zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Ustalanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego

Ustalanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego
Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego zostało uregulowane przepisami ustawy z 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (j.t. Dz.U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.).
KOMU PRZYSŁUGUJE ZASIŁEK
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje uprawnionemu, którym może być obywatel polski zamieszkały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz cudzoziemiec posiadający kartę stałego pobytu.
Zgodnie z art. 14 ustawy z 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:
1) dziecku w wieku do lat 16 w przypadku uznania dziecka za niepełnosprawne (należy zaznaczyć, że w odniesieniu do dziecka w wieku do lat 16 nie jest ustalany stopień niepełnosprawności, zgodnie z unormowaniami zawartymi w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych),
2) osobie w wieku powyżej lat 16, jeżeli jest niepełnosprawna w stopniu znacznym, jak również w przypadku gdy jest niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego na dziecko,
3) osobie, która ukończyła 75 lat.
Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje osobom spełniającym wskazane wyżej warunki, nawet jeżeli na te osoby nie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego.
PRZYKŁAD
Emeryt we wrześniu 2003 r. ukończy 75 lat. Uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego może być ustalone na wniosek zainteresowanego.
W celu potwierdzenia wieku – ukończenia 75 lat – należy przedstawić dokument stwierdzający wiek. Może to być dowód osobisty lub akt urodzenia czy wypis z aktu urodzenia.
Uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego ustali oraz zasiłek ten wypłaci właściwy organ rentowy, który wypłaca świadczenie emerytalne. Zatem do wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego będzie zobowiązany właściwy oddział ZUS.
Zasiłek pielęgnacyjny od 1 marca 2003 r. wypłacany jest w kwocie 141,70 zł.
Zastrzeżenia wymaga fakt, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie przebywającej w domu pomocy społecznej, w zakładzie opiekuńczo-leczniczym lub w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, jeżeli za pobyt w tych placówkach rodzina nie ponosi odpłatności. Świadczenie to przysługuje za miesiące, w których osoba uprawniona do zasiłku nie przebywała w wymienionych wyżej placówkach co najmniej przez dwa tygodnie.
Ilekroć ustawa uzależnia przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od uznania osoby za niepełnosprawną w stopniu znacznym, na równi z orzeczeniem zespołu orzekającego o niepełnosprawności traktuje się:
1) orzeczenie komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, zaliczające do I grupy inwalidów, wydane przed 1 września 1997 r., lub
2) orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, uznające całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji, wydane po 31 sierpnia 1997 r.,
3) orzeczenie wydane na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach o stałej albo długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji.
Ilekroć ustawa uzależnia przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od uznania osoby za niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, na równi z orzeczeniem uznającym tę niepełnosprawność traktuje się:
1) orzeczenie komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, zaliczające do II grupy inwalidów, wydane przed 1 września 1997 r., lub
2) orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, uznające całkowitą niezdolność do pracy, wydane po 31 sierpnia 1997 r.
Trzeba przy tym dodać, iż lekki stopień niepełnosprawności nie uzasadnia przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.
KTO USTALA UPRAWNIENIA I WYPŁACA ZASIŁEK?
Uprawnienia do zasiłków pielęgnacyjnych ustalają oraz zasiłki te wypłacają:
1) pracodawcy zatrudniający co najmniej 5 pracowników – swoim pracownikom w czasie trwania ich zatrudnienia, a po rozwiązaniu stosunku pracy – za miesiące kalendarzowe, w których pracodawca wypłacił zasiłek z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa,
2) właściwe jednostki organizacyjne podległe ministrowi właściwemu do spraw obrony narodowej, ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, Szefowi Urzędu Ochrony Państwa oraz ministrowi właściwemu do spraw sprawiedliwości – żołnierzom lub funkcjonariuszom tych służb,
3) prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – osobom podlegającym ubezpieczeniu społecznemu rolników,
4) jednostki, które zawarły umowę agencyjną lub umowę zlecenia – osobom ubezpieczonym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia,
5) rolnicze spółdzielnie produkcyjne – swoim członkom,
6) powiatowe urzędy pracy – bezrobotnym oraz osobom pobierającym zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne,
7) oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – ubezpieczonym innym niż wymienieni w pkt 1 i 3–6,
8) właściwe organy rentowe – osobom, którym wypłacają świadczenia emerytalno-rentowe,
9) właściwe powiatowe jednostki organizacyjne – działające na podstawie odrębnych przepisów, powiatowe centra pomocy rodzinie – bezdomnym, którym jednostki te udzielają pomocy,
10) właściwe jednostki organizacyjne gminy – ośrodki pomocy społecznej – w pozostałych przypadkach.
W przypadku gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca zasiłek w razie choroby i macierzyństwa po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, a w czasie ubezpieczenia zasiłek pielęgnacyjny był wypłacany przez płatnika składek, zasiłek pielęgnacyjny jest wypłacany przez ZUS na podstawie dokumentacji zasiłkowej, przekazanej przez płatnika składek, w tym również złożonego u płatnika wniosku o zasiłek. Płatnik składek pozostawia w aktach kopie tych dokumentów poświadczone przez siebie za zgodność z oryginałem.
PRZYKŁAD
Pracownik w czasie zatrudnienia był uprawniony do zasiłku pielęgnacyjnego, który wypłacał pracodawca. Z dniem 15 maja została rozwiązana z pracownikiem umowa o pracę. Wkrótce po rozwiązaniu stosunku pracy pracownik stał się niezdolny do pracy z powodu choroby i z tego tytułu pobierał zasiłek chorobowy. Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia wypłacał Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Jeżeli zatem terenowa jednostka organizacyjna Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wypłaca uprawnionemu zasiłek chorobowy za okres po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, tzn. za okres po ustaniu zatrudnienia, powinna ona również wypłacać zasiłek pielęgnacyjny.
W razie zmiany płatnika zasiłku pielęgnacyjnego uprawniony składa u kolejnego płatnika wniosek o ten zasiłek oraz orzeczenie o niepełnosprawności, stopniu niepełnosprawności lub inny dokument stwierdzający niepełnosprawność. Poprzedni płatnik zasiłku przekazuje dokumenty, na podstawie których ustalane było prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, z wyjątkiem wniosku o zasiłek, a pozostawia w swoich aktach kopie tych dokumentów poświadczone przez siebie za zgodność z oryginałem.
PRZYKŁAD
1 czerwca 2003 r. pracownik został zatrudniony w nowym zakładzie pracy. Poprzedni zakład pracy wypłacał mu zasiłek pielęgnacyjny.
Z powodu zmiany pracodawcy pracownik powinien złożyć nowy wniosek o ustalenie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego w nowym zakładzie pracy. Zaś poprzedni pracodawca powinien przekazać nowemu pracodawcy – jako nowemu płatnikowi tego świadczenia – dokumenty niezbędne do ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.
W okresie urlopu bezpłatnego zasiłki pielęgnacyjne przysługujące pracownikowi wypłaca pracodawca udzielający urlopu, jeżeli jest zobowiązany do wypłaty zasiłków pielęgnacyjnych.
Jeżeli zasiłki pielęgnacyjne zostały wypłacone przez niewłaściwego płatnika, nie należy dochodzić ich zwrotu, pod warunkiem że były spełnione przesłanki ich uzyskania oraz nie były one pobrane za ten sam okres z innego tytułu.
JAK NALEŻY DOKUMENTOWAĆ PRAWO DO ZASIŁKU PIELĘGNACYJNEGO
Szczegółowe zasady dokumentowania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego określone zostały w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 16 kwietnia 2002 r. w sprawie określenia wzoru wniosku o ustalenie uprawnień do zasiłku rodzinnego, pielęgnacyjnego i wychowawczego, innych dowodów niezbędnych do ustalenia prawa do tych zasiłków oraz szczegółowych zasad i trybu ich wypłaty (Dz.U. Nr 47, poz. 442).
Wniosek o ustalenie uprawnień
Zasiłek pielęgnacyjny przysługujący uprawnionemu wypłaca się na jego wniosek, sporządzony według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Wniosek o ustalenie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego zawiera m.in. takie informacje, jak: dane osobowe ubiegającego się o świadczenie, stan cywilny, adres oraz oświadczenie, że z innego tytułu zasiłek pielęgnacyjny nie jest pobierany.
Zasiłek pielęgnacyjny przysługujący niepełnoletniemu dziecku uprawnionego albo pełnoletniemu dziecku lub małżonkowi niemającym zdolności do czynności prawnych wypłaca się uprawnionemu na jego wniosek, sporządzony według wzoru stanowiącego załącznik nr 3 do rozporządzenia, bez wypełniania części II tego wniosku.
Zasiłki pielęgnacyjne przysługujące dzieciom w wieku powyżej lat 18 lub małżonkowi wypłaca się uprawnionemu na jego wniosek, sporządzony według wzoru stanowiącego załącznik nr 3 do rozporządzenia, zawierający oświadczenie dziecka lub małżonka wyrażające zgodę na taką formę pobierania zasiłku.
W świetle przepisów prawa obowiązujących od 1 stycznia 2002 r. zasiłek pielęgnacyjny może być przyznany i wypłacany na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności, wydanego przez zespół orzekający o stopniu niepełnosprawności, lub na podstawie innego dokumentu stwierdzającego niepełnosprawność.
Do czasu wejścia w życie noweli do ustawy zasiłek pielęgnacyjny był przyznawany na podstawie zaświadczenia publicznego zakładu opieki zdrowotnej – dla dzieci do lat 16, albo orzeczenia o niepełnosprawności wydanego na podstawie odrębnych przepisów. Zaświadczenia lekarskie wystawione do 31 grudnia 2001 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 26 stycznia 1998 r. w sprawie stanów zdrowia oraz szczegółowych zasad, warunków i trybu wydawania zaświadczeń będących podstawą uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego dla dziecka (Dz.U. Nr 15, poz. 70), którego przepisy utraciły moc 1 stycznia 2002 r., zachowały ważność do upływu okresu, na który zostały wydane, nie dłużej jednak niż do 31 maja 2003 r. Zasada ta miała zastosowanie także do zaświadczeń wydanych przed 1 stycznia 2002 r., w przypadku gdy na ich podstawie zasiłek pielęgnacyjny przysługiwał od 1 stycznia 2002 r.
Reguła, o której mowa wyżej, ma zastosowanie zarówno w przypadku, gdy przed 1 stycznia 2002 r. zasiłek pielęgnacyjny był wypłacany, jak i wówczas, gdy zasiłek ten nie był wypłacany, ponieważ na podstawie zaświadczenia przysługiwał od 1 stycznia 2002 r.
Zaświadczenia lekarskie wystawione po 31 grudnia 2001 r. na podstawie rozporządzenia z 26 stycznia 1998 r. nie stanowią podstawy do przyznania i wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego, nawet jeżeli obejmują okres przed 1 stycznia 2002 r.
PRZYKŁAD
13-letnie dziecko otrzymało zaświadczenie lekarskie wystawione w listopadzie 2001 r., uprawniające je do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego do końca sierpnia 2003 r.
W świetle obowiązujących przepisów dziecko było uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego tylko do 31 maja 2003 r., mimo że zaświadczenie lekarskie o niepełnosprawności zostało wydane na okres do 31 sierpnia 2003 r. Obecnie świadczenie może być przyznane na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez zespół orzekający o niepełnosprawności.
Do 31 grudnia 2001 r. zasiłek pielęgnacyjny był przyznawany dziecku w wieku do 16 lat w przypadku stwierdzenia przez publiczny zakład opieki zdrowotnej, że ze względu na stan zdrowia wymaga ono ze strony innej osoby stałej opieki polegającej na pielęgnacji lub na systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym lub rehabilitacyjnym. Stwierdzenie to było równoznaczne z uznaniem dziecka za niepełnosprawne.
PRZYKŁAD
12-letnia osoba była uprawniona do zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie zaświadczenia lekarskiego do 30 czerwca 2002 r. W grudniu 2001 r. lekarz leczący wystawił jej kolejne zaświadczenie publicznego zakładu opieki zdrowotnej na okres od 1 stycznia 2002 r. do 30 czerwca 2003 r., w którym stwierdził, że ze względu na stan zdrowia wymaga ona ze strony innej osoby stałej opieki.
W tym przypadku zasiłek pielęgnacyjny nie będzie przysługiwał do 30 czerwca 2003 r., czyli do końca okresu, na jaki zostało wystawione zaświadczenie lekarskie. Prawo do zasiłku istniało o miesiąc krócej, tj. do 31 maja 2003 r. Natomiast po upływie tego okresu od 1 czerwca 2003 r. należy ustalić ponownie uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego, a zatem przedstawić orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez powiatowy zespół orzekający o niepełnosprawności.
PRZYKŁAD
20-letnia osoba w wieku 15 lat uległa wypadkowi i od tamtej pory jest niepełnosprawna. W czerwcu 2003 r. wystąpiła o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego i przedłożyła wniosek o ustalenie uprawnień do tego zasiłku oraz orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności zgłosiła w powiatowym zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności już w kwietniu 2003 r. Natychmiast po otrzymaniu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zostało ono dostarczone płatnikowi zasiłku wraz z wnioskiem o to świadczenie.
W przypadku przedłożenia wniosku o ustalenie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego wraz z orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności za datę zgłoszenia wniosku o ten zasiłek należy przyjąć datę zgłoszenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w powiatowym zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności, jeżeli wniosek o zasiłek pielęgnacyjny wraz z orzeczeniem o niepełnosprawności zostanie złożony u płatnika zasiłku pielęgnacyjnego w terminie 14 dni od uprawomocnienia się orzeczenia.
W opisanym przypadku, jak wynika z podanych informacji, zasiłek pielęgnacyjny będzie przysługiwał od kwietnia 2003 r.
KIEDY ZASIŁEK PIELĘGNACYJNY NIE PRZYSŁUGUJE?
Osobie przebywającej w domu pomocy społecznej, w zakładzie opiekuńczo-leczniczym lub w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, w domu dziecka lub innej placówce opiekuńczo-wychowawczej zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:
1) jeżeli za pobyt w tej placówce rodzina ponosi przynajmniej częściową odpłatność albo
2) za miesiąc, w którym nie przebywała w tej placówce co najmniej przez 2 tygodnie.
Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje na dzieci przebywające w pogotowiu rodzinnym, zakładzie poprawczym lub karnym.
PRZYKŁAD
Pracodawca wypłaca swojemu pracownikowi przebywającemu w zakładzie opiekuńczo-leczniczym zasiłek pielęgnacyjny. Pracodawca powinien ustalić czas pobytu tego pracownika w wymienionej placówce i na tej podstawie podjąć decyzję o wypłacie za dany miesiąc zasiłku pielęgnacyjnego.
JAKIE DOKUMENTY NALEŻY ZŁOŻYĆ W CELU PONOWNEGO UZYSKANIA PRAWA DO ZASIŁKU?
W celu ponownego uzyskania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i jego wypłaty należy złożyć wniosek o to świadczenie. Ponadto należy przedłożyć orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez zespół orzekający o stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność, o której mowa, ustala się na zasadach i w trybie określonych w przepisach ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.). Niepełnosprawność w stopniu znacznym oznacza również całkowitą niezdolność do pracy oraz do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, lub stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach.
PRZYKŁAD
Mężczyzna w wieku 45 lat ubiega się o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Od 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. był uprawniony do tego świadczenia. Zainteresowany powinien złożyć wniosek o ustalenie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego oraz orzeczenie zespołu orzekającego o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przypadku gdy zespół orzekający stwierdzi niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym, nie będzie przysługiwał mu zasiłek pielęgnacyjny, gdyż z podanych informacji wynika, że niepełnosprawność ta nie powstała w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego, tj. w wieku do lat 16 (ewentualnie do lat 20).
Justyna Pędzich
Autorka jest pracownikiem Departamentu Świadczeń Krótkoterminowych C/ZUS

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Hotelarz