanentu towarów handlowych i innych materiałów podlegających spisaniu. Podatnik odebrał zarządzenie 25 lutego 2003 r. Skuteczne doręczenie zarządzenia obligowało zatem podatnika do ustalenia kosztów za ten okres z uwzględnieniem różnic remanentowych. Podatnik sporządził spis z natury na dzień 28 lutego 2003 r. i ustalił jego wartość na kwotę 28 574 zł. Pozostałe elementy niezbędne do obliczenia dochodu w przykładzie wynoszą: remanent na 1 stycznia 2003 r. – 37 241 zł, zakup za okres styczeń–luty 2003 r. – 235 472 zł, koszty uboczne zakupu – 7485 zł, kwota pozostałych wydatków – 88 139 zł.
Obliczona wysokość kosztów za okres styczeń–luty 2003 r. wynosi 339 763 zł (37 241 + 235 472 + 7 485 – 28 574 + 88 139).
Przyjmując, że w okresie styczeń–luty 2003 r. podatnik osiągnął przychód w wysokości 380 990 zł, to dochód za 2 miesiące 2003 r. wynosi 41 227 zł (380 990 – 339 763). Zakładając, że po wszystkich odliczeniach przysługujących podatnikowi podatek wyniósł 7240 zł za okres styczeń–luty, a za sam styczeń – 5200 zł, to zaliczka na podatek za luty 2003 r. wyniesie 2040 zł (7240 – 5200).
Zaliczka w kwocie 2040 zł powinna być wpłacona na konto właściwego urzędu skarbowego w terminie do 20 marca 2003 r. Jeżeli zaliczka nie zostanie wpłacona w odpowiednim terminie i we właściwej wysokości, to staje się zaległością w rozumieniu przepisów działu III rozdziału 5 Ordynacji podatkowej.
Należy pamiętać, że podatnik, który rozliczył w trakcie roku podatkowego dochód z uwzględnieniem różnic remanentowych, jest zobowiązany do kontynuacji obliczenia tak ustalonego dochodu również w następnych miesiącach po dokonaniu spisu towarów. Jest on wówczas zobowiązany uwzględnić dochód obliczony już przy uwzględnieniu remanentów oraz kwoty przychodów i kosztów zaewidencjonowanych w księdze w następnych miesiącach roku podatkowego. Zaliczki za kolejne miesiące roku podatkowego, w wyniku przeprowadzonego remanentu, powinny więc uwzględniać wykazany dochód.
dr Dariusz Handor
Autor jest pracownikiem organów podatkowych, wykładowcą w Wyższej Szkole Bankowej w Toruniu
1 W 2003 r. kwota ta wynosi 2790 zł.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Restauracja